Müller o historii: najważniejsze informacje

Jan Matejko, „Stefan Batory pod Pskowem”, 1872 r. Malarz przedstawił tu raczej treść ideologiczną niż prawdę historyczną, np. rozejmu nie podpisano pod murami Pskowa, tylko w Jamie Zapolskim, a Batorego (przed którym klęczy władyka Cyprian z Połocka) nie było wtedy w obozie. W centrum stoi legat papieski Antonio Possevino, na lewo od niego siedzą Janusz Zbaraski i Michał Haraburda, kierujący delegacją królewską w negocjacjach pokojowych. // Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum

Stefan Batory. Król, który się Moskwie nie kłaniał

Maciej Müller
450 lat temu, w grudniu 1575 roku, szlachta Rzeczypospolitej wybrała na króla Stefana Batorego, wojewodę węgierskiego Siedmiogrodu. Dzieje jego błyskotliwych…
Aleksander Orłowski, Uczta u Radziwiłła; 1. połowa XIX w. // Muzeum Narodowe w Warszawie

Mężni i honorowi czy zaściankowi i kłótliwi? Mity i prawdy o szlachcie Rzeczypospolitej

Maciej Müller, Joanna Orzeł
Dzieje szlachty to historia zamknięta, ale lubimy szukać w niej uniwersalnych prawd i takich elementów, w których można się przejrzeć. Stąd popularność filmów…
Marcello Bacciarelli, Bolesław Chrobry w koronie koronacyjnej, 1770 r. // domena publiczna

Bolesław Chrobry. Gra o tron sprzed 1000 lat

Michał Kuźmiński, Maciej Müller
Dokładnie tysiąc lat temu koronował się nasz pierwszy król. Dlaczego tak mało o tym wiemy i ile z tego jest mitem?
Cearz Otton III odbierający hołd. Ilustracja z Ewangeliarza Cesarskiego Ottona III ok. 1000 r. // Domena publiczna
Wersja audio

Gra o koronę. Jak tysiąc lat temu Polska stała się królestwem

Maciej Müller
Jak wyglądała długa droga Bolesława Chrobrego na tron królewski? Będzie to opowieść sprzed tysiąca lat: opowieść o wielkiej wizji politycznej, zdradzie, wojnie…
Pokryta farbami płaskorzeźba przedstawiająca herb XV-wiecznego opata tynieckiego Andrzeja Ożgi, który przebudował krużganki w stylu gotyckim. // Fot. Opactwo Benedyktynów w Tyńcu / Materiały prasowe SKOK

Benedyktyni w Tyńcu odkryli pannę na niedźwiedziu. Znalazła się u nich za sprawą opata

Maciej Müller
W tynieckich krużgankach klasztornych konserwatorzy odnaleźli malowidła. Najstarsze pochodzą z XV wieku.

August III, „nasz król malowany”. Jak wyglądała ostatnia koronacja na Wawelu?

Maciej Müller
W niedzielę 17 stycznia 1734 r. biskup krakowski Jan Aleksander Lipski nałożył koronę na skronie Augusta III z dynastii saskiej. Na tron wyniosły go rosyjskie…
Upadek Konstantynopola na ilustracji (fragment) Jeana Le Taverniera w XV-wiecznym dziele Bertrandona de la Broquière "Voyage d'Outre-Mer", Bibliothèque Nationale de France // wikipedia.org

570 lat temu padł Konstantynopol. Jak to wydarzenie zmieniło losy Europy i świata?

Maciej Müller
W 1453 roku Turcy osmańscy sforsowali mury Konstantynopola. Istniejące od jedenastu wieków Cesarstwo Wschodniorzymskie zniknęło z map. Ale nie ze świata mitów…

Biskup zdrajca i król przeklęty. Co tak naprawdę wiemy o św. Stanisławie?

