Kardynał Ryś powołał komisję badającą wykorzystanie seksualne osób dorosłych w Kościele

Kard. Grzegorz Ryś powołał komisję „Wysłuchanie i wyjaśnienie” do badania przypadków wykorzystania seksualnego osób dorosłych w sytuacji bezbronności lub zależności na terenie archidiecezji krakowskiej od roku 1945. Jak wyjaśnił nam rzecznik prasowy archidiecezji krakowskiej, zakres badań komisji nie obejmuje skrzywdzonych osób małoletnich, bo cały czas jest nadzieja, że episkopat powoła komisję, która zajmie się właśnie nimi. 

– Gdyby się jednak okazało, że komisja ogólnopolska nie wystartuje, to kardynał Ryś rozszerzy kompetencje krakowskiej komisji albo powoła nową – mówi ks. Piotr Studnicki.

Rzecznik przyznaje, że na zajęcie się właśnie osobami dorosłymi w sytuacji zależności wpływ ma sprawa zmarłego w 2025 r. biskupa Jana Szkodonia. W 2020 r. krakowskiego biskupa pomocniczego o molestowanie oskarżyła osoba przedstawiana w mediach jako Monika. Archidiecezja za czasów rządów abp. Marka Jędraszewskiego doszła z nią do ugody w sądzie cywilnym. Jednak po śmierci hierarchy ujawniły się dwie kolejne ofiary – osoba występująca pod imieniem Agnieszka i była zakonnica Zofia Schacht-Petersen. Sprawa zatem nie jest zakończona.

– Osobom wykorzystanym, które określa się jako zależne, bardzo trudno jest udowodnić swoją krzywdę: ich status w prawie kanonicznym ciągle nie jest sprecyzowany, dlatego ich sprawy są często bagatelizowane przez biskupów i łatwo zamiatane pod dywan – mówi „Tygodnikowi Powszechnemu” krakowski ksiądz, który chce zachować anonimowość. – Kardynał Ryś tutaj znowu wychodzi przed szereg i chce przełamać złą praktykę wśród polskich biskupów. 

Zauważa też, że metropolita krakowski idzie ścieżką przetartą przez biskupa sosnowieckiego Artura Ważnego: – Wśród członków krakowskiej komisji 75 proc. zostało „wypożyczonych” z sosnowieckiej komisji „Wyjaśnienie i naprawa”.

Chodzi o przewodniczącego krakowskiej komisji historyka Kościoła i badacza archiwów IPN dr. Marka Lasotę, psychologa i psychoterapeutę ks. dr. Jacka Prusaka SJ oraz kanonistkę i prawniczkę dr Aleksandrę Brzemia-Bonarek. Jako czwartego członka komisji „Wysłuchanie i wyjaśnienie” kardynał mianował dziennikarza Piotra Litkę.

Ks. Studnicki, pytany, czy to dublowanie się prac w dwóch komisjach nie będzie zbytnim obciążeniem, odpowiedział, że zaproszeni do krakowskiej komisji eksperci zapewnili, iż drugi już raport sosnowieckiej komisji jest prawie gotowy, a zdobyte tam doświadczenie wykorzystane zostanie także w Krakowie.

Kardynał Ryś gwarantuje komisji swobodny dostęp do kościelnych archiwów. Komisja sama określi, ile będzie potrzebować czasu na opracowanie raportu. Raport będzie publicznie ogłoszony („z poszanowaniem ochrony danych osobowych, dóbr osobistych osób żyjących i zmarłych oraz bezpieczeństwa osób skrzywdzonych” – jak czytamy w komunikacie). Archidiecezja przez cały ten czas zapewnia finansowanie prac komisji. 

Komunikat w sprawie powołania komisji „Wysłuchanie i wyjaśnienie”

3 lipca 2026

Metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś powołał z dniem 3 lipca br. komisję „Wysłuchanie i wyjaśnienie”, której celem jest zbadanie zjawiska wykorzystywania seksualnego osób dorosłych w sytuacji bezbronności lub zależności w Kościele instytucjonalnym na terenie archidiecezji krakowskiej od roku 1945 do dziś. 

Powołanie komisji jest przede wszystkim krokiem w kierunku osób, które zostały skrzywdzone jako dorośli w sytuacji bezbronności lub zależności, szczególnie w przeszłości. Członkowie komisji będą gotowi ich wysłuchać, jednak działanie komisji nie zastępuje organów państwowych ani kościelnych prowadzących w tym zakresie postępowania prawne lub kanoniczne. Zakres prac komisji uzupełnia planowane działania komisji powołanej przez Konferencję Episkopatu Polski, dotyczące osób małoletnich.   

Komisja ma przede wszystkim charakter historyczny, ale jej prace będą prowadzone z uwzględnieniem wiedzy psychologicznej oraz norm prawno-kanonicznych. Z tego powodu komisję tworzą niezależni eksperci: dr Marek Lasota (przewodniczący), dr Aleksandra Brzemia-Bonarek, dr Jacek Prusak SJ i Piotr Litka. Komisja ma też możliwość konsultowania specjalistów z innych dyscyplin naukowych.  

Duża część prac komisji będzie koncentrowała się na kwerendzie i analizie dokumentów znajdujących się w Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie oraz w innych archiwach. Komisja podejmie przede wszystkim próby wyjaśnienia takich spraw, w których z przyczyn formalnych – na przykład z powodu śmierci osoby obwinionej albo z powodu przedawnienia – nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania prawnego bądź kanonicznego.  

Komisja będzie działać niezależnie w zakresie przyjętej metodologii, kwerendy dokumentów, analizy spraw oraz formułowania wniosków. Metropolita krakowski zagwarantował komisji dostęp do materiałów archiwalnych pozostających w dyspozycji archidiecezji oraz powstrzymanie się od ingerencji w jej prace, ustalenia i wnioski.  

Pierwszym etapem działalności komisji jest samodzielne wypracowanie metodologii działania, sposobu kontaktu z osobami skrzywdzonymi oraz innych wstępnych ustaleń koniecznych do jej funkcjonowania. Sposób kontaktu z komisją i zasady zgłaszania spraw zostaną podane do publicznej wiadomości po zakończeniu pierwszego etapu prac. 

Efektem prac komisji będzie raport zawierający opis ustaleń oraz rekomendacje dalszych działań służących wzmocnieniu ze strony archidiecezji krakowskiej instytucjonalnej ochrony osób w sytuacji bezbronności i zależności. Raport zostanie przekazany metropolicie krakowskiemu, a jego treść zostanie publicznie zakomunikowana w takim zakresie, w jakim będzie to możliwe, z poszanowaniem ochrony danych osobowych, dóbr osobistych osób żyjących i zmarłych oraz bezpieczeństwa osób skrzywdzonych. 

ks. Piotr Studnicki
rzecznik prasowy archidiecezji krakowskiej