pojednanie polsko-niemieckie: najważniejsze informacje

Obchody 60. rocznicy Orędzia biskupów polskich do niemieckich z udziałem przedstawicieli Kościołów obu krajów, przed pomnikiem kardynała Bolesława Kominka, autora tamtego listu. Wrocław, 18 listopada 2025 r. // Fot. Krzysztof Kaniewski / Reporter

Biskupi polemizują z antyniemiecką retoryką PiS-u

Artur Sporniak
Przewodniczący episkopatów Polski i Niemiec ogłosili wspólny list dotyczący pojednania. Nawiązujący do wydarzeń sprzed 60 lat, dotyczy on jednak także spraw…
Kardynał Bolesław Kominek // Archiwum Fundacji Obserwatorium Społeczne

Czy katolicy z Polski i Niemiec pamiętają, o co chodziło w Orędziu z 1965 roku?

Ks. Michał Mraczek, Wojciech Iwanowski
Wobec obecnych napięć między Polską a Niemcami, Fundacja Obserwatorium Społeczne postanowiła sprawdzić, czy polscy i niemieccy katolicy z różnych pokoleń w…
Obchody 25-lecia polskiej organizacji kościelnej na ziemiach poniemieckich: w środku Bolesław Kominek, obok z prawej prymas Stefan Wyszyński, z lewej Karol Wojtyła. Plac Katedralny we Wrocławiu, 3 maja 1970 r. // Ryszard Rzepecki / PAP

Przebaczamy i prosimy o przebaczenie. List biskupów, który zmienił Europę

Robert Żurek
Modne jest dziś podważanie dialogu między Polakami a Niemcami przed 1989 r. Mówi się, że jego polscy uczestnicy byli naiwni. Tymczasem dialog ten łączył…
Redaktorzy „TP” Mieczysław Pszon i Krzysztof Kozłowski w Berlinie, lata 60. XX w. // Fot. Archiwum TP

Boży szaleńcy. Pionierzy polsko-niemieckiego pojednania

Marek Zając
Polsko-niemieckie pojednanie nie było wydmuszką ani kiczem, jak twierdzi dziś prawica. Nie było też cudem, jak głosi bezrefleksyjnie powtarzany slogan.…
Dr Georg Bätzing jest biskupem diecezji Limburg i od 2020 r. przewodniczącym Niemieckiej Konferencji Biskupów. // Fot. Marko Orlovic / Deutsche Bischofskonferenz

Biskup Georg Bätzing: Polacy i Niemcy wobec agresji Putina

Bp Georg Bätzing
W 60. rocznicę wymiany listów między biskupami polskimi i niemieckimi z 1965 r. stoimy przed nowym wyzwaniem: wojna wywołana przez Putina zbliża nas do siebie…
Tadeusz Mazowiecki i Helmut Kohl w Krzyżowej, 12 listopada 1989 r. // Fot. Andrzej Ślusarczyk / Fundacja „Krzyżowa" dla Porozumienia Europejskiego

Od „linii” do granicy. Polska i Niemcy nad Odrą i Nysą

Jacek Stawiski
W listopadzie 1990 r. Polska i zjednoczone Niemcy podpisały traktat o granicy. Była to realizacja celu, o który zabiegali także polscy uczestnicy oddolnego…
Kardynał Wojtyła, prymas Wyszyński i przewodniczący niemieckiego Episkopatu kard. Joseph Höffner podczas wizyty delegacji polskiego Episkopatu w Niemczech Zachodnich, tuż przed konklawe. Fulda, wrzesień 1978 r. // Fot. DPA / PAP

Od wojny do dialogu. Henryk Muszyński o drodze pojednania

Abp Henryk Muszyński, Monika Białkowska
„Tam, gdzie jest doświadczenie życia Ewangelią, nie będzie miejsca na nacjonalizm czy niechęć do innych narodów” – mówi w rozmowie z „Tygodnikiem” abp Henryk…
Ks. Adam Boniecki // Fot. Grażyna Makara

Ksiądz Adam Boniecki o Niemcach. Tych dobrych i tych złych

Ks. Adam Boniecki
„Kiedy gestapowcy zabierali Ojca, mówiłem sobie: muszę zapamiętać ich twarze, a po wojnie ich znajdę” – pisał ks. Adam Boniecki w 2005 r., w 40 lat po Orędziu…
Friedrich Magirius // Stadt Leipzig

Friedrich Magirius. Przyjaciel Polski, gdy nie było to bezpieczne

Wojciech Pięciak
W relacjach wielu Niemców z NRD, którzy odwiedzali PRL, pojawia się takie wspomnienie: że w Polsce swobodniej oddychali. Również on tak pamiętał swoje podróże…
Michał Okoński // Fot. Grażyna Makara / Katarzyna Włoch // Tygodnik Powszechny

Między reparacjami a Gazą: długie trwanie dzisiejszych zdarzeń

Michał Okoński
Zdarzenia, które opisują nam szybkie media, mają swoje przyczyny. Żeby zrozumieć świat, czasami trzeba się zatrzymać i spojrzeć wstecz.
Czy niemieckie inwestycje w obronność Polski to pomysł na wyjście z polsko-niemieckiego impasu? Na zdjęciu: żołnierze Bundeswehry, którzy od początku tego roku chronią przestrzeni powietrznej wokół lotniska w Jasionce pod Rzeszowem. 23 stycznia 2025 r. // Fot. Dominika Zarzycka / NurPhoto / Getty Images
Wersja audio

Droga do reparacji jest zamknięta. Co w zamian Polska może uzyskać od Niemiec?

Marek Zając
Dlaczego w PRL i III RP nie uzyskaliśmy reparacji – i co dostaliśmy w zamian? Jaką lekcję dają nam negocjacje Izraela z Niemcami? A także: pomysł w pięciu…
Pastor Busse na cmentarzu w Bytomiu Odrzańskim, marzec 2022 r. / MATEUSZ POJNAR

Światło na czas mroku

Mateusz Pojnar
Od ponad 50 lat Erich Busse działa na rzecz pojednania polsko-niemieckiego. W ostatnich latach pojęcie pojednania wydawało się zużyte. Wojna w Ukrainie…
Msza polowa na obecnym placu Piłsudskiego. W tle Pałac Saski, z którego po II wojnie światowej pozostanie tylko fragment kolumnady z Grobem Nieznanego Żołnierza. Warszawa, 7 sierpnia 1932 r. / LEON JARUMSKI / NAC

Długa droga ku normalności

Norbert Lammert, Wojciech Pięciak
Norbert Lammert, były przewodniczący Bundestagu: Relacje Niemiec z Polską są i będą relacjami szczególnymi, z historycznego i moralnego punktu widzenia.
/ FUNDACJA KRZYŻOWEJ

Wszystkie pasje Ewy Unger

Wojciech Pięciak
We wspomnieniach, które teraz się ukazują, podkreśla się jej pracę w Fundacji „Krzyżowa” dla Pojednania Europejskiego: że w 1990 r. była wśród jej twórców, i…
Georg Mitschke podczas prac konserwatorskich w klasztorze na Górze św. Anny / JACEK TARAN

W imię ojca

Marcin Choduń
Gdy wyjeżdżał, myślał, że to podróż bez powrotu. Teraz wraca na Górę św. Anny od ponad 20 lat, by dokończyć dzieło ojca.
Tadeusz Mazowiecki, biskup Alfons Nossol i Helmut Kohl w Krzyżowej, 12 listopada 1989 r. / ANDRZEJ ŚLUSARCZYK / FUNDACJA „KRZYŻOWA” DLA POROZUMIENIA EUROPEJSKIEGO

Krzyżowa – znak wciąż żywy

Robert Żurek
Dzięki decyzji Mazowieckiego i Kohla, by wspólnie uczestniczyć w mszy, polsko-niemieckie pojednanie kojarzy nam się nie z podpisaniem umów, lecz ze wspólną…
Na uroczystościach pierwszomajowych w Warszawie, 1966 r. / ALEKSANDER JAŁOSIŃSKI / FORUM

Mroczny czas prymasa. Czy jesienią 1965 roku Stefan Wyszyński przeżywał kryzys?

Bartłomiej Noszczak
Przyczyną kryzysu, którego pod koniec 1965 r. miał doświadczyć prymas Polski, była nagonka komunistów po Orędziu do biskupów niemieckich. Oraz niechęć części…

Stomma i „stommizm”

Wolfgang Pailer
Urodził się 110 lat temu, 18 stycznia 1908 r. Przypominają o nim jego wydane niedawno „Pisma wybrane”: Stanisław Stomma, katolicki intelektualista, nestor…
Pomnik kardynała Bolesława Kominka na Ostrowie Tumskim we Wrocławiu. Grudzień 2005 r. // Fot. Miłosz Poloch / Reporter

Bolesław Kominek rozumiał polską rację stanu. Kim był autor Orędzia do Niemców z 1965 r.?

Marek Mutor
Był pomysłodawcą i następnie autorem listu biskupów polskich do biskupów niemieckich z listopada 1965 r. Gdy go pisał, miał już 61 lat. Kim był? Jak…
/ Fot. Ambasada Niemiec

Impuls do pojednania

Rolf Nikel
To z polskiej strony wyszła inicjatywa, która 50 lat temu położyła kamień węgielny pod polsko-niemieckie pojednanie.
Prymas Wyszyński i kardynał Wojtyła w Fuldzie; z prawej kardynał Joseph Höffner, przewodniczący niemieckiego Episkopatu; wrzesień 1978 r. // Fot. Heinz Wieseler / DPA / PAP

Podróż pod okiem wywiadu PRL. Czy dialog z Niemcami uczynił z Wojtyły papieża?

Wojciech Pięciak
Dlaczego prymas Wyszyński, który nigdy – poza podróżami do Rzymu – nie jeździł za granicę, w 1978 r. zrobił wyjątek i pojechał do Niemiec Zachodnich? Jak…
Kanclerz Helmut Kohl i premier Tadeusz Mazowiecki na Mszy Pojednania w Krzyżowej, którą odprawil arcubiskup Alfons Nossol. 12 listopada, 1989 r. // Fot. Karol Malcużyński / East News

Alfons Nossol: list biskupów z 1965 r. to radykalny wyraz miłości bliźniego, miłości wroga

Abp Alfons Nossol, Robert Żurek, Tomasz Kycia
W tym, co się działo, widzę też działanie Ducha Świętego. Nie byłoby jednoczącej się Europy, gdyby nie Solidarność. Nie byłoby Solidarności, gdyby nie Papież-…