Reklama

Scena z "Makbeta"

Scena z "Makbeta"

09.01.2005
Czyta się kilka minut
W artykule “Spór o Powstanie" (“TP" nr 48/2004), odnoszącym się m. in. do mojej książki “Powstanie ’44", Stanisław Lem, jak mi się wydaje, ma ochotę poprawić tego intruza, “który tak się zakochał w Polakach, że zrobił się stronny". Wieść ta jednak jest wybitnie nieścisła. Zakochałem się w Polce, a nie we wszystkich Polakach. Mógłbym przedstawić bardzo długi spis Polaków, których, mimo miłosierdzia chrześcijańskiego, nie potrafię pokochać.
W

W pierwszym akapicie Stanisław Lem przyznaje: “książki Daviesa nie czytałem". W drugim akapicie informuje, jak wydobył “zasadniczą jej tezę" z różnych omówień. Potem przedstawia formuły, których ja nie poznaję. Nigdy nie napisałem np., że “alianci [Polaków] zdradzili". Chyba to jest cytat z tego drugiego Normana Daviesa, poety kornwalijskiego.

Artykuł odsłania mechanizmy “sporu". Jakiś redaktor paryski zaprasza “trójgłos polemiczny", by rozebrał książkę stronniczego polonofila. Oczywiście, nie zaprasza autora-obcokrajowca do polemiki. W ten sposób uczestnicy trójgłosu dostają otwartą drogę do omówienia różnych tez, autentycznych lub wymyślonych - do wyboru, i do zwalczania ich brawurowo. Potem powieściopisarz w swoim felietonie upiększa ataki trójgłośników. Nie jest to żaden spór, ale zabawa w głuchy telefon. O ile mi wiadomo, żadna gazeta polska nie skorzystała z pięciu tez z mojej książki, które wydawcy rozdawali na konferencji prasowej i które miały naprowadzić dziennikarzy na sensowne tory dyskusji.

We wstępie do pierwszego wydania “Rising ‘44" ośmieliłem się wyrazić zdanie, że historiografia na temat Powstania jest “parochial" (zaściankowa). Teraz mam wrażenie, że ocena ta była zbyt łagodna. Jedyny Tomasz Łubieński, z którym niedawno miałem przyjemność wymieniać zdania podczas panelu telewizyjnego w Muzeum Powstania, ma zamiar rozmawiać. Inni przypominają mi pierwszą scenę z “Makbeta", gdzie trójgłos czarownic wrzuca rozmaite niesmaczności do kipiącej w kotle wody i powtarza “Bubble, bubble, toil and trouble". I biedny Makbet krzyczy: “Skąd Wy wiecie to, co wiecie".

Norman Davies

Ten materiał jest bezpłatny, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]