Efekt Leona – czy biskupi będą odważniej reagować na bieżące wydarzenia

Ameryka wrze. Mimo ataku zimy i rekordowo niskich temperatur. Zastrzelenie 37-letniego Alexa Prettiego przez oficerów służby imigracyjnej ICE jeszcze bardziej podgrzało dyskusję nad polityką Donalda Trumpa i jego gorącymi wypowiedziami na temat ONZ, Europy i Grenlandii. 

Głos zabrali również liderzy amerykańskiego Kościoła. Trzech kardynałów, stojących na czele ważnych diecezji – Blase J. Cupich z Chicago, Robert W. McElroy z Waszyngtonu i Joseph W. Tobin z Newark – wydało 19 stycznia oświadczenie na temat aktualnej polityki zagranicznej USA. 

Purpuraci odwołali się do słów Leona XIV, który kilka dni wcześniej, w przemówieniu do członków korpusu dyplomatycznego przy Stolicy Apostolskiej, apelował o „trwały kompas etyczny” w polityce zagranicznej, zauważając, że coraz częściej „dyplomacja promująca dialog i poszukująca konsensusu między wszystkimi stronami jest zastępowana dyplomacją opartą na sile”.

Kwestie Grenlandii, Ukrainy i Wenezueli stawiają „podstawowe pytania na temat użycia siły militarnej” – napisali kardynałowie, zauważając, że „budowa sprawiedliwego i trwałego pokoju, tak kluczowego dla dobrobytu ludzkości teraz i w przyszłości, jest sprowadzana do kategorii partyjnych, które sprzyjają polaryzacji i destrukcyjnej polityce”, oraz że po raz pierwszy od dekad podawana jest w wątpliwość „moralna rola Ameryki w stawianiu czoła złu na całym świecie”.

List został uznany za „potępienie polityki zagranicznej USA“ („New York Times”) i „wystąpienie przeciwko Trumpowi“ („America Magazine”). Sam kard. Cupich powiedział radiu NPR, że hierarchowie chcieli, by przesłanie Leona XIV zostało usłyszane przez wszystkich w Stanach Zjednoczonych. Także przez pozostałych biskupów. Bo wystąpienie trójki kardynałów to znak, że głosu całej konferencji episkopatu USA nie należy się w tej sprawie spodziewać. 

Konferencja postanowiła najwyraźniej przeczekać burzę, zostawiając obronę zasad w polityce poszczególnym biskupom, którzy zresztą też wolą najpierw poczekać na głos amerykańskiego papieża.

„Efekt Leona” było widać dobrze w przypadku reakcji na interwencję USA w Wenezueli – oświadczenia biskupów posypały się dopiero po tym, jak do wydarzeń odniósł się papież. Albo w listopadzie, gdy biskupi wydali wspólne oświadczenie przeciwko polityce migracyjnej Białego Domu, poprzedzone zdecydowanymi słowami Leona.

Co może oznaczać, że pod rządami amerykańskiego papieża Kościół będzie nie tylko apelował o „etyczny kompas” w światowej geopolityce, co robi od dawna, ale też nadawał ton w dyskusji na jej temat. I że coraz częściej biskupi, nie tylko amerykańscy, będą za przykładem papieża reagować na bieżące wydarzenia. Choćby i z lekkim opóźnieniem.