Kanibalizm neandertalczyków – co mówią kości o ofiarach?

Kanibalizm ma w naszym rodzaju długą historię. Najstarsze zidentyfikowane ślady nacięć na ludzkich kościach – które sugerują filetowanie przy użyciu kamiennych narzędzi – pochodzą sprzed 1,45 mln lat, ze stanowiska Koobi Fora w Kenii. 

W paleoantropologii bodaj największą debatę zrodziły dowody na kanibalizm u neandertalczyków, ponieważ w tym zachowaniu zaczęto doszukiwać się jednej z możliwych przyczyn wymarcia naszych kuzynów (silna rywalizacja wewnątrz tej populacji, której emanacją były praktyki kanibalistyczne, nie mogła sprzyjać rywalizacji zewnętrznej, związanej z napływem do Europy ze wschodu Homo sapiens).

Quentin Cosnefroy z Université de Bordeaux i współpracownicy właśnie dodali kolejny wątek do tej debaty, po zbadaniu szczątków neandertalczyków znalezionych w jaskini Troisième w Belgii.

Kanibalizm neandertalczyków – nowe dowody z jaskini Troisième

Znalezisko datowane jest na ok. 41-45 tys. lat, składają się na nie szczątki co najmniej szóstki osób – czwórki młodych, niespokrewnionych z sobą blisko kobiet o drobnej budowie ciała oraz dwójki dzieci. Łącznie opisano fragmenty ponad stu kości, z których jedna trzecia nosi ślady obróbki – nacięć, a także przekształcenia w narzędzia (badacze uważają, że kości te potraktowano dokładnie tak, jak kości zwierząt).

Analiza chemiczna tych kości sugeruje, że wspomniana szóstka stanowiła jedną grupę (odżywiali się w podobny sposób), która zamieszkiwała tereny oddalone od Troisième. Według autorów takie nagromadzenie kości jest bardzo nietypowe – wygląda to tak, jakby grupa kanibali z Troisième najechała na sąsiednią populację i porwała z niej najbardziej narażone osoby. Kobiety i dzieci mogły być specyficznym celem, bo ich śmierć osłabiała potencjał reprodukcyjny grupy. Sprawcami byli najprawdopodobniej inni neandertalczycy – w tym czasie Homo sapiens byli już w Europie, ale jeszcze nie w zachodniej.

Kanibalizm po neandertalczykach – praktyki Homo sapiens

Warto pamiętać, że neandertalczycy nie byli ostatnią populacją człowieka uprawiającą kanibalizm, a po ich wyginięciu nie przyszła od razu cywilizacja, która ukróciła tę odrażającą praktykę. Ot, w sierpniu tego roku Palmira Saladié i współpracownicy donieśli o szczątkach 11 osób, którymi pożywiała się ok. 5,7 tys. lat temu inna grupa Homo sapiens zamieszkująca jaskinię El Mirador na wzgórzu Atapuerca w północnej Hiszpanii.

Wygląda na to, że nasi przodkowie – reprezentujący wszystkie populacje człowieka – długo jedli po prostu to, co im wpadło w ręce. Czasem byli to członkowie wrogo nastawionych, sąsiednich grup ludzi.