„Mężczyzna, o ile nie zaznaczono inaczej”: jak projektujemy świat

Wiele elementów naszej codzienności – od miejskiej infrastruktury po projektowanie samochodów – powstaje według jednego domyślnego wzorca użytkownika. Najczęściej jest nim mężczyzna.
Czyta się kilka minut
Monika Ochędowska // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny
Monika Ochędowska // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Co trzeciego dorosłego Polaka powstrzymuje przed wyjściem z domu brak dostatecznej liczby publicznych toalet”pisze w okładkowym tekście tego numeru Marek Rabij. Aby doświadczyć tego problemu, nie trzeba zmagać się z żadnym poważnym schorzeniem czy chorobą przewlekłą, wystarczy być zdrową, miesiączkującą kobietą. Oto dlaczego pod damskimi toaletami w restauracjach, centrach handlowych, na dworcach czy stacjach benzynowych zawsze stoi kolejka co najmniej kilku pań, podczas gdy panowie wchodzą za potrzebą bez zbędnej zwłoki.

Kolejka pod damską toaletą

Częściej korzystamy z toalety, ponieważ miesiączkujemy. Ze względu na naszą fizjologię mamy również skłonność do zakażeń układu moczowego (krótka cewka moczowa oraz mała odległość pomiędzy odbytem a ujściem cewki sprzyjają łatwemu przenoszeniu bakterii). Infekcje występują też częściej u kobiet stosujących antykoncepcję.

W podręczniku dla internistów przeczytamy, że nawracające zakażenia dróg moczowych mogą dotyczyć nawet 20 proc. zdrowych kobiet, które przynajmniej raz w życiu przeszły infekcję pęcherza. Problem częściej dotyka kobiet aktywnych seksualnie oraz tych, które skończyły 55. rok życia (czytaj: w okresie menopauzy). Typowe objawy: konieczność częstego, natychmiastowego oddania moczu. 

Jak unikać nawracających zakażeń? Należy pić dużo wody, by wypłukiwać bakterie. A potem, wychodząc z domu, jakoś sobie radzić, zaciskając zęby i uda. 

Domyślne ciało: mężczyzna

Virginia Santy, amerykańska ekspertka w zakresie projektowania na rzecz równości, w dostępnym na YouTubie wykładzie mówi wprost: kobiety uczy się, że muszą w milczeniu znosić niedogodności i ból.

Projektantki, dizajnerki i urbanistki poruszają temat od lat. Nieprzypadkowo na okładce książki niemieckiej dziennikarki Rebekki Endler „Patriarchat rzeczy” widzimy właśnie pisuar. Męskie ciało („o ile nie zaznaczono inaczej”) jest domyślnym ciałem poruszającym się po mieście (dopiero dwie dekady temu producenci aut zauważyli, że także kobiece ciała ulegają wypadkom, i zaczęli przeprowadzać crash testy z odpowiadającymi naszym rozmiarom manekinami). 

Równość zaczyna się od infrastruktury

Tekst Marka Rabija opisuje problem dotyczący obu płci, warto jednak dodać, zupełnie serio: dostęp do wystarczającej liczby toalet jest istotny także dla zapewnienia równouprawnienia. Podział świata na sferę „prywatną” i „publiczną” jest arbitralny i fałszywy.


Spotkaj się ze mną podczas ZLOTU POWSZECHNEGO: już 29 maja w Krakowie!

Zlot Powszechny to ogólnopolski zjazd sympatyków Tygodnika Powszechnego, którego centralnym punktem będą rozmowy z udziałem redaktorów, dziennikarzy i współpracowników.

Chcemy, aby Zlot Powszechny był miejscem pogłębionej debaty na najważniejsze dziś tematy społeczne. Miejscem nawiązywania kontaktów, twórczej energii i prawdziwej dyskusji. Bez pośpiechu. Bez uproszczeń. Z uważnością. Wydarzenie odbędzie się w piątek 29 maja w Krakowie w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha. Uświetni je koncert Grzegorza Turnaua.

Bilety na ZLOT POWSZECHNY są dostępne w serwisie Evenea >>>


Cały artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
  • Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz

TP Online: Dostęp roczny online

ilustracja na okładce: Jerzy Skakun dla „TP”

Artykuł pochodzi z numeru Nr 12/2026

W druku ukazał się pod tytułem: Jak tu wyjść z domu