Książka tygodnia: „Poradnik dla niedawno zmarłych” Magdaleny Bielskiej

Od razu: to nie jest koniunkturalizm ani przeoczenie, że piszę o tej książce dopiero teraz, kiedy uhonorowana została Nagrodą im. Wisławy Szymborskiej. Przeczytałem ją z przejęciem i zachwytem, kiedy tylko się ukazała. Świat w niej wykreowany – ta dziwna przestrzeń, w której umarli są nadal żywi, a obok ludzi może pojawić się też kwark powabny („Nie występuje rzekomo w »zwykłej« materii”), w której jedne sny do nas przychodzą niespodzianie, a inne, oczekiwane, przyjść nie chcą – stał mi się od razu bliski. Tak bardzo, że trudno było o nim napisać.

Zbyt bliski, by zdobyć się wobec niego na chłodny, obiektywny komentarz, choć przecież sama autorka powściągliwa jest w okazywaniu uczuć. Trochę dlatego zbyt bliski, że odnajduję tu własne doświadczenie utraty i trudnego współistnienia z utraconymi. Trochę też z powodu rozpoznawania niektórych postaci tego teatru żywych i umarłych. Przecież wiem, kim był pierwowzór babki z wiersza „Blisko Wichrowych Wzgórz” i czyjego grobu nie ma na wiślańskim Gróniczku, wiem, że młodzi rodzice z zapomnianego snu w wierszu „Cielesne” to Jerzy i Hanula...

Te „współczesne »Dziady«”, jak książkę Bielskiej – piątą jej książkę poetycką – nazwała w laudacji Magdalena Rabizo-Birek, to dar pamięci dla umarłych najbliższych, ale przede wszystkim dar i poradnik dla nas – tych, którzy zostają. Jak żyć dalej w podwójnym świecie, którego trudniej dostępna połowa coraz bardziej się nam zaludnia?

Na koniec jeden wiersz – „Barbara”. Też chyba wiem, kim była/jest jego bohaterka, ale to nieistotne. Ważna jest wrażliwość Bielskiej i umiejętność opisu tego, czego nazwać wprost się nie da. Celność i powściągliwość emocjonalna próby najwyższej. To jeden z tych wierszy, które zostają z nami na długo.

„Pokazuje mi świąteczną kartkę, / długopisem przepisała słowa SMS-a, którego jej wysłał, / kiedy leżała w szpitalu: / Jeszcze popływamy w jeziorze, jeszcze się napijemy. // Ostatnio widzieli się chyba w czasach, / kiedy Wałęsa był prezydentem. / Jezioro dawno zabetonowane, / a ona ma miesiąc, może dwa. / – Pięknie napisane, w jego stylu – / mówi bez cienia goryczy. // Świąteczna kartka, / jej centralne miejsce na meblościance, / ona odczytująca ją raz po raz, / przez te kilka tygodni”.