Krzysztof Penderecki: "Ubu Rex"

Parodia stylu Czajkowskiego i Musorgskiego zarazem (“U Cara"), wojna przefiltrowana przez gombrowiczowską wyobraźnię, pokazana jako kwintesencja niedojrzałości i tchórzostwa, ansamble solistów żywiące się kliszami klasycznych operowych scen zbiorowych (pastisz mozartowskich kontrapunktów) - wszystko skąpane w absurdzie i grotesce. Stało się śmieszno i straszno zarazem, a dramaturgiczny talent Pendereckiego, podpowiadając mu postmodernistyczną oprawę, poprowadził go na szczyty.

Lecz “Ubu Rex" to - wbrew tytułowi - dzieło eksponujące przede wszystkim postaci kobiece. Zarówno pod względem psychologicznym, jak i muzycznym, Ubu przy Ubicy, podobnie jak Król Wacław przy Królowej Rozamundzie, to marne karły, powolne i ograniczone. Ubu jest żądny władzy i tchórzliwy, w Ubicy cechy męża zwielokrotnione zostały do granic możliwości (tyle że jest ona bardziej sprytna niż tchórzliwa). To z tej prostaczki uczynił kompozytor clou spektaklu - spektaklu o infantylizmie, mentalnym ograniczeniu, o głupocie, zachłanności...

Muzycznie Krzysztof Penderecki ukształtował tę postać w sposób prawdziwie genialny, a Anna Lubańska (sopran) zrealizowała w pełni, nie tracąc żadnego niuansu: ulukrowana do przesady koloratura, koślawa, karykaturalna, wciąż wypadająca z formy (bo królewska forma jest dla niej nie do ogarnięcia). Ta partia jest jak tapir na Ubiczej głowie zestawiony z kostiumikiem Chanel.

Wielkie operowe dzieło współczesności w premierowym nagraniu (po z górą dziesięciu latach od powstania) to prawdziwa gratka dla melomanów. Solowa obsada doskonała (obok Lubańskiej także Izabella Kłosińska w partii Królowej Rozamundy), a jako że to realizacja live z premierowego spektaklu w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego, słychać szmery sali, kaszlnięcia, drobne niedociągnięcia, które jednak w niczym nie odbierają przyjemności smakowania detali i nie przeszkadzają w ogarnięciu dramatycznego rozmachu tego kongenialnego dzieła.