Przestrogę przed rozwojem nacjonalizmów i wezwanie chrześcijan do zaangażowania w budowanie solidarnej i otwartej na świat Europy zawiera apel podpisany przez przewodniczących czterech europejskich episkopatów: abp. Tadeusza Wojdy z Polski, bp. Georga Bätzinga z Niemiec, kard. Jean-Marca Aveline’a z Francji oraz kard. Matteo Zuppiego z Włoch.
„Żyjemy w świecie rozdartym i spolaryzowanym przez wojny i przemoc. Wielu naszych współobywateli odczuwa niepokój i zagubienie. Porządek międzynarodowy ulega zachwianiu. W tej sytuacji Europa musi odnaleźć swoją duszę” – czytamy w dokumencie.
Ta „europejska dusza” ma historyczne korzenie w cywilizacjach hellenistycznej i rzymskiej. Ale ostatecznie to chrześcijaństwo „w znacznym stopniu ukształtowało oblicze humanistycznej, solidarnej i otwartej na świat Europy” – przypominają sygnatariusze apelu.
Nacjonalizm jako bałwochwalstwo
Jak dowiedział się „Tygodnik Powszechny”, jego inicjatorem jest kard. Matteo Zuppi. Chciał on, by Kościoły w krajach, które są spadkobiercami osiągnięć europejskich ojców założycieli – Roberta Schumana, Konrada Adenauera i Alcide De Gasperiego – przypomniały o ich dziedzictwie w obliczu rozchwianego porządku światowego. Bp. Georg Bätzing zaprosił dodatkowo przewodniczącego episkopatu z czwartego europejskiego kraju – Polski. Co to oznacza?
Po pierwsze, podkreślenie faktu, że Polska odgrywa coraz większą rolę w kształtowaniu przyszłości Europy. A po drugie, w Polsce – podobnie jak we Francji, Włoszech i Niemczech – coraz silniejsze politycznie są eurosceptyczne ruchy skrajnie prawicowe propagujące ideologię nacjonalistyczną. Wobec czego apel przypomina słowa Alcide De Gasperiego, który podkreślał, że „zjednoczona Europa nie powstała wbrew ojczyznom, ale wbrew nacjonalizmom, które je zniszczyły”, a „wzmożony nacjonalizm jest formą bałwochwalstwa: stawia naród na miejscu Boga i przeciwko człowiekowi”.
Odpowiedź polskiego Kościoła
To silny głos antynacjonalistyczny i proeuropejski Kościołów katolickich naszego kontynentu – w tym – co może zaskakiwać – także polskiego Kościoła. Abp Wojda zdecydował się podpisać ten apel w imieniu instytucjonalnych struktur, mimo tego, że duża część polskiego kleru podziela poglądy eurosceptyczne. A przypomnijmy, jednym z ważnych orędowników wstąpienia Polski do Unii Europejskiej był przecież Jan Paweł II.
Apel zatytułowany „Siła nadziei” został opublikowany 13 lutego – w przeddzień światowego szczytu na temat bezpieczeństwa w Monachium. Choć pytany przez „Tygodnik Powszechny” rzecznik niemieckiego episkopatu Matthias Kopp zastrzega, że apel powstawał niezależnie od szczytu, trudno go z nim nie łączyć. W każdym razie wybrzmiał on tam jako głos Kościoła katolickiego. Trudno go też nie odczytywać jako polemikę nie wprost z demolującą porządek światowy i zagrażającą europejskiej jedności polityką prezydenta Trumpa.
„Tygodnik Powszechny" – jedyny polski tygodnik społeczno-kulturalny.
30 tys. Czytelniczek i Czytelników. Najlepsze Autorki i najlepsi Autorzy.
Wspólnota, która myśli samodzielnie.
