Pomnik Pomordowanych Sinti i Romów Europy, Ofiar Narodowego Socjalizmu

Woda, trawa, kwiat, drzewa, granit, żeliwo, szkło, tekst, dźwięk elektroniczny, Berlin, Niemcy, 1992–2012.
Czyta się kilka minut
 / Fot. Marko Priske / MCK
/ Fot. Marko Priske / MCK

Usytuowanie miejsca pamięci poświęconego ofiarom Porajmos (w jęz. romskim „pochłonięcie”) – zamordowanym przez nazistów Sinti i Romom – jest znaczące: w dzielnicy Tiergarten, nieopodal budynku Reichstagu, w pobliżu Bramy Brandenburskiej. Artysta stworzył je przy użyciu bardzo prostych środków ekspresji, wykorzystując naturalne otoczenie. Centralnym elementem dzieła jest okrągły zbiornik wodny – „studnia pamięci”, w jej czarnej, nieprzejrzystej tafli odbijają się otaczające ją drzewa, sylwetki zwiedzających i gmach Reichstagu. Pośrodku lustra wody znajduje się niewielka metalowa wysepka w kształcie trójkąta (nawiązującego do charakterystycznych oznaczeń kategorii więźniów na obozowych pasiakach), która codziennie o tej samej porze zanurza się, by wypłynąć z leżącym na niej świeżym polnym kwiatem symbolizującym groby tych ofiar, które ich nie mają. Obrzeża zbiornika obiega tekst wiersza „Auschwitz” romskiego poety Santina Spinellego. W otaczający trawnik wkomponowane zostały kawałki granitowych płyt z nazwami obozów koncentracyjnych i miejsc zagłady. ©

Cały artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

„Tygodnik Powszechny” – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.

Najlepsza oferta

Czytaj 1 miesiąc za 1 złotówkę dzięki promocji z

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po miesiącu promocyjnym. Rezygnujesz, kiedy chcesz

Wypróbuj TP Online: 7 dni za darmo

  • Nieograniczony dostęp do treści w serwisie i wersji audio artykułów
  • Tematyczne newslettery i dodatkowe publikacje tylko dla subskrybentów
  • 29 zł miesięcznie po zakończeniu okresu próbnego
  • Wymagane podpięcie karty. Rezygnujesz, kiedy chcesz

TP Online: Dostęp roczny online

Grafika na okładce: Przemysław Gawlas & Michał Kęskiewicz dla „TP”

Artykuł pochodzi z numeru TP 26/2015

Artykuł pochodzi z dodatku Makom. Esencja miejsca