Reklama

Noble 2021: znamy nagrodzonych w dziedzinie fizyki

Noble 2021: znamy nagrodzonych w dziedzinie fizyki

05.10.2021
Czyta się kilka minut
Tegoroczną Nagrodę Nobla z fizyki przyznano za przełomowy wkład do naszego rozumienia złożonych układów fizycznych, ze szczególnym uwzględnieniem osiągnięć w dziedzinie klimatologii.
Ogłodzenie laureatów Nagrody Nobla z fizyki, Sztokholm 5 października 2021 r. Fot. JONATHAN NACKSTRAND/AFP/East News
O

Od czasów Galileusza fizycy posługują się idealizacjami: punktami materialnymi, gazem doskonałym, ciałem doskonale czarnym. Choć takie proste modele często działają bardzo dobrze, to przyroda pełna jest też zjawisk, których w ten sposób opisać się nie da. Sztandarowym przykładem takiego złożonego układu, w którym wszystko jest ze sobą sprzężone, a drobna zmiana jednego parametru może mieć dramatyczne konsekwencje, jest ziemski system klimatyczny.

Tegoroczną Nagrodę Nobla z fizyki przyznano „za przełomowy wkład do naszego rozumienia złożonych układów fizycznych” – ze szczególnym uwzględnieniem pionierskich osiągnięć właśnie w dziedzinie klimatologii.

Połowę nagrody otrzymali wspólnie amerykańsko-japoński fizyk atmosfery Syukuro Manabe oraz niemiecki oceanograf Klaus Hasselmann, którzy w latach 60. i 70. minionego stulecia stworzyli pierwsze realistyczne modele klimatologiczne. Mimo skąpej mocy obliczeniowej ówczesnych komputerów, modele te nie tylko poprawnie przewidywały globalne ocieplenie, ale pozwoliły też systematycznie wyizolować wkład różnych czynników wywołujących obserwowane zmiany klimatu – w tym dominujący wkład antropogenicznych emisji dwutlenku węgla.

Drugą połowę nagrody otrzymał włoski fizyk teoretyk Giorgio Parisi, który w drugiej połowie lat 70. zrewolucjonizował badania nad układami złożonymi o wysokim stopniu losowości i nieuporządkowania – od pewnych stopów metali o własnościach magnetycznych, przez chmary ptaków, po sieci neuronowe (zarówno te biologiczne, jak i sztuczne).

– Odkrycia nagrodzone w tym roku dowodzą, że nasza wiedza na temat klimatu opiera się na solidnych naukowych podstawach, na wnikliwej analizie poczynionych obserwacji. Wszyscy laureaci przyczynili się do naszego głębszego rozumienia właściwości i ewolucji złożonych systemów fizycznych – podsumowywał Thors Hans Hansson, przewodniczący fizycznej sekcji Komitetu Noblowskiego.


Czytaj także: Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny otrzymali David Julius i Ardem Patapoutian za odkrycie receptorów czucia temperatury i dotyku.

Ten materiał jest bezpłatny, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]