Maciej Müller
Ułożoną dla potrzeb procesu kanonizacyjnego historię męczeństwa św. Stanisława udało się dynastii Piastów „przechwycić” i wykorzystać do zjednoczenia kraju.
Ludovico Carracci, Objawienie Najświętszej Maryi Panny świętemu Jackowi. Obraz z 1594 r. / DOMENA PUBLICZNA / WIKIMEDIA

Św. Jacek, czyli co zostaje z hagiografii, kiedy wezmą się za nią historycy

Maciej Müller
Poszukiwania prawdy o św. Jacku niesłychanie w ostatnich latach przyspieszyły. Jest w tej historii wielka mistyfikacja, nieznana średniowieczna kronika i…
Portret Anny Jagiellonki (kopia obrazu Marcina Kobera z 1586 r.) na ścianie kamienicy na warszawskiej Pradze – instalacja artystyczna Juliena de Casabianca, marzec 2015 r. / GRAŻYNA MYŚLIŃSKA / FORUM

Niekochana królowa

Maciej Müller
Opowieści o Annie Jagiellonce skupiają się na jej wyglądzie i braku zdolności politycznych. Do dziś pada ofiarą czarnej legendy.

Sam przeciw potędze

Maciej Müller
29 sierpnia 1526 r., około piętnastej, Ludwik II Jagiellończyk włożył hełm. Doradcy zapamiętali, że król był blady. Zaczynająca się bitwa pod Mohaczem miała…
„Chodkiewicz pod Chocimiem”, obraz Józefa Brandta z 1867 r. / LIGIER PIOTR / MATERIAŁY PRASOWE MUZEUM NARODOWEGO W WARSZAWIE

Dwóch hetmanów i sułtan

Maciej Müller
Ogień ich armat był huraganowy. Ale Turcy, którzy 170 lat wcześniej zdobyli Konstantynopol i odtąd parli przez Europę, nie byli w stanie sforsować chocimskich…
Portret Włada Palownika z poł. XVI wieku / Universal History Archive / BEW

Zagadka Włada Drakuli

Maciej Müller
To na jego przykładzie – albo raczej: na jego mrocznej legendzie – władca odległej Moskwy uczył się, jak być surowym monarchą.
Reguła pozwalała mnichowi na posiadanie dwóch habitów. Benedyktyn z francuskiego opactwa w Solesmes, październik 2019 r. / ARNAUD FINISTRE / AFP / EAST NEWS

Sztuka życia według mnichów

Maciej Müller
Bezrefleksyjne naśladowanie średniowiecznych zakonników raczej nie przyniesie nam szczęścia. Warto jednak przyjąć generalną zakonną zasadę, by wyznaczyć sobie…
Łukasz Cranach Starszy, Portret Marcina Lutra jako rycerza Jerzego, 1521 r. / LEIPZIG MUNICIPAL LIBRARY / WIKIPEDIA.ORG

Dlaczego Luter zapuścił brodę, czyli co się wydarzyło na zamku Wartburg

Maciej Müller
500 lat temu na prasy drukarskie wędrował szczególny przekład Biblii. Opracował go ukrywający się przed ludźmi cesarza Marcin Luter.
Król polski i elektor saski August II Wettyn oraz car rosyjski Piotr I Wielki. Z wielkiej wojny północnej, którą wzniecili, Rzeczpospolita wyszła jako kraj zniewolony przez wschodniego sąsiada. / / Szwedzka Narodowa Galeria Portretów // Kunsthalle w Hamburgu // domena publiczna x2

Boże, strzeż od takich przyjaciół, czyli dlaczego Putin lubi wiek XVIII

Maciej Müller
Będzie to opowieść o tym, jak na własne życzenie przypieczętowaliśmy utratę suwerenności Rzeczypospolitej i weszliśmy na drogę prowadzącą do rozbiorów.
Triumf śmierci i taniec śmierci, 1485 r., fresk w Oratorium Pokutników w Clusone koło Bergamo, Włochy / ERICH LESSING / EAST NEWS / ERICH LESSING / EAST NEWS

Średniowieczny taniec ze śmiercią

Maciej Müller
Zastanawiając się, jaki świat się wyłoni, gdy pandemia ustąpi, przejrzyjmy karty historii z zapisem świadectw wielkich europejskich epidemii.
Spotkanie współczesnych templariuszy w klasztorze w Tomar, Portugalia, 23 marca 2013 r. / PAULO CUNHA / EPA / PAP / PAULO CUNHA / EPA / PAP

Prawie templariusze

Maciej Müller
Chcą, by dziejowej sprawiedliwości stało się zadość. Zlikwidowany przed wiekami zakon powinien się odrodzić. Decyzja po stronie Watykanu.

Krzyżowcy północy

Maciej Müller
Aby istnieć, zakon krzyżacki potrzebował wroga. Dlatego stworzył sobie nad Bałtykiem własną Ziemię Świętą, wygodniejszą niż Palestyna.
Bitwa pod Legnicą, rycina z „Legendy o św. Jadwidze” / FINE ART IMAGES / EAST NEWS

O krok od korony

Maciej Müller
Gdyby nie tatarska włócznia, Królestwo Polskie odnowiliby książęta Śląska – i to na 80 lat przed Łokietkiem.
Kard. August Hlond na czele orszaku dostojników w trakcie uroczystości na Heldenplatz w Wiedniu, wrzesień 1933 r. / NAC

Prymas Hlond bez retuszu

Maciej Müller
Nie miał pomysłu na pokojowe współistnienie Polaków i Żydów w jednym państwie. To prawda: nie były to czasy dialogu. Ale czy od kandydatów na ołtarze nie…
Trasa wyprawy Magellana na mapie świata z 1643 r. / BIBLIOTEKA KONGRESU USA / EDWARD AUGUSTYN / /

Diabeł Morski

Maciej Müller
Wyruszyło ich dwustu siedemdziesięciu, wróciło osiemnastu: 500 lat temu wyprawa Ferdynanda Magellana płynęła naokoło kuli ziemskiej.

Cztery humory

Maciej Müller
Elementy rzeczywistości harmonizują, tworząc spójny i doskonały system - pisała Hildegarda z Bingen. Człowiek może zakłócić ten system, choćby źle się…
Filippino Lippi, „Madonna zjawiająca się św. Bernardowi”; olej na desce, 1486 r. / Fot. Domena Publiczna / WEB GALLERY OF ARTS

Prorok, dziecko i generał

Maciej Müller
Marzył o życiu spędzonym na cichej modlitwie, a musiał negocjować w sporach władców. Piewca ubóstwa, który 900 lat temu stworzył świetnie prosperujący zakon:…
Z lewej: Chrzest Mieszka I, przyjęty prawdopodobnie z rąk biskupa Jordana (XIX-wieczna rycina). Z prawej: Św. biskup Stanisław ze Szczepanowa (XVI-wieczny obraz w krużgankach krakowskich franciszkanów). / Fot. Reprodukcja: Piotr Mecik / FORUM

Drugi chrzest

Maciej Müller
Kilkadziesiąt lat po tym, jak Jordan poprowadził do chrzcielnicy Mieszka I, z polskiego Kościoła nie pozostał kamień na kamieniu. Największe zasługi w jego…

Sceny z życia Hildegardy ksieni

Maciej Müller
Ujrzała Królestwo Boże i harmonię, wedle której Bóg skomponował świat. Człowiek jest odbiciem kosmosu, który jest obrazem Boga.

Dlaczego papież przybrał imię św. Franciszka?

Maciej Müller
Zafascynowany ideałem ewangelicznego ubóstwa, musiał zaakceptować rzeczywistość Kościoła także jako instytucji. Kim był człowiek żyjący 800 lat temu, do…
/

Stanisław Papczyński, błogosławiony sarmata

Maciej Müller
Świetny kaznodzieja i spowiednik króla Sobieskiego, wystąpił z zakonu pijarów, zgorszony rozprzężeniem. Z grupki pustelników utworzył własne zgromadzenie,…