odkrycia naukowe: najważniejsze informacje

Mauzoleum Krzysztofa Kolumba w katedrze w Sewilli. Wrzesień, 2018 r. // Fot. Manuel Romano / Getty Images

Kolumb nie był Polakiem ani Włochem. Wyniki najnowszych badań DNA sugerują żydowskie pochodzenie odkrywcy

Wojciech Brzeziński
Mozolne, trwające ponad dwie dekady naukowe śledztwo wskazuje, że jeden z najsłynniejszych żeglarzy w historii, Krzysztof Kolumb, nie był tym, za kogo się…
Joel Habener, Svetlana Mojsov i Lotte Knudsen // Materiały prasowe x3

Nagroda Fundacji Laskera za lek na otyłość. To wkrótce może być Nobel

Bartosz Kabała
Fundacja Laskera przyznała swoje medyczne nagrody twórcom grupy leków nazywanych analogami GLP-1, powszechnie wykorzystywanych w leczeniu otyłości. W…
Fot. Stock.adobe.com

Amerykańscy naukowcy, barwnik nachosów i przezroczyste szczury

Łukasz Kwiatek
Badacze z Uniwersytetu Stanforda odkryli, w jaki sposób w ciągu kilku minut uczynić miękkie tkanki biologiczne – takie jak skóra i mięśnie – przezroczystymi.…
Waran z Komodo // Fot. Nick Garbutt / B&EW

Warany z Komodo mają warstwę żelaza na zębach. Po co największym jaszczurkom świata takie przystosowanie?

Łukasz Kwiatek
Pomarańczowy ślad na zębach smoków z Komodo nie jest objawem próchnicy ani zanieczyszczeniem.
Jacklyn Gates z Lawrence Berkeley National Laboratory podczas prac nad pozyskaniem nowego pierwiastka. // Fot. Marilyn Sargent / Berkeley Lab

Będziemy mieli nowy pierwiastek? Chemicy mówią o przełomie

Marta Lotka
Nowa metoda syntezy superciężkich pierwiastków może rozszerzyć układ okresowy o kolejny (ósmy) rząd. Jak dotąd udało się potwierdzić istnienie 118 pierwiastków…
Wirus HIV / Fot. CDC /

Trzecie wyleczenie z infekcji wirusem HIV

Łukasz Lamża
15 lutego na konferencji wirusologicznej CROI 2022 ogłoszono trzecie w historii medycyny wyleczenie z infekcji wirusem HIV.

Wszystko może być komputerem

Łukasz Lamża
Wyobraź sobie, że każdy przedmiot – patelnia, szklany przycisk do papieru – może stać się procesorem, wykonującym skomplikowane obliczenia typowe dla sztucznej…

Gazowe kulki

Tomasz Miller
Wczesna insulina. Po prawej ampułka hormonu wyprodukowana przez firmę Eli Lilly z 1923 r.; po lewej próbka przygotowana w National Institute for Medical Research w Londynie ok. 1927 r. / SCIENCE & SOCIETY PICTURE LIBRARY / GETTY IMAGES

Sto lat, insulino

Anna Bartosik
Jej odkrycie doprowadziło do przełomu w leczeniu cukrzycy i uratowało życie milionów osób. A prace nad metodami wytwarzania insuliny miały również ogromne…

Nie tylko transport

Bartosz Kabała

Malaria: pierwsza szczepionka z rekomendacją WHO

Bartosz Kabała

Nowy lek, nowa szczepionka

Bartosz Kabała
Malaria jest najgroźniejsza dla dzieci. Szpital w Kintampo w Ghanie, wrzesień 2007 r. / SHAUL SCHWARZ / GETTY IMAGES

I zimno, i gorąco

Bartosz Kabała
Dzięki nowym szczepionkom mamy szansę zyskać przewagę w trudnej walce z malarią. Choroba ta ma jednak niebezpiecznego sojusznika – zmiany klimatyczne.
/ UNIVERSITY OF BIRMINGHAM

Stonehenge: drugi krąg

Wojciech Brzeziński
Informacja genetyczna zawarta w splecionej, podwójnej nici DNA, zostaje przepisana przez enzym (w środku) na pojedynczą nić mRNA (lewy górny róg). To w oparciu o nią zostaną w rybosomach zsyntetyzowane odpowiednie białka/KEITH CHAMBERS/Science PL/RF/EN /

Druga para nożyczek

Michał Świątek
Kolejna metoda edycji genów – tym razem ingerująca w RNA – otwiera drogę do nowoczesnych terapii.
/ SCIENTIFIC REPORTS

Ślad prastarego skorpiona

Łukasz Kwiatek
Pływał około 430 mln lat temu w płytkim oceanie nieopodal dzisiejszego jeziora Michigan.
/ SAM KRIEGMAN / UNIVERSITY OF VERMONT

Maszyny z komórek

Wojciech Brzeziński
Czy to robot, czy zupełnie nowa forma życia? Czy jedno wyklucza drugie?

Cegła poda się sama

Patryk Stanik
Jesteśmy o krok bliżej świata, w którym ściany naszych domów, np. przerysowane hulajnogą dziecka, same się zagoją, a prastare zawołanie majstrów „się…

„Błękitna energia” płynie z prądem

Tomasz Miller
Każde ujście rzeki do morza kryje w sobie ogromny, niewykorzystany potencjał czystej energii.
Akira Yoshino, jeden z wynalazców baterii litowo-jonowych, nagrodzony Noblem z chemii 2019 / / fot. KYDPL KYODO / Associated Press / East News

Noble 2019: energia na co dzień

Mirosław Dworniczak
Tegoroczną Nagrodę Nobla z chemii otrzymali twórcy baterii litowo-jonowych. Które zrewolucjonizowały nasz świat.
Członkowie Komitetu Noblowskiego ogłaszają laureatów w dziedzinie fizyki, Sztokholm, 8 października 2019 r. / Fot. JONATHAN NACKSTRAND / AFP / EAST NEWS /

Noble 2019: Wielki Wybuch i planety

Sebastian J. Szybka
Nagrodę Nobla z fizyki przyznano w tym roku za „wkład w nasze zrozumienie ewolucji Wszechświata i miejsca Ziemi w kosmosie”.
Ogłoszenie Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. Sztokholm, 7 października 2019 r. / / Fot. Zheng Huansong/Xinhua News/East News

Noble 2019: Komórki i tlen

MGL
Tegoroczne wyróżnienie w dziedzinie medycyny i fizjologii powędrowało do trzech badaczy. Odkrycie, oprócz wartości naukowej mówiącej o podstawowym procesie…
Peter van Nieuwenhuizen, Sergio Ferrara i Daniel Z. Freedman / CERN

Wpływowa teoria bez cząstek

Tomasz Miller
„Pojęcie arcydzieła zazwyczaj kojarzy się z muzyką, literaturą i innymi dziedzinami sztuki.
/

Lamża czyta naturę – odcinek 4 [WIDEO]

Łukasz Lamża
Jak działa pierwszy samolot z napędem jonowym? W jaki sposób bakterie wywołujące zapalenie opon mózgowych przyczepiają się do komórek ciała ludzkiego? Dlaczego…

Lód prawdę ci powie

Łukasz Lamża
Rdzenie lodowe to od lat pewne źródło wiedzy o zmianach klimatycznych.
/ HENSHILWOOD / NATURE 2018

Jaskiniowcy z kredkami

Łukasz Lamża
Jeszcze nie ochłonęliśmy po odkryciu najstarszego sera w Europie (o czym pisaliśmy w „TP” tydzień temu), a tu nowa niespodzianka.
Warstwy lodowych osadów na południowym biegunie Marsa: ich zabarwienie zależy od ilości pyłów w lodzie / ESA/ROSCOSMOS/CASSIS/ CC BY-SA 3.0 IGO

Ledwie płyn, ale płyn

Łukasz Lamża
Na Marsie odkryto wodę w stanie ciekłym. Tym razem chyba naprawdę.
Pieter Bruegel młodszy „Alchemik”, ok. 1600 r. / DOMENA PUBLICZNA

Odkrycie na wagę złota

Sebastian J. Szybka
Skąd na świecie wzięło się złoto? Co sprawia, że ołów i złoto różnią się od siebie? Czy można przemienić jedno w drugie? Dziś znamy odpowiedzi na pytania,…
Prof. Ohsumi ze zdjęciami komórek, w których zachodzi proces autofagii / Fot. Kyodo News / EAST NEWS

Komórkowe porządki

Anna Bartosik
MEDYCYNA: Yoshinori Ohsumi za odkrycie mechanizmu autofagii