Wojna i pamięć

Jak narody pamiętają o I wojnie światowej? Poniżej mówią o tym „Tygodnikowi Powszechnemu” historycy z różnych krajów Europy.

Patrycja Bukalska / Fot. Grażyna Makara

Patrycja Bukalska

Szymon Łucyk // Fot. Jacek Taran

Wojciech Pięciak // Fot. Grażyna Makara

Wojciech Pięciak

Zgniew Rokita // Fot. Adam Gola

Zbigniew Rokita

04.08.2014

Czyta się kilka minut

W maju 1915 r. wojska austro-węgierskie i niemieckie (w tym pułki z Wielkopolski) przełamały front rosyjski pod Gorlicami. Powyżej: żołnierz niemiecki i sanitariuszka – rekonstrukcja bitwy gorlickiej, 2012 r. / Fot. Dariusz Zarod / EAST NEWS

W maju 1915 r. wojska austro-węgierskie i niemieckie (w tym pułki z Wielkopolski) przełamały front rosyjski pod Gorlicami. Powyżej: żołnierz niemiecki i sanitariuszka – rekonstrukcja bitwy gorlickiej, 2012 r. / Fot. Dariusz Zarod / EAST NEWS

I wojna światowa

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Skorzystaj z promocji

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Wypróbuj za darmo

TP Online: Dostęp roczny online

ilustracja na okładce: Nikodem Pręgowski dla „TP”

Subskrypcja online rocznaOszczędzaj 25%

Patrycja Bukalska / Fot. Grażyna Makara

Patrycja Bukalska

Dziennikarka działu Świat, specjalizuje się też w tekstach o historii XX wieku. Pracowała przy wielu projektach historii mówionej (m.in. w Muzeum Powstania Warszawskiego) i filmach dokumentalnych (np. „Zdobyć miasto” o Powstaniu Warszawskim). Autorka kilku…

Szymon Łucyk // Fot. Jacek Taran

Szymon Łucyk

Dziennikarz, współpracownik „Tygodnika Powszechnego”, tłumacz z języka francuskiego, były korespondent PAP w Paryżu. Współpracował z Polskim Radiem, publikował m.in. w „Kontynentach”, „Znaku” i „Mówią Wieki”.

Wojciech Pięciak // Fot. Grażyna Makara

Wojciech Pięciak

Dziennikarz, kierownik działów „Świat” i „Historia”. Ur. W 1967 r. W „Tygodniku” zaczął pisać jesienią 1989 r. (o rewolucji w NRD; początkowo pod pseudonimem), w redakcji od 1991 r. Specjalizuje się w tematyce niemieckiej. Autor książek: „Polacy i Niemcy, pół…

Zgniew Rokita // Fot. Adam Gola

Zbigniew Rokita

Dziennikarz zajmujący się Europą Wschodnią, redaktor dwumiesięcznika „Nowa Europa Wschodnia”. Autor książki „Królowie strzelców. Piłka w cieniu imperium”, Czarne 2018. Za wydany w 2020 r. reportaż „Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku” otrzymał podwójną nagrodę…

Marcin Żyła

Marcin Żyła jest dziennikarzem, od stycznia 2016 do października 2023 r. był zastępcą redaktora naczelnego „Tygodnika Powszechnego”. Od początku europejskiego kryzysu migracyjnego w 2014 r. zajmuje się głównie tematyką związaną z uchodźcami i migrantami. W …

Artykuł pochodzi z numeru TP 32/2014

Zobacz numer Archiwum

Artykuł pochodzi z dodatku Wojna naszych pradziadków

Polacy, żołnierze austriackiej 12. Dywizji Piechoty, zwanej „Krakowską”, atakują wzgórze Pustki koło Gorlic, maj 1915 r. / Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Dodatek

Wojna cudza i nasza

Tadeusz A. Olszański

Dla mocarstw była to początkowo wojna „o nic”. Tylko dla małych graczy, jak Serbowie i Polacy, jej stawką była wolność. Dopiero rewolucje, sowiecka i nazistowska, uczyniły nową wojnę potwornością, która przeorała świat.

Na okładce: fragment ilustracji z dziennika Namysłowskiego „Oficer Legionów Polskich”. /

Dodatek

Wojna naszych pradziadków

Pozycje Legionów Polskich na Wołyniu: tam walczyły także kobiety – legionistki. 1916 r. / Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Dodatek

Wojna naszych (pra)pradziadków

Dla Polaków z trzech zaborów – naszych pradziadków bądź, w przypadku młodszego pokolenia, prapradziadków – I wojna światowa była doświadczeniem powszechnym.

Inne artykuły tego autora

Jesion z Glasgow: od ok. 170 lat trwa samotnie przy Argyle Street // Fot. Talesfromthecanopy / CC BY-SA 4

Szkocja i jej niezwykłe drzewa. Jesiony, cisy i sekwoje pełne historii

Patrycja Bukalska

Samotny jesion w Glasgow, cisowe gaje starsze od średniowiecznych zamków i sekwoje z królewską historią. W Szkocji drzewa przechowują pamięć miejsc, ludzi i całych wspólnot.

Winston Churchill, premier z czasu II wojny światowej i jedna z najbardziej popularnych postaci brytyjskiej historii, na pięciofuntowym banknocie; obok podobizna króla Karola III. // Fot. Richard Baker / In Pictures / Getty Images

Churchill zniknie z brytyjskich banknotów? Na funtach mogą pojawić się zwierzęta

Patrycja Bukalska

Bank Anglii chce odejść od wizerunków historycznych postaci. Na funtach mogą pojawić się borsuk, bóbr czy lis. Spór o pamięć, naturę i historię już rozpala Wyspy Brytyjskie.

Protesty w 8 rocznicę zabójstwa Jána Kuciaka i Martiny Kušnirovej. Bratysława, 21 luty 2026 r. // Fot. Dano Veselsky / TASR / AP / East News

Zabójstwo Jána Kuciaka. Osiem lat później Słowacja wciąż nie rozliczyła tej zbrodni

Patrycja Bukalska

Słowacja jest przygnębiona. Osiem lat po zabójstwie Jána Kuciaka i Martiny Kušnirovej nie doszło do spodziewanej odnowy kraju, za to przed sądem znów toczy się proces w tej sprawie.

Peter Ondrejička w pektaklu „Threeema" w bratysławskim teatrze Divadlo bez Masky, opowiadający o władzy, korupcji i decyzjach, które zapadają z dala od oczu obywateli // Fot. Bara Podola

„System, który doprowadził do morderstwa Jána Kuciaka, wciąż istnieje”

Patrycja Bukalska, Martin Krč

Słowacki dramatopisarz Martin Krč opowiada o spektaklu „Threeema”, inspirowanym sprawą zabójstwa dziennikarza Jána Kuciaka.

Kari Korhonen // materiały prasowe

Rysownik Kaczora Donalda: Nauczyłem się czytać dzięki komiksom

Patrycja Bukalska, Kari Korhonen

W Finlandii rodzice i dziadkowie prenumerują komiks dla swoich dzieci, często jeszcze przed ich narodzinami. I sami go czytają.

Najnowsze artykuły

Uczestnicy podczas konferencji „Tygodnik Trzeciego Wieku”. Kraków, 8 maja 2026 r. // Fot. Jakub Starzyk

Seniorzy w sieci: jak się nie dać algorytmom, oszustom i dezinformacji

Świat przyspiesza. Właśnie dlatego warto w nim zwolnić i pomyśleć. Z taką konkluzją rozstaliśmy się po konferencji „Tygodnika Trzeciego Wieku”, współorganizowanej z Miastem Kraków, która odbyła się 8 maja w Nowohuckim Centrum Kultury.

Porządek i chaos (2026) // il. Natalia Polasik / @moonwaterpl

David Krakauer: co apostoł nowej nauki o złożoności mówi o świecie

Piotr Urbańczyk

David Krakauer, gość tegorocznego Copernicus Festival, uważa, że potrzebujemy odmiennego ujęcia praw przyrody i narzędzi teorii złożoności, by wyjaśnić świat, który stale ewoluuje i organizuje się na nowo.

Perspektywa problemu (2026) // il. Natalia Polasik / @moonwaterpl

Jak z prostych reguł powstaje skomplikowany świat

Podczas Copernicus Festival porozmawiamy o złożoności. Czasami wstaję rano i wszystko wydaje mi się proste. Następnego dnia wszystko znów jest strasznie skomplikowane. Nauki o złożoności mają chyba podobny problem.

15 lat temu było to możliwe, dziś to niewyobrażalne: rok 2011, białoruscy Polacy protestują przeciw zatrzymaniu Andrzeja Poczobuta. Został on wtedy skazany w zawieszeniu za „zniesławienie” Łukaszenki. // Fot. Tatyana Zenkovich / EPA / PAP

Nie tylko Poczobut. Jak reżim Łukaszenki niszczy polskość

Wojciech Konończuk

Sprawa Andrzeja Poczobuta pokazuje, jak reżim Łukaszenki uderza w Polaków na Białorusi — likwiduje polskie szkoły, ogranicza język i niszczy miejsca pamięci.

Kadr z filmu "Pociągi", reż. Maciej Drygas. Polska / Litwa 2024 r. // materiały prasowe

„Pociągi” Macieja Drygasa. Historia nadal pędzi po zapętlonych torach

Anita Piotrowska

Mistrzowski dokument Macieja Drygasa to nie tylko panorama XX wieku widziana przez pryzmat kolei. To przejmujący esej o człowieku wplątanym w tryby historii.

Popularne

100c353d185-d412-4dae-acd2-ec8454909f15

0

000513448008001600

Wydawca poleca

Katarzyna Rutkowska

Nieposłuszeństwo, literatura i wyobraźnia w czasach przeciążenia. Przed Festiwalem Conrada polecamy rozmowy i eseje z dodatku „Tygodnika”

Jacek Dukaj // Fot. Albert Zawada

Jacek Dukaj: „Chcesz zamknąć AI w pokoju? Powodzenia!”

Łukasz Lamża, Jacek Dukaj

Czy człowiek będzie pracował dla robotów i co zostanie z naszego „ja” w świecie sztucznej inteligencji? Z Jackiem Dukajem, gościem 18. Festiwalu Conrada,…

Mahsa Mohebali // Fot. Barbara Zanon / Getty Images

Irańska pisarka Mahsa Mohebali: nie ma co czekać na rewolucję

Agnieszka Wenderska

Młodzieńczy bunt to najbardziej euforyczny rodzaj sprzeciwu wobec rzeczywistości. Mohebali zachęca, by szukać go w sobie także wtedy, gdy stajemy się dorośli.

Becca Rothfeld // Fot. Sejal Soham

Im więcej, tym więcej. Becca Rothfeld o pochwale nadmiaru

Becca Rothfeld rozprawia się z kulturą masową i bezmyślnym egalitaryzmem, sprowadzając do parteru wezwania do umiaru czy powrotu do „wartości”.

Trafiłeś do serwisu TygodnikPowszechny.pl, ale wygląda na to, że w przeglądarce masz wyłączoną obsługę JavaScript.

Ponieważ zakłóca to działanie serwisu, włącz obsługę JavaScript w swojej przeglądarce, aby strona działała prawidłowo.

Oferty specjalne