Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Kim są faszystowscy pisarze?

Kim są faszystowscy pisarze?

27.02.2012
Czyta się kilka minut
Bogactwo „Literatury faszystowskiej w obu Amerykach” może przyprawić o zawrót głowy. Apokryficzny leksykon pisarzy Ameryki Południowej i Północnej, których życie i twórczość naznaczyło piętno faszyzmu, nie daje się zamknąć w prostych interpretacjach.
T

Trzydziestu fikcyjnych autorów łączy pajęczyna powiązań. Biogramy odnoszą się do siebie wzajem, a także do życiorysów realnych postaci, od Alejo Carpentiera po Jerzego Grotowskiego. Specyficzne przenikanie się rzeczywistości i fantazji, podobne do niektórych zabiegów Borgesa z „Fikcji”, wieńczy „Epilog dla potworów”, aneks bibliograficzny i biograficzny dla nieistniejących dzieł, wydawnictw i postaci. Znakiem różnorodności jest tu sposób angażowania się w politykę poszczególnych osób. Romans Edelmiry Mendiluce z hitleryzmem ma w sobie więcej z ogrzewania się w blasku władzy, niż z fascynacji nazizmem, podczas gdy Ernesto Perez Mason podkreśla nieustannie swój rasizm i homofobię. Część z postaci zbrodnie faszystowskich reżimów odczuje na własnej skórze.

Bolaño swobodnie używa rozmaitych języków, każdy nasączając ironią. Pierwsza bohaterka zostaje opisana w słownikowym haśle, a perypetie ostatniego z nich zostają podane w pierwszoosobowej narracji. O poezji Johna Lee Brooka, neonazistowskiego mordercy, który w więzienne wiersze przelewa swoją nienawiść, czytamy: „jego ulubione tematy, powtarzające się we wszystkich jego wierszach w sposób czasami obsesyjny, to skrajne ubóstwo niektórych białych grup społecznych, czarni, Meksykanie zawsze ukazani jako małe diabliki albo tajemniczy kucharze, kluby motocyklistów postrzegane jako spadkobiercy ducha pogranicza, samotni wojownicy”. Parodie krytyki literackiej czynią ze słownika literatury faszystowskiej alternatywną wersję historii, w której nazizm i wojskowe junty odniosły zwycięstwo.

Fantastyczny wymiar dzieła Bolaño okazuje się znacznie bliższy rzeczywistości, niż by się mogło wydawać. Nie to jednak wydaje się najważniejsze. Dzieła fikcyjnych pisarzy obu Ameryk nie są, w większości, zwykłą literaturą propagandową czy też zapisem obsesji nienawiści. „Literatura faszystowska w obu Amerykach” opowiada po prostu o doświadczeniu bycia pisarzem. Bohaterowie desperacko walczą z odrzucającą ich krytyką i piętnem pośledniości wywieranym przez nieobecnych wielkich mistrzów. Historie poszukiwania przez nich własnego głosu składają się na elegię o utraconych nadziejach – niewielka część jej bohaterów okazuje się być kimś innym niż tylko cieniem uznanego autora. Nie rezygnują jednak z wiary w literackie powołanie.

Faszystowscy pisarze są jednocześnie groteskowymi nieudacznikami, ofiarami zbrodniczej ideologii oraz tragicznymi marzycielami skazanymi na niespełnienie. Bolaño przedkłada nam refleksję o literaturze, która nigdy nie jest niewinna, ale rzadko też zasługuje na odrzucenie z góry.

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum
Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]