Homo sapiens: najważniejsze informacje

Przed meczem o brązowy medal w hokeju kobiet pomiędzy Szwajcarią, a Szwecją na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w Mediolanie-Cortina 2026. Mediolan, 19 lutego 2026 r. // Fot. Jared C. Tilton / Getty Images

W obronie plemienności. Trzy ewolucyjne instynkty, które nauczyły nas współpracy

Kasper Kalinowski, Michael Morris
Michael Morris, psycholog kulturowy: Powstanie plemion rozszerzyło nasz krąg zaufania. Dzisiaj możemy zaufać obcej osobie, jeśli mówi naszym językiem, wykonuje…
Od lewej: La Chapelle, 50-60 tys. lat (linia neandertalczyków); Homo floresiensis, 60-100 tys. lat (hobbit z Flores); Harbin, 140-300 tys. lat (linia denisowian); Jabel Irhud, 300 tys. lat (wczesny H. sapiens) // materiały prasowe

Ewolucja człowieka: nasza wiedza o jej przebiegu coraz bardziej się komplikuje

Łukasz Kwiatek
Kilkaset tysięcy lat temu rodzaj ludzki był niemal tak zróżnicowany jak w tolkienowskim Śródziemiu. Jak do tego doszło? Nie wiemy, a najnowsze badania wskazują…
„Trzy gracje” (fragment), Peter Paul Rubens, ok. 1638-40 r., Muzeum Prado // akg-images / BE&W

Powinniśmy docenić nasze ciała. Homo sapiens to udany projekt ewolucji

Wojciech Brzeziński, Juan Luis Arsuaga
Juan Luis Arsuaga, antropolog, autor książki „Ciało. Arcydzieło siedmiu milionów lat ewolucji”: Nasze ciała są doskonale przystosowane. Tylko czasem zapominamy…
Neandertalczyk, model - rekonstrukcja: Elisabeth Daynes // Elisabeth Daynes / SPL / East News

Kanibalizm neandertalczyków – co mówią kości o ofiarach?

Łukasz Kwiatek
Naukowcy z Université de Bordeaux opisali szczątki neandertalskich kobiet i dzieci, które zostały zabite i zjedzone w jaskini Troisième w Belgii.
Zdjęcie jaskini Kiik Kamar, Uzbekistan. Kilkadziesiąt tysięcy lat temu w centralnej Azji pojawiła się nowatorska technologia obróbki kamienia. Na razie nie wiemy, kto ją stworzył. // Fot. Jan Ledwoń

Dlaczego neandertalczycy wymarli. Czy to prawda, że wytępili ich Homo sapiens?

Łukasz Kwiatek, Małgorzata Kot
Lubię oglądać rekonstrukcje pradziejowe, bo one mówią wiele o nas, o naszym sposobie myślenia o świecie i o nas samych. Ale w bardzo małym stopniu mówią o…
Projekt prof. Matthew Mohra z Columbus College of Art & Design pozwalający przenieść własne zdjęcie zwiedzających (selfie) na czterometrowy model 3D ludzkiej głowy, październik 2017 r. // Fot. Matthew Mohr Studios / East News

Co odziedziczyliśmy po pasterzach?

Łukasz Kwiatek
Wysoki wzrost, jaśniejsza skóra i większa podatność na stwardnienie rozsiane: nowe badania genetyczne ujawniają, jakie cechy Europejczycy zawdzięczają trzem…
Kobieta z plemienia Awá, Maranãho, Brazylia, 2017 r. / SCOTT WALLACE / GETTY IMAGES

Upada jeden z mitów antropologii

Łukasz Kwiatek
Obraz mężczyzny łowcy i kobiety zbieraczki zaczął się chwiać.
Mitochondrialna Ewa, ilustracja brytyjskiego grafika Sama Falconera, 2018 r. / SAM FALCONER / EAST NEWS

Powrót do Edenu. Gdzie narodził się Homo sapiens

Łukasz Kwiatek
Wiemy, że miejscem narodzin naszego gatunku – Homo sapiens – była Afryka. Ale paleoantropolodzy spierają się o to, czy chodzi o jej konkretny region, czy…
Lee Berger / / JAMES OATWAY / REUTERS / FORUM

Czy Homo naledi używał ognia?

Łukasz Kwiatek
Homo naledi, o mózgach niewiele większych niż u szympansów, siedzą na innej niż nasza gałęzi ewolucyjnej. Ogłoszone przez Bergera odkrycie pozwala w nowym…
Profesor Juan Luis Arsuaga (w środku) i jego zespół prezentują skamieniałości neandertalczyków znalezione w Sima de los Huesos, lipiec 2006 r. / JAVIER TRUEBA /A MSF / SCIENCE PHOTO LIBRARY / EAST NEWS

Dobrze mieć problemy

Wojciech Brzeziński, Juan Luis Arsuaga
Juan Luis Arsuaga, paleoantropolog: Żeby stworzyć cywilizację, potrzebujesz dłoni, przestrzennego widzenia i życia społecznego. Wszystkie małpy byłyby dobrymi…
Przed Muzeum Neandertalczyków w Mettmann w Niemczech gości wita neandertalczyk / FEDERICO GAMBARINI / DPA / PAP

Ludzie tacy jak my

Łukasz Kwiatek
Zaledwie 100 tysięcy lat temu występowało obok siebie przynajmniej sześć różnych gatunków człowieka. Najnowsze odkrycia sprawiły, że musimy na nowo opowiedzieć…
/ infografika: Lech Mazurczyk

Poszerzona rodzina Homo sapiens

Każdy kolejny gatunek dołączający do ludzkiej rodziny to nowe obyczaje, zjawiska językowe, skojarzenia, idee, motywy artystyczne [INFOGRAFIKA]

Grecki łącznik

Łukasz Kwiatek
Ponad 200 tysięcy lat temu Homo sapiens żył na terenach dzisiejszej Grecji – przekonują Katerina Harvati z Uniwersytetu w Tybindze i współpracownicy w…
/ DONGJU ZHANG; LANZHOU UNIVERSITY / MAT. PRASOWE

Denisowianinie, dlaczego masz takie wielkie zęby?

Łukasz Kwiatek
W 1980 r. buddyjski mnich odnalazł w jaskini Baishiya Karst w Tybecie – miejscu położonym na wysokości 3280 m n.p.m. – prawą część żuchwy z dwoma zębami…
/ AARON FAVILA / AP / EAST NEWS

Kolejny członek ludzkiej rodziny

Łukasz Kwiatek
Miał niewiele ponad metr wzrostu, zakrzywione kości stóp i dłoni, wskazujące na przystosowanie do wspinania się na drzewa, a zęby przedtrzonowe wyraźnie…