Coraz więcej aktów sabotażu w Europie. Dlaczego Rosja rekrutuje amatorów do ataków?

Na początku maja w Londynie spłonął samochód. Niedługo potem ktoś w brytyjskiej stolicy podłożył ogień przy wejściu do budynku z mieszkaniami na wynajem i w ekskluzywnej rezydencji. Nieruchomości należą do Keira Starmera, premiera Wielkiej Brytanii, i jego rodziny. Samochód też był jego, ale w 2024 r. Starmer sprzedał go sąsiadowi.

Brytyjskie służby szybko złapały sprawców. 21-letni Ukrainiec Roman Ławrynowycz usłyszał zarzuty. Tożsamości drugiego podejrzanego, 26-latka zatrzymanego na lotnisku Luton, na razie nie ujawniono. Śledczy nie mają wątpliwości, że działali oni na zlecenie Kremla.

Siatka agentów-dywersantów wpadła też w Niemczech

Także na zlecenie Rosji działały trzy osoby aresztowane w Niemczech w ubiegłym tygodniu. Szykowały ataki, które mogły się okazać tragiczniejsze w skutkach niż te londyńskie. Śledczy uważają, że siatka dywersyjna przygotowywała paczki, w których jako materiału zapalającego użyto termitu, wysoce łatwopalnego środka chemicznego.

Schemat ataków planowanych w Niemczech miał przypominać te z 2024 r., gdy podczas transportu w Lipsku i Brighton zapaliły się przesyłki DHL. Tym razem sabotażyści przygotowywali paczki, które, wysłane z Niemiec, miały wybuchać w drodze do Ukrainy.

Główny podejrzany Władysław T. ponoć od lat mieszkał w Kolonii, a dwoje jego wspólników, Lolita K. i Danil B., w ośrodku dla uchodźców w Konstancji. Czwartego podejrzanego, Jewgiena B., zatrzymano w Szwajcarii. „Osoby te jeszcze przed końcem marca zgodziły się na dokonanie podpaleń i ataków bombowych, działając w imieniu rosyjskich władz państwowych” – oświadczył szef MSW landu Nadrenia Północna-Westfalia Herbert Reul. Uwagę zwraca, że służby ujęły tę siatkę dość szybko.

Do ataków i szpiegostwa rosyjski wywiad rekrutuje dziś amatorów

Liczba takich ataków w Europie rośnie lawinowo. Z najnowszego raportu Centrum Studiów Strategicznych i Międzynarodowych (CSIS) w Waszyngtonie wynika, że w 2022 r. odnotowano na naszym kontynencie tylko dwa akty sabotażu, w 2023 r. było ich już 12, a w roku 2024 – 34. Cele to zwykle obiekty przemysłowe i infrastruktura krytyczna, coraz częściej też transport. Najczęściej stosowane metody to podpalenia i materiały wybuchowe.

Wkrótce po rozpoczęciu przez Rosję inwazji na Ukrainę z Europy wydalono setki oficerów rosyjskiego wywiadu, którzy działali pod dyplomatyczną przykrywką. Kreml zmienił więc modus operandi: teraz do ataków i szpiegostwa rekrutuje amatorów. Zwykle za pomocą komunikatorów czy nawet gier online. Czasem, jak w przypadku Serhija S., skazanego za przygotowywanie zamachu we Wrocławiu, motywacją jest wrogość do rządu w Kijowie. Jednak zwykle zachętą są pieniądze: od tysiąca dolarów wzwyż, płatne w kryptowalutach; połowa z góry, reszta po ataku.

Sabotażystów amatorów Rosjanie używają jak marionetek

Z ustaleń brytyjskiego dziennika „Guardian” wynika, że stoi za tym dawna jednostka GRU 29155, wyspecjalizowana w dywersji i zabójstwach (odpowiadała m.in. za próbę zabicia w Wielkiej Brytanii Siergieja Skripala, byłego oficera wywiadu Rosji, który przeszedł na stronę Anglików). Jednostkę tę wcielono do większego departamentu GRU, którym kieruje jej dawny szef Andriej Awierianow.

Sabotażystów amatorów Rosjanie używają jak marionetek, o które w razie aresztowania się nie troszczą. „Jednego wsadzamy do więzienia, następny zajmuje jego miejsce” – mówił brytyjskiemu dziennikowi europejski urzędnik z instytucji zajmującej się bezpieczeństwem. Cytowana przez CSIS Kaja Kallas, szefowa unijnej dyplomacji, nazwała to „wojną cieni” prowadzoną przeciw naszym społeczeństwom.

Polska w tym miesiącu, w ramach retorsji za jeden z takich ataków – podpalenie centrum handlowego Marywilska 44 w Warszawie w maju 2024 r. – zamknęła rosyjski konsulat w Krakowie.

Sabotaż stał się bronią taniego zaciągu – amatorskich zamachów, które odbijają się coraz większym echem. I o to Rosji chodzi: o chaos, niekoniecznie skuteczność.