Kim był tajemniczy król Melchizedek

„Wyższość Chrystusa Pośrednika nad aniołami”, „Wyższość Chrystusa nad Mojżeszem”, „Wyższość Chrystusowej świątyni i Nowego Przymierza” – czytam śródtytuły w Biblii Tysiąclecia. Na jak wczesnym etapie wyodrębniania się jednej religii z drugiej musimy być, skoro główny przekaz Listu do Hebrajczyków brzmi: „mamy wszystko to, co judaizm, tylko lepsze”? Uczeń Szaula z Tarsu – potem znanego przede wszystkim jako św. Paweł Apostoł – niewątpliwie inaczej formułowałby list pasterski do wiernych nieżydowskiego pochodzenia (mam na myśli nie formalną klasyfikację, lecz dosłowną funkcję tego dzieła epistolarnego). Zachowajmy teraz w pamięci część Listu zatytułowaną „Wyższość kapłaństwa Chrystusowego”, a zwłaszcza dwa z jej podtytułów: „Chrystus prawdziwym arcykapłanem” oraz „Chrystus Kapłanem na wieki na wzór Melchizedeka”.

Melchizedek (hebr. Malkicedek), król Szalemu, jest postacią enigmatyczną. W Pierwszym Testamencie pojawia się dwukrotnie – w Księgach Rodzaju (14, 18-20) oraz Psalmów (110, 4). Trudno nie kojarzyć Szalem z Jeruzalem: hebrajska nazwa tego miasta, Jeruszalajim, oznacza – nomen omen – miasto pokoju. Właściwie Szalem / Salem bywa używane wymiennie z dłuższą nazwą (zob. np. Ps 76, 3). Malkicedek to dosłownie „mój król sprawiedliwości”. Choćby w proroctwie Izajasza odnośnie do Jerozolimy czytamy: „nazwą cię znowu miastem sprawiedliwości, grodem wiernym” (Iz 1, 26; Cylkow). W Księdze Jozuego pojawia się „Adonicedek, król Jerozolimy” (Joz 10, 1), którego imię ma tę samą budowę, co Malkicedek – adoni znaczy „mój pan”.

Melchizedek wyrasta jak spod ziemi podczas rozmowy wracającego z wojny Abrahama z królem Sodomy (zob. Rdz 14, 17-24). Wita Praojca chlebem i winem oraz błogosławi go słowami: „Błogosławiony Abram Bogu Najwyższemu, dzierżącemu niebo i ziemię; I błogosławiony Bóg Najwyższy, który wydał wrogi twoje w moc twoję!” (Rdz 14, 19-20). Jest on przedstawiony jako „kapłan Boga Najwyższego”. W judaizmie funkcję kapłańską ostatecznie pełnią tylko potomkowie Aarona. Dlatego midrasz twierdzi, że za swoje faux pas – pobłogosławienie wpierw sługi, a dopiero potem jego Pana – dzieci Melchizedeka nie dziedziczą po nim kapłaństwa. Z kolei nie-Aaronowy kapłan został umiejętnie wykorzystany przez autora Listu jako „typ Chrystusa”, albowiem Jezus pochodził z plemienia Judy, a nie Lewiego.