Znamy nominacje do Nagrody Tischnera

Parafia w bloku na nowoczesnym osiedlu? W Poznaniu to możliwe: w gościnne progi lokalu, w którym miał się znajdować salon fryzjerski, zaprasza założona przez ks. Radka Rakowskiego parafia Łacina – pełna wiary w Boga, pozytywnej energii, otwarta i tolerancyjna. Zarządza nią menadżerka, większość spraw da się załatwić szybko i przez internet. To nie tylko wyjątkowy kościół, miejsce modlitwy i liturgii; to także przestrzeń socjalna, gdzie po mszy można poznać sąsiadów, napić się kawy i porozmawiać w serdecznej atmosferze. Każdy, czy jest wierzący czy nie, będzie tam mile widziany. Również ze zwierzętami! Łacina otrzymała nominację do II kategorii nagrody – za inicjatywy duszpasterskie lub społeczne – jako cała wspólnota.

Robert Drogoś od 30 lat działa w sektorze pomocowym, reagując na sytuacje kryzysowe, ale też walcząc z różnorakim wykluczeniem i dbając o budowanie więzi społecznych. Jesienią 2021 r. był na pograniczu polsko-białoruskim, organizując pomoc materialną dla ludzi w drodze. W trzecim dniu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę w 2022 r. uruchomił całodobowy punkt, który stał się największym na Dolnym Śląsku centrum pomocy humanitarnej dla osób z doświadczeniem uchodźczym. „Roberta poznałam podczas powodzi w 1997 r. we Wrocławiu i z uznaniem obserwuję jego kolejne projekty realizowane z sercem” – mówi Janka Ochojska. Dziś Drogoś – prezes Centrum ds. Katastrof i Klęsk Żywiołowych „Tratwa” – znów pomaga powodzianom.

Nominowana została też Tośka Szewczyk – osoba skrzywdzona seksualnie przez duchownego, autorka książki „Nie umarłam. Od krzywdy do wolności”, zaangażowana w działalność na rzecz upodmiotowienia osób skrzywdzonych w Kościele. W minionym roku doprowadziła do pierwszych spotkań tych osób. Zainicjowała wręczenie biskupom „talerza skrzywdzonych” stanowiącego symboliczne oskarżenie o zaniechania. Jest główną autorką bezprecedensowego listu osób skrzywdzonych do Rady Stałej KEP. „Tośka prezentuje unikalną postawę – pisze Zbigniew Nosowski. – Ostro walczy z kościelnym systemem niesprawiedliwości, a jednocześnie jest w głębokiej relacji z Bogiem i aktywnie uczestniczy w życiu Kościoła jako wspólnoty. Przełamuje bariery, burzy stereotypy i buduje mosty porozumienia”.

W I kategorii – za książkę lub cykl publikacji – wyróżniono w tym roku autorów piszących o historii, zarówno tej dawnej, jak i dziejącej się na naszych oczach. Na plan pierwszy wysuwają się tu skomplikowane relacje między ludźmi, wspólnotami, narodami, prowadzące nieraz do tragedii, ale i – być może – dające promyk nadziei.

Wacław Radziwinowicz w książce „Putin, car Atlantydy. Droga do wielkiej wojny” (Agora) rysuje przenikliwy portret dyktatora, będący przestrogą przed tym, do czego prowadzi kult siły i pogarda dla słabszych. Dzieło wytrawnego znawcy tematu pokazuje zarazem, że – jak zauważa wydawca – nie są to problemy wyłącznie rosyjskie, bo „Rosja i Putin mogą się przytrafić wszędzie”.

O zawiłych dziejach innego narodu, jego stosunkach z sąsiadami, w tym Polakami, mówi książka lwowskiego profesora Jarosława Hrycaka „Ukraina. Wyrwać się z przeszłości” (MCK). Znakomity historyk, humanista obdarzony świetnym piórem, w nowoczesny sposób podkreśla wyjątkowość Ukrainy na mapie Europy. Nie jest to jednak praca apologetyczna, lecz uczciwa rozprawa również z ciemnymi kartami ukraińskiej historii. We wstępie autor przytacza słowa mądrości ludowej: „Nie pozwól, aby twoja przeszłość pozbawiła cię przyszłości”.

Można by je zacytować w trzeciej nominowanej książce. „Chrześcijanie wobec Żydów. Od Jezusa po inkwizycję. XV wieków trudnych relacji” kard. Grzegorza Rysia (WAM) to ważne, pod wieloma względami pionierskie spojrzenie na relacje chrześcijańsko-żydowskie w starożytności i średniowieczu. Rzecz dobrze udokumentowana, poparta źródłami, napisana przystępnie, a co najważniejsze – rzeczowo i odważnie. To książka o bolesnych ranach, a równocześnie o zmianie; będąca rachunkiem sumienia i pytaniem o to, co przed nami, co zależy od nas.

Jak pisał Tischner: „Jak chcesz budować most ku drugiemu człowiekowi, musisz zrozumieć, jaki ten drugi jest i czego chce”.

Laureatów poznamy podczas uroczystej gali, która odbędzie się 21 listopada w Nowohuckim Centrum Kultury w Krakowie.