Najważniejszy przegląd twórczości ukraińskich artystek i artystów

Wystawa „Voices from Ukraine. Landscapes” we wrocławskim BWA jest ostatnią częścią cyklu. Wcześniej prace ukraińskich artystów i artystek można było zobaczyć w Zielonej Górze oraz lubelskim Labiryncie. Każda z ekspozycji dotyczyła innych aspektów trwającej w Ukrainie wojny. 

Opowiadano o zagrożeniach, jakie stanowi ona dla demokracji i wolności oraz środowiska naturalnego. Nie waham się stwierdzić, że jest to najważniejszy i najbardziej przemyślany przegląd twórczości naszych sąsiadów, jaki można zobaczyć w Polsce po 24 lutego 2022 r. (zorganizowany z inicjatywy Waldemara Tatarczuka, który przez lata szefował lubelskiej galerii). 

Wrocławską odsłonę wystawy poświęcono pejzażowi. Wybór tematu w pierwszej chwili może zaskakiwać. Jednak, jak podkreśla malarka Kateryna Aliinyk, „krajobraz to nie tylko przestrzeń. To uczestnik, świadek i nośnik emocji”. Wystawa przypomina, że także on jest ofiarą wojny – jest traktowany bezlitośnie, czego przykładem było wysadzenie przez Rosjan tamy w Nowej Kachowce w 2023 r. Jednocześnie to w krajobrazie są zapisane ślady ludzi i zwierząt, którzy w nim zamieszkiwali, oraz zabudowań niegdyś w nim stojących. Roślinności, która go porastała.

Czasami, jak w niezwykłym rysunku Nikity Kadana, wysiłku wymaga dostrzeżenie w pustkowiach ich pozostałości. Wojna przekształca pejzaż, zanieczyszcza go, skaża. Za naszą wschodnią granicą rozgrywa się wielka ekologiczna katastrofa. Czy jesteśmy zatem w stanie „naprawić” krajobraz? W pracy wideo „Świat nagrywa” Katya Buchatska zastanawia się, jak zagospodarować lej po bombie w zniszczonej podkijowskiej wsi. Jak posadzić rośliny i drzewa, by przywrócić te miejsca do życia, ale zachować też pamięć po dramatycznych wydarzeniach, których były świadkami. „Sadzimy ogród, by istniało coś do stracenia”, mówią artyści.