Reklama

Ładowanie...

Na skróty

18.04.2004
Czyta się kilka minut
"Tym, co charakteryzuje strukturę myślenia i prawdy w świecie zachodnim, jest dystans dzielący początkowo człowieka i świat idei, pośród których wybierze on swoją prawdę. Człowiek jest wolny i samotny wobec tego świata. Wolny jest do tego stopnia, że nie może nie przekroczyć tego dystansu, nie dokonać wyboru. Sceptycyzm jest podstawową możliwością zachodniego ducha. A kiedy już dystans zostanie przekroczony, a prawda uchwycona, człowiek zachowuje jednak swoją wolność. Może powrócić do siebie i ponownie dokonać wyboru. W afirmacji lęgnie się już przyszła negacja. Owa wolność stanowi o całej godności myślenia, lecz skrywa również niebezpieczeństwo. W odstęp dzielący człowieka od idei wślizguje się kłamstwo. Myślenie staje się grą. Człowiek znajduje upodobanie w swojej wolności i nie zdaje się ostatecznie na żadną prawdę. Przeobraża możność wątpienia w brak przekonań. Niewiązanie się z jakąkolwiek prawdą pociąga za sobą niechęć do osobistego angażowania się w tworzenie wartości duchowych. A skoro szczerość staje się niemożliwa, kończy się wszelki heroizm. Cywilizacja zostaje opanowana przez to wszystko, co nieautentyczne, przez środki zastępcze w służbie interesów i mody. Takiemu społeczeństwu, które traci żywy kontakt ze swoim prawdziwym ideałem wolności, przyjmując jego zdegenerowane formy i które nie dostrzegając, że dążenie do tego ideału wymaga wysiłku, zadowala się przede wszystkim własną wygodą - otóż takiemu społeczeństwu germański ideał człowieka jawi się jako obietnica szczerości i autentyczności. Człowiek nie stoi już wobec świata idei, spośród których może wybierać swoją własną prawdę na mocy suwerennej decyzji swego wolnego rozumu - jest związany z niektórymi z nich, tak jak związany jest przez fakt swoich narodzin z tymi wszystkimi, którzy są jego krwi. (...) Rasizm nie przeciwstawia się jedynie temu czy innemu szczególnemu elementowi kultury chrześcijańskiej i liberalnej. W grę wchodzi samo człowieczeństwo człowieka".
  • Cytat pochodzi z artykułu Emmanuela Lévinasa “Kilka myśli o filozofii hitleryzmu", w którym (już w 1934 roku) diagnozował on niebezpieczeństwo ideologii faszystowskiej i wskazywał, że europejska filozofia i kultura nie jest przygotowana, by przeciwstawić się złu. Szkic ten otwiera najnowszy, podwójny numer “Literatury na Świecie" (2004, nr 1-2), poświęcony relacjom między sztuką i Holocaustem. Nad moralnym niebezpieczeństwem, związanym z zapisywaniem doświadczenia radykalnego zła zastanawia się amerykański filozof Berel Lang, o napięciu między relacją świadka a fikcją w literaturze “holocaustowej" pisze Cynthia Ozick, o artystycznej “zabawie w Holocaust" - Ernst van Alphen, o filozoficznych i artystycznych próbach zacierania wyjątkowości faszystowskiej zbrodni - historyk literatury Lawrence L. Langer. To tylko kilka wybranych artykułów spośród niezwykle bogatej zawartości...
6576

DZIĘKUJEMY, ŻE NAS CZYTASZ!

Żeby móc dostarczać Ci więcej tekstów najwyższej dziennikarskiej próby, prosimy Cię o wykupienie dostępu. Wykup i ciesz się nieograniczonym zasobem artykułów „Tygodnika”!

Masz już konto? Zaloguj się

Dostęp trzymiesięczny
69,90 zł

Przez 92 dni będziesz mieć dostęp do wszystkich treści - każdej środy do bieżącego wydania oraz do stale powiększającego się archiwum. 

Dostęp roczny
199,90 zł

360 zł 160 zł taniej 
365 dni nieograniczonego dostępu do wszystkich treści - każdej środy do bieżącego wydania oraz do stale powiększającego się archiwum. 

Dostęp 10/10
10,00 zł

Przez 10 dni będziesz mieć dostęp do wszystkich treści - każdej środy do bieżącego wydania oraz do stale powiększającego się archiwum. 

Napisz do nas

Chcesz podzielić się przemyśleniami, do których zainspirował Cię artykuł, zainteresować nas ważną sprawą lub opowiedzieć swoją historię? Napisz do redakcji na adres redakcja@tygodnikpowszechny.pl . Wiele listów publikujemy na łamach papierowego wydania oraz w serwisie internetowym, a dzięki niejednemu sygnałowi od Czytelników powstały ważne tematy dziennikarskie.

Obserwuj nasze profile społecznościowe i angażuj się w dyskusje: na Facebooku, Twitterze, Instagramie, YouTube. Zapraszamy!

Newsletter

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]