neandertalczycy: najważniejsze informacje

Od lewej: La Chapelle, 50-60 tys. lat (linia neandertalczyków); Homo floresiensis, 60-100 tys. lat (hobbit z Flores); Harbin, 140-300 tys. lat (linia denisowian); Jabel Irhud, 300 tys. lat (wczesny H. sapiens) // materiały prasowe

Ewolucja człowieka: nasza wiedza o jej przebiegu coraz bardziej się komplikuje

Łukasz Kwiatek
Kilkaset tysięcy lat temu rodzaj ludzki był niemal tak zróżnicowany jak w tolkienowskim Śródziemiu. Jak do tego doszło? Nie wiemy, a najnowsze badania wskazują…
Neandertalczyk, model - rekonstrukcja: Elisabeth Daynes // Elisabeth Daynes / SPL / East News

Kanibalizm neandertalczyków – co mówią kości o ofiarach?

Łukasz Kwiatek
Naukowcy z Université de Bordeaux opisali szczątki neandertalskich kobiet i dzieci, które zostały zabite i zjedzone w jaskini Troisième w Belgii.
Rekonstrukcje wyglądu naszych przodków autorstwa fracunskiej rzeźbiarki Elisabeth Daynes. Od góry: rodzina neandertalska. W środku: Homo ergaster (H. erectus), Australopithecus africanus, Paranthropus boisei, Sahelanthropus tchadensis. Na dole: H. georgicus, A. afarensis (gatunek reprezentowany przez Lucy) // P. Plailly / E. Daynes / Science Photo Library / East News

Wszystkie twarze naszych przodków. Jak staliśmy się ludźmi

Kasper Kalinowski, Guido Barbujani
Guido Barbujani, genetyk i antropolog: Nasi małpi przodkowie byli biali. Pociemnieli, gdy stracili włosy. Jeszcze w epoce żelaza, w czasie mitycznego założenia…
Australopitek // Fot. Science Photo Library / East News

Epoka nie tylko kamienia

Łukasz Kwiatek
Gdy wyobrażamy sobie ludzi z epoki kamienia, pewnie widzimy jaskiniowca roztrzaskującego kość solidnym pięściakiem. A może ostrym kawałkiem tej samej kości…
Zdjęcie jaskini Kiik Kamar, Uzbekistan. Kilkadziesiąt tysięcy lat temu w centralnej Azji pojawiła się nowatorska technologia obróbki kamienia. Na razie nie wiemy, kto ją stworzył. // Fot. Jan Ledwoń

Dlaczego neandertalczycy wymarli. Czy to prawda, że wytępili ich Homo sapiens?

Łukasz Kwiatek, Małgorzata Kot
Lubię oglądać rekonstrukcje pradziejowe, bo one mówią wiele o nas, o naszym sposobie myślenia o świecie i o nas samych. Ale w bardzo małym stopniu mówią o…
Rekonstrukcja wizerunku kobiety z epoki paleolitu oparta na szczątkach ze stanowiska Abri Pataud w południowo-zachodniej Francji. Autorką rekonstrukcji jest Élisabeth Daynès. / / ENTRESSANGLE / E. DAYNES / EAST NEWS

Praduszki. Co łączy neandertalczyka i pamięć o zmarłych

Andrzej Muszyński
W budce fotograficznej wykonałem autoportret, który miał podpowiadać, jak wyglądałbym jako neandertalczyk. Nie dostrzegłem żadnych różnic. Obsługa…
Laureaci Nagrody Nobla 2022. Od lewej: Alain Aspect (Francja), John F. Clauser (USA) i Anton Zeilinger (Austria), Carolyn R. Bertozzi (USA), Morten Meldal (Dania), K. Barry Sharpless (USA) oraz Svante Pääbo (Niemcy). / NIKLAS ELMEHED / MATERIAŁY PRASOWE KOMITETU NOBLOWSKIEGO

Noble 2022: Co tegoroczne nagrody mówią nam o nauce

Aleksandra Pałasz, Michał Gikowski, Łukasz Kwiatek
Historia naszych przodków bywa poplątana, podobnie jak zjawiska zachodzące w mikroświecie. Przynajmniej chemia może być bliska życiu.

Aminokwas wielki dla ludzkości

Katarzyna Dziadowicz
Profesor Juan Luis Arsuaga (w środku) i jego zespół prezentują skamieniałości neandertalczyków znalezione w Sima de los Huesos, lipiec 2006 r. / JAVIER TRUEBA /A MSF / SCIENCE PHOTO LIBRARY / EAST NEWS

Dobrze mieć problemy

Wojciech Brzeziński, Juan Luis Arsuaga
Juan Luis Arsuaga, paleoantropolog: Żeby stworzyć cywilizację, potrzebujesz dłoni, przestrzennego widzenia i życia społecznego. Wszystkie małpy byłyby dobrymi…

Neandertalczycy: nie tak dalecy kuzyni

Łukasz Kwiatek
Ich dieta nie różniła się od diety współczesnych im Homo sapiens.
Przed Muzeum Neandertalczyków w Mettmann w Niemczech gości wita neandertalczyk / FEDERICO GAMBARINI / DPA / PAP

Ludzie tacy jak my

Łukasz Kwiatek
Zaledwie 100 tysięcy lat temu występowało obok siebie przynajmniej sześć różnych gatunków człowieka. Najnowsze odkrycia sprawiły, że musimy na nowo opowiedzieć…
Neandertalczyk we współczesnym świecie. Rzeźba wystawiona na ulicy w Düsseldorfie w Niemczech. / ROBIN HAMMOND / PANOS PICTURES / FORUM

Kim byłeś, neandertalczyku?

Wioletta Nowaczewska
Mit neandertalczyka jako bezdusznego, prymitywnego brutala dawno już upadł. Dziś wiemy, że był istotą inteligentną i wrażliwą, zdolną do tworzenia, planowania…

Grecki łącznik

Łukasz Kwiatek
Ponad 200 tysięcy lat temu Homo sapiens żył na terenach dzisiejszej Grecji – przekonują Katerina Harvati z Uniwersytetu w Tybindze i współpracownicy w…
/ DONGJU ZHANG; LANZHOU UNIVERSITY / MAT. PRASOWE

Denisowianinie, dlaczego masz takie wielkie zęby?

Łukasz Kwiatek
W 1980 r. buddyjski mnich odnalazł w jaskini Baishiya Karst w Tybecie – miejscu położonym na wysokości 3280 m n.p.m. – prawą część żuchwy z dwoma zębami…

Przeżyli neandertalczyków

Łukasz Kwiatek
/ AARON FAVILA / AP / EAST NEWS

Kolejny członek ludzkiej rodziny

Łukasz Kwiatek
Miał niewiele ponad metr wzrostu, zakrzywione kości stóp i dłoni, wskazujące na przystosowanie do wspinania się na drzewa, a zęby przedtrzonowe wyraźnie…
/ SCIENCE

Co mówią zęby

Łukasz Kwiatek
Neandertalskie dzieci raczej nie lubiły zimy.
/ HOFFMANN ET AL., SCIENCE 359 (2018)

Upada kolejny mit o neandertalczykach

Łukasz Kwiatek
Malowidła naskalne – jeden z pierwszych przykładów sztuki i dowód myślenia symbolicznego – dotąd przypisywane były wyłącznie Homo sapiens.