Weetchanan

Mojżesz na płaskowyżu Transjordanii nauczał wiary w Boga Jedynego. Pokoleniu urodzonemu już na pustyni przypominał najważniejszą dla Żydów modlitwę "Szma Israel" (Słuchaj, Izraelu) i uczył, że nie ma innego Boga, że On wywiódł lud z Egiptu, że Jemu należy się tylko cześć i oddanie. Bezwzględnemu nakazowi monoteizmu towarzyszy zakaz idolatrii pod wszelką postacią. Ona, jak i grzech zabójstwa oraz seksualnego rozpasania, podlegają karze śmierci. To są w judaizmie trzy śmiertelne grzechy. W Talmudzie napisane jest: "Rabi Johanan rzekł w imieniu rabi Szymona ben Jochaja: »Decyzją większości w naszej wyższej izbie w domu Nica uznaliśmy, że wszystkie prawa Tory podlegają zasadzie ’złamiesz je, ale nie spotka cię kara śmierci’ za wyjątkiem idolatrii, seksualnej rozpusty i morderstwa«". Te trzy przestępstwa spowodowały zniszczenie pierwszej Świątyni. "Dlaczego pierwsze Sanktuarium zostało zniszczone? - pytają autorzy Talmudu. - Z powodu trzech grzechów, które ogarnęły lud: idolatrii, niemoralności i zabójstw".

Ujawniły się na samym początku historii człowieka. Wyznaczają rytm czasu i zmiany pokoleń. Wąż obiecuje kobiecie, że po zjedzeniu owocu z drzewa, które jest w środku ogrodu, "otworzą się wam oczy i będziecie jak Bóg znający dobro i zło" (Ks. Rodzaju 3, 5). Pragnienie bycia Bogiem jest wezwaniem do idolatrii. Być Bogiem to sprowadzić Go do ludzkiego wymiaru. Możliwe jest to tylko wtedy, gdy zafałszujemy obraz człowieka. Talmud nazywa Adama heretykiem, bo zaprzeczył czy chciał zaprzeczyć istnieniu Boga. Drugi grzech to grzech zabójstwa. Kain ukamienował brata. Trzeci grzech - rozpusty - ogarnął pokolenie potopu. "(...) ziemia była skażona w oczach Boga i pełna nieprawości. I spojrzał Bóg na ziemię, a oto była skażona, gdyż wszelkie ciało skaziło swoją drogę na ziemi" (Ks. Rodzaju 6, 11-12).

Ten sam cykl powtarza się pod górą Synaj. Gdy Mojsze nie powracał z góry, Hebrajczycy zbudowali sobie idola, Złotego Cielca. Chcieli, by Hur nadzorował wytapianie pomnika. Ten odmówił i został zabity. W midraszach czytamy: "Przywołał ich do porządku. O wy, bezmóżdża! Czyście zapomnieli, jakie cuda Bóg dla was uczynił? Wtedy rzucili się na niego i zadźgali". Aaron przeraził się tłumu i poszedł za nimi. Tak więc zamysł idolatrii łączy się z morderstwem. A po morderstwie przychodzi czas zabawy i rozpusty. "Potem wstali, aby się bawić" (Ks. Wyjścia 32, 6). Raszi wyjaśnia, że "bawić się" oznacza zabawiać, uprawiać niedozwolony seks.

Mędrcy rozumują: gdyby Mojsze nie rozbił kamiennych Tablic, gdyby jego lud nie popadł w idolatrię, gdyby nie zbudowali Złotego Cielca, Tora nie zostałaby w Izraelu zapomniana, a Świątynia trwałaby do końca świata. Roztrzaskane Tablice straciły swoją świętość, a jej litery uleciały do tronu Wiekuistego. Powróciły tam, skąd przybyły.

Najgorszym jest grzech idolatrii, przesłonięcia obecności Boga. Mojsze przypominał podstawowe zasady wiary i powtórzył ludowi słowa Dziesięciorga Przykazań. "Tylko strzeż się i pilnuj swojej duszy, abyś nie zapomniał tych rzeczy, które widziały twoje oczy i aby nie odstąpiły od twojego serca po wszystkie dni twojego życia" (Ks. Powt. Prawa 4, 9). Opowiadanie Hebrajczykom o spotkaniu z Bogiem na Horebie miało tym większe znaczenie, że nie było wśród nich ludzi, którzy stali pod górą Objawień.

Między oryginalnym przedstawieniem Dziesięciu Przykazań a ich przypomnieniem przez Mojżesza istnieją drobne, ale znaczące różnice. W Księdze Wyjścia mowa jest o tym, by pamiętać o Szabacie. W Księdze Powtórzonego Prawa pada nakaz strzeżenia tego dnia. W wersji pierwszej Szabat jest przypomnieniem sześciu dni stworzenia. Mojsze z kolei nakazał strzec Soboty na pamiątkę niewoli w Egipcie.

Pamiętać i strzec nie jest tym samym, ale łącznie wskazują na czas przygotowań i obchodzenia dnia świątecznego. Pamiętając o szabacie gromadzimy jedzenie, gotujemy, układamy kwiaty, zapalamy świece do błogosławieństw. A dnia wolnego strzeżemy nie paląc ognia, nie pracując i czytając słowa Tory.

Podobnie rzecz się ma, gdy analizujemy powody czczenia Soboty. Pierwszy z nich jest teocentryczny. Sformułowany z perspektywy Boga. Czas stworzenia był przez Boga uświęcony. Na pamiątkę Bożego dzieła obchodzimy dzień odpocznienia. Z kolei słowa Mojżesza odzwierciedlają perspektywę ludzką. Szabat jest dniem wolności, której zniewolonym Hebrajczykom w Egipcie odmówiono.

Zawsze chodzi o jedno: by czas pracy i wszelkich aktywności odnosić do Boga Jedynego przez prawa, które dla ludzi ustanowił.