Negatywne perspektywy dla Polski. Co oznacza ostrzeżenie agencji ratingowych?

Agencja Moody’s utrzymała rating Polski na wysokim poziomie A2, przy jednoczesnym obniżeniu jego perspektywy ze stabilnej na negatywną. Nie brzmi to alarmistycznie, ale warto jednak podkreślić – na razie. To jednocześnie ostrzeżenie, że jeśli Polska będzie się zadłużać w takim tempie jak obecnie, ocena jej wypłacalności spadnie, doprowadzając do wzrostu kosztów obsługi zadłużenia.

Moodys – obok S&P i Fitcha jedna z trzech najważniejszych agencji ratingowych globu – oceniała dotychczas Polskę najłagodniej. Teraz dołącza do agencji Fitch, która 6 września także zmieniła nam perspektywę ratingową na negatywną. 

Obie instytucje w uzasadnieniach decyzji podkreśliły, że ryzyko spadku oceny wypłacalności Polski widzą w napiętej sytuacji politycznej, która może uniemożliwić Warszawie redukcję zadłużenia. To także komunikat dla inwestorów, że w tej części Europy znowu wszystko może się zdarzyć. W świecie finansów tego typu sugestie pod adresem Polski nie padały od lat.

Nasze finanse publiczne mają się wciąż nie najgorzej. Owszem, niepokojąco szybko rośnie deficyt budżetowy (w skrócie: tempo, w jakim co roku zwiększamy zadłużenie), ale dług publiczny, czyli suma tego, co pożyczyliśmy, plus odsetki, nie przekracza konstytucyjnego progu 60 proc. PKB – nie mówiąc o średniej długu publicznego państw wysoko rozwiniętych. Większość z nich od lat funkcjonuje z zadłużeniem bliskim lub nawet wyższym niż 100 proc. PKB.  

Polska jest więc wypłacalna, a do fiskalnej katastrofy daleko, choć opozycja chętnie podbija taką narrację. Problemem mogą być za to rosnące koszty obsługi polskiego zadłużenia. Obecnie pochłaniają one 11,5 proc. dochodów państwa polskiego, a ewentualna obniżka ratingu jeszcze je podniesie. Tak stało się np. w 2016 r., gdy S&P ścięła rating Polski z A- do BBB+. W ciągu zaledwie kilku dni Polska musiała podnieść oprocentowanie swoich obligacji o 0,2 punktu procentowego.

W obecnej sytuacji dodatkowe miliardy złotych na spłatę długu oznaczać będą zapewne tylko jedno: cięcia innych wydatków państwa.