Umiejętność czytania ma większy wpływ na przyszłość dzieci niż ich status ekonomiczny

Podsumowano Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 – największy krajowy projekt wspierający czytanie i dotujący biblioteki. Przedstawiciele i przedstawicielki Biblioteki Narodowej, Instytutu Książki, Narodowego Centrum Kultury oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej przez pięć ostatnich lat współpracowali z 2500 wypożyczalniami i czytelniami mi w całej Polsce. 

Wybudowano i wyremontowano w tym czasie ponad 100 placówek, kupiono 16,5 mln książek, zrealizowano ponad 2 tys. szkoleń. Między 2016 a 2023 rokiem liczba czytelniczek i czytelników w wieku przedszkolnym wzrosła o ponad 100 tys. Podwoiła się również liczba mężczyzn odwiedzających wypożyczalnie.

Jakie mamy pożytki z czytania

Co ważniejsze: operatorzy programu zdają sobie sprawę, że czytanie służy dziś nie tylko zdobywaniu wiedzy. W czasach, gdy wszyscy mamy problemy ze skupieniem uwagi i nadmiernie polegamy na technologii (bezkrytycznie ufając np. chatbotom), umiejętność krytycznego czytania jest jedną z kluczowych kompetencji. 

Jak udowodniła naukowczyni z Uniwersytetu Harvarda, Maryanne Wolf, każdy z nas powinien dobrze opanować języki obu mediów – analogowego i cyfrowego, książki i internetu. Inaczej nie będzie w stanie bezpiecznie funkcjonować.

Operatorzy NPRCz 2.0, wśród których znalazły się również organizacje pozarządowe, powoływali się na raport badawczy PISA 2000 potwierdzający, że czytanie dla przyjemności wywiera większy wpływ na przyszłość dzieci niż ich status ekonomiczny. Wiele mówiono też o czytaniu jako strategii budowania odporności społecznej (zdolności do radzenia sobie z zagrożeniami oraz umiejętności szybkiej adaptacji do nowych warunków). 

Biblioteki – co pokazał moment wybuchu wojny w Ukrainie, gdy w placówkach organizowano punkty wsparcia dla uchodźców – są doskonałym miejscem budowania takiej odporności. Ale może nim być – jak pokazują badania Wolf – nawet sama umiejętność krytycznej lektury. I to ona właśnie powinna stać się najważniejszą kompetencją wynoszoną dziś ze szkoły. Miejmy nadzieję, że taki właśnie cel postawią przed sobą operatorzy NPRCz 3.0.