Biskupi polemizują z antyniemiecką retoryką PiS-u

Pretekstem do wydania tego listu-oświadczenia stały się zorganizowane we Wrocławiu obchody 60. rocznicy słynnego listu biskupów polskich do niemieckich z 18 listopada 1965 r. o pojednaniu, w którym padły historyczne słowa „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. Wtedy list ten wywołał wściekłość władz komunistycznych, które swoją antyzachodnią politykę budowały na retoryce antyniemieckiej. 

Ostatecznie gest polskich biskupów – jak przypominają dziś polscy i niemieccy hierarchowie – stał się „kamieniem milowym w historii polskiego i niemieckiego pojednania”. „Gotowość polskiego episkopatu do wyjścia myślą poza głębokie historyczne rany i lęki była w najlepszym tego słowa znaczeniu rewolucyjna i otworzyła nowe perspektywy” – czytamy w dokumencie zatytułowanym „Odwaga wyciągniętych rąk”.

Niestety – zauważają biskupi – dzisiaj „niektórzy polityczni aktorzy wciąż próbują wykorzystywać w celach politycznych bolesne i historycznie nierozwiązane kwestie”. 

To niewątpliwie aluzja do polityki PiS, który najbardziej wytrwale na polskiej scenie politycznej próbuje wzniecać antyniemieckie nastroje. 

„Dla nas jest jasne – piszą biskupi – że polityczne rozgrywki oparte na historycznych krzywdach są sprzeczne z duchem pojednania, który został wyrażony w wymianie listów [z 1965 r.]”. 

Dokument rozsądnie zaznacza, iż tamta odważna „prośba o przebaczenie nie oznaczała, że niemieckie zbrodnie, wojna przeciwko Polsce mająca na celu zniewolenie i zagładę, holokaust i wszystkie skutki panowania narodowych socjalistów mogą zostać zapomniane”.

Nie pomija także problemu reparacji – gorącego w Polsce paliwa politycznego – ale podkreśla, że „kwestie związane z rozliczeniem się z przeszłością naznaczoną przemocą i z uznaniem winy powinny być jednak omawiane w taki sposób, aby sprzyjały wzrastaniu pojednania, a nie prowadziły do ponownego rozdrapywania ran”.

Biskupi kreślą też dalekowzroczną wizję polityczną, krytykując ciasny nacjonalizm. 

„Należy oprzeć się pokusie podążania własną, narodową drogą i odchodzenia od polityki współpracy opartej na zasadach obowiązujących na arenie międzynarodowej” – piszą i przypominają, że „idea europejska, polegająca na stworzeniu wspólnej przestrzeni prawa i pokoju, nadal ma kluczowe znaczenie”. 

Zwłaszcza w kontekście wojny na Ukrainie. Biskupi zachęcają Polskę i Niemcy „do podjęcia wszelkich możliwych działań, aby zapewnić przetrwanie narodu ukraińskiego w tej wojnie”.

W imieniu polskiego i niemieckiego episkopatu list podpisali abp Tadeusz Wojda i bp Georg Bätzing.