Reklama

Ładowanie...

Na skróty

08.08.2004
Czyta się kilka minut
W szóstą rocznicę śmierci Zbigniewa Herberta (zmarł 28 lipca 1998 r.) najnowsze "Zeszyty Literackie" (2004 nr 3) publikują komentarze poety do własnych utworów, zachowane w archiwum Karla Dedeciusa, oraz dwa nieznane dotąd wiersze: “Naukę" i “Wielką księżniczkę". Na marginesie wiersza “Dlaczego klasycy" Herbert pisał: “Nie trzeba być wielkim znawcą literatury współczesnej, aby zauważyć jej cechę charakterystyczną - wybuch rozpaczy i niewiary. Wszystkie podstawowe wartości kultury europejskiej zostały zakwestionowane. Tysiące powieści, sztuk teatralnych i poematów mówi o nieuniknionej zagładzie, bezsensie życia, absurdalności ludzkiej egzystencji. Nie mam zamiaru łatwo wyśmiewać pesymizmu, jeśli jest on reakcją na zło świata. Sądzę jednak, że czarna tonacja literatury współczesnej ma swoje źródło w postawie, jaką zajmują twórcy wobec rzeczywistości. I właśnie tę postawę starałem się zaatakować. Romantyczna koncepcja poety obnażającego swoje rany, opowiadającego o własnym nieszczęściu, ma dziś wielu zwolenników mimo przemian stylów i gustów literackich. Uważa się powszechnie, że świętym prawem artysty jest jego ostentacyjny subiektywizm, manifestowanie obolałego »ja«. Gdyby istniała szkoła literatury, jednym z podstawowych ćwiczeń powinno być opisywanie nie snów, ale przedmiotów. Poza ręką artysty rozpościera się świat ciężki, ciemny, ale realny. Nie należy tracić wiary, że można go ogarnąć słowem, wymierzyć mu sprawiedliwość". W kwartalniku też m in.: proza Fleur Jaeggy i rozmowa z pisarką, szkic Adama Zagajewskiego o Gombrowiczu i esej Tomasza Cyza, który porównuje dzieje Cezara i Kleopatry w ujęciu Shakespeare’a z operą “Giulio Cesare in Egitto" Haendla. 20 lipca minęło ćwierć wieku od samobójczej śmierci Edwarda Stachury, poety, prozaika, tłumacza i pieśniarza, autora m.in. “Całej jaskrawości", “Się" i “Siekierezady". 4 sierpnia mija stulecie urodzin Witolda Gombrowicza; autorowi “Ferdydurke" poświęciliśmy “Kontrapunkt" w numerze 19. Szczególnie uroczyście rocznicę obchodzono w Gdyni: imię pisarza nadano jednemu z placów, odbył się maraton czytania “Dzienników", przedstawienie “Trans-Atlantyku" w reż. Waldemara Śmigasiewicza i projekcja “Pornografii" Kolskiego. Poczta Polska wydała znaczek z reprodukcją fotografii Gombrowicza; jej autorem jest Bohdan Paczowski. 4 sierpnia mija 60. rocznica żołnierskiej śmierci w Powstaniu Warszawskim Krzysztofa Kamila Baczyńskiego; cztery dni po Baczyńskim od ran odniesionych podczas niemieckiego ostrzału zmarł Juliusz Kaden-Bandrowski. W wieku 74 lat zmarł w Słowenii Carlos Kleiber, jeden z najwybitniejszych dyrygentów XX w., autor m.in. legendarnego nagrania V Symfonii Beethovena, słynnych interpretacji “Tristana i Izoldy" Wagnera i “Kawalera Srebrnej Róży" Richarda Straussa. W wieku 73 lat zmarł Bogusław Sochnacki, aktor filmowy i teatralny. Zagrał w ponad stu filmach (m. in. “Gdzie jest generał?", “Rękopis znaleziony w Saragossie", “Chłopi"). W 60. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego ukazało się polskie tłumaczenie “Powstania ’44" Normana Daviesa. “Przedstawiłem następujące tezy: po pierwsze, decyzja o rozpoczęciu działań zbrojnych była ryzykowna, ale nie desperacka. Wydawało się, że powstanie ma szanse powodzenia - mówi autor dla “Rzeczpospolitej". - Po drugie, powstanie nie skończyło się klęską. Przeciwnie: AK zdała egzamin i walczyła dziesięciokrotnie dłużej, niż planowali jej dowódcy. Po trzecie, olbrzymich strat wśród ludności nie można było przewidzieć. Czwarta teza: przyczyną upadku powstania była nieudolność koalicji alianckiej. Wreszcie, niejasna jest rola Stalina. Chociaż był masowym mordercą i mógł spokojnie patrzeć na zagładę polskiej stolicy, to nie ma dowodów, że celowo przygotował pułapkę". “Jest ich sześcioro - pięciu mężczyzn i dziewczyna. To, co czynią, nasuwa porównania z rytuałem (...). Wykonawcy nie dbają o to, czy są dobrze widoczni, czy dociera do widzów tekst pieśni i recytowanych fragmentów apokryficznej Ewangelii Tomasza. Odbiorcami są oni sami, a celem - wewnętrzna przemiana. Jeden z mężczyzn, nie przerywając śpiewu, przejmuje ruchy i gesty starca. Podpierając się laską, zgarbiony wędruje od partnera do partnera i zagląda wszystkim głęboko w oczy. Kobieta podczas innej pieśni starzeje się o kilkadziesiąt lat: zaczyna czystym głosem młodej dziewczyny, kończy chropowatym, tragicznym głosem przygiętej do ziemi staruchy" - wrocławską prezentację “Akcji", ostatniego spektaklu Jerzego Grotowskiego przygotowanego w Pontederze, relacjonuje Roman Pawłowski. W Trójmieście rozpoczął się VIII Międzynarodowy Festiwal Szekspirowski. Wśród prezentowanych przedstawień znalazły się m.in.: “Romeo i Julia" Oskarasa Koršunovasa (Litwa), “Tytus Andronikus" i “Kupiec wenecki" w reż. Roberto Ciullego (Niemcy), inscenizacje “Hamleta" w reż. Lembita Petersona (Estonia) i Jana Klaty oraz “Król Ryszard III" Janusza Wiśniewskiego. Dudi wróć! Na wystawie “Ślady czegoś" warszawska Kordegarda prezentuje obrazy Andrzeja Dudzińskiego z lat 1996-2002. A może pora, by przypomnieć Dudiego? - pyta w “Rzeczpospolitej" Monika Małkowska. Dudziński odpowiada: “On domaga się powrotu. Ciekawi mnie, co by było, gdy ocknął się po ćwierćwieczu hibernacji, w świecie, którego zupełnie nie rozumie. (...) Ale rozmamłany Dudi nie będzie sam, za towarzystwo będzie miał Pokraka i to chamidło ustawi go po swojemu". Stanisław Lubomirski-Lanckoroński wygrał proces z Muzeum w Radomsku, które zwróci mu kolekcję obrazów odebranych jego rodzinie wraz z pałacem w Kruszynie. W 1990 r. Lubomirski-Lanckoroński odzyskał ruiny pałacu, a teraz 49 obrazów, głównie kopii portretów królów polskich pędzla Bacciarellego. Najpierw Lubomirski chciał, by Muzeum dobrowolnie zrzekło się praw do kolekcji; zatrzymałby wtedy portrety rodzinne, pozostałą część kolekcji oddałby w depozyt. Do ugody nie doszło, bo Ministerstwo Kultury odmówiło skreślenia płócien z listy muzealiów. Piotr Adamczyk (zagrał m.in. w filmie “Chopin. Pragnienie miłości") będzie odtwórcą postaci Karola Wojtyły w biograficznym filmie “Karol. Historia człowieka, który został papieżem" Giacomo Battiato. Nagrody Związku Kompozytorów Polskich otrzymały: Irena Poniatowska (muzykolog) i Grażyna Pstrokońska-Nawratil (pedagog). Wyróżniono: Martina Homma za prace o polskiej muzyce współczesnej; Krzysztofa Kiliana za “inspirowanie i tworzenie mecenatu środowiska biznesu, polityki i mediów nad polską muzyką współczesną" oraz Jerzego Stankiewicza za “organizację festiwali i koncertów z polską muzyką współczesną". Zakończył się X Przystanek Woodstock, zorganizowany w tