Istnieje gatunek drzew, któremu służą uderzenia pioruna

Co roku setki milionów drzew umierają z powodu uderzeń piorunów. Ponieważ mówimy o zdarzeniach losowych, burze można uznać za jedno z kluczowych zjawisk prowadzących do dryfu genetycznego wśród drzew, czyli niezwiązanych z jakością osobników zmian w populacjach. Łatwo wyobrazić sobie w jakimś gatunku drzewa bardziej i mniej odporne na wichury czy pasożyty, ale na uderzenia pioruna trudno się przecież przygotować – zwłaszcza jeśli jest się drzewem. Po prostu trzeba mieć szczęście.

Drzewa tonka

Okazuje się jednak, że są gatunki wyjątkowe. Even Gora ze Smithsonian Tropical Research Institute w Balboa w Panamie i współpracownicy wykazali, że rosnące w lasach środkowej i południowej Ameryki drzewa tonka (Dipteryx oleifera) nic sobie nie robią z uderzeń piorunów – ba, one czerpią z nich korzyści! W gęsto zarośniętych dżunglach, takich jak ta w Panamie, pojedyncze uderzenie pioruna uszkadza średnio aż 23,6 drzewa, z czego 5,3 później ginie. To powolna śmierć – nie przypomina tej, którą znamy z naszych lasów, w których pioruny potrafią momentalnie zniszczyć pień drzewa. W tropikach ich niszczycielska moc skupia się na koronach drzew – a gdy te obumierają, skazują pechowego osobnika na śmierć z głodu.

Przyciąganie piorunów

Badacze zaobserwowali 93 bezpośrednie uderzenia piorunów w drzewa – co drugie z nich ginęło, a znaczna część z tych, które przeżyły, traciła część korony. Wśród bezpośrednio trafionych drzew było także 10 należących do D. oleifera i żadne z nich nie odniosło obrażeń. W przeciwieństwie do ich sąsiadów, a także lian, które wiły się wokół ich pni (pioruny niszczyły ponad 2 tony biomasy w pobliżu trafionego drzewa tonka).

W dżungli bezcennym zasobem są przestrzeń i dostęp do światła, dlatego pozbawione przez pioruny konkurencji i pasożytów drzewa tonka mogą się rozrastać i produkować więcej nasion. Badacze szacują, że typowe drzewo tego gatunku, osiągające ponad 50 m wysokości, w ciągu życia przyjmie 5 uderzeń piorunów. Ma o 50-70 proc. większe szanse niż inne drzewa o podobnych wymiarach na to, że zostanie trafione, dzięki rozłożystej koronie. Najwyraźniej korona ściąga pioruny po to, by pozbyć się uciążliwych sąsiadów.