Tkaniny Koho Tatsumury

Koho Tatsumura (ur. w 1946 r.) jest artystą specjalizującym się w tkaninie ozdobnej. W sposób nowoczesny twórczo wykorzystuje przekazywane z pokolenia na pokolenie tradycyjne techniki tkackie. Tkaniny jego autorstwa weszły w skład wyprawy ślubnej córki cesarza japońskiego. Kontynuuje pracę ojca prowadząc pracownię KOHO, jedną z wiodących w Japonii, a specjalizującą się w wytwórstwie tkanin brokatowych nishiki, których tradycja wyrobu sięga VIII w. Sztuka tkacka nishiki łączy w sobie elementy starochińskie, hellenistyczne i wzornictwo perskie. Tkaniny tka się używając przeźroczystej nici jedwabnej i jak określa to sam Tatsamura, “podwójna struktura elementów nishiki sprawia (...), że tkanina mieni się kalejdoskopowo pod wpływem światła, a jej powierzchnia zmienia się, zależnie od kąta obserwacji." Z inicjatywy Koho Tatsamura powstał Instytut Ochrony Tradycyjnych Tkanin Japońskich, który specjalizuje się w rekonstrukcjach rodzimych, zabytkowych tkanin. Wśród odtworzonych są najcenniejsze, np. tkanina z motywem kwiatów, ptaków i zwierząt na zielonym tle, znajdująca się w skarbcu Shosoin (VIII w.) czy też służąca do osłaniania świętej sutry w świątyni Jingoji - w kwiaty i ptaki na czerwonym tle o wzorze w romby i paski.

Tkaniny z pracowni Koho cechuje niezwykła perfekcja wykonania na każdym z około 70 etapów ich wytwarzania. Często wykorzystuje się w nich złote i srebrne nici o stopniowanym natężeniu połysku, stosuje zróżnicowanie splotów i rozmaitość osiągniętych dzięki nim faktur. Występują zakorzenione w tradycji motywy: smok, owoce granatu, ptaki, feniks, fala. Niekiedy artysta posługuje się niezwykle skomplikowanymi i pracochłonnymi dawnymi technikami tkackimi, np. w gobelinie przedstawiającym pięć elementów, utkanym z nici o 1200 barwach, w połączeniu z technikami grafiki komputerowej.

Osobiście najbardziej odpowiadają mi tkaniny o bardziej abstrakcyjnych, przetworzonych formach. Piękny i delikatny jest gobelin “Światło i wiatr nad rzeka Tabuse" utrzymany w szarościach, zgaszonych bielach, piaskowych ochrach. O genezie jego powstania Tatsumura pisze: “To wspomnienie z mojego dzieciństwa. Pławiłem się wtedy w promieniach ciepłego i łagodnego słońca nad brzegiem rzeki, nie zdając sobie sprawy z upływu czasu. Symfonia oślepiającego światła, wiatru i fal. Rzeka Tabuse - wspomnienie, które zachowam w pamięci na zawsze."

W swej twórczości artysta odwołuje się do poezji japońskiej. Autorskie teksty towarzyszące obiektom wskazują, że Tatsumura tworzy swe tkaniny pod wpływem przeżyć i natchnienia i charakterystycznego dla poetów. O powstaniu tkaniny “Morze wewnętrzne Seto", która znajduje się obecnie w pałacu japońskiego następcy tronu, czytamy: “Kiedyś wybrałem się na wycieczkę po Morzu Wewnętrznym Seto. Płynąc statkiem, próbowałem dopasować ruchy mego ciała do ruchów morza. Jednocześnie obserwowałem nieustannie zmieniające się barwy światła tańczącego na drobnych falach. (...) Poddając się rytmowi ruchów wrzeciona, pragnąłem zawrzeć w tkaninie tę niezwykle intensywną poetycką impresję". Rytm ten artysta oddał przez dynamiczny, diagonalny układ srebro-złotych fal z kolorowymi grzywami na szarym tle.

Interesująca jest eksperymentalna seria tkanin o różnych fakturach. Za pomocą różnych technik i materiałów tkackich podjęto się karkołomnego zadania próbując oddać każdy rodzaj faktury występujący w naturze, m.in. taflę niebieskiej i srebrnej wody, usłojenie i korę drzewa, chropawą skórkę owocu, połyskliwy metal. “Opierając się na chińskiej doktrynie wszechświata złożonego z pięciu naturalnych elementów: drzewa, ognia, ziemi, metalu i wody, pragniemy odtworzyć w tkaninie cały wszechświat".

Wystawę uzupełnia pokaz “Japoński świat jedwabiu - od motyla do kimona", gromadzący kimona, szablony do druku na tkaninach oraz drzeworyty ukazujące etapy ich powstawania pochodzące z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie.

(m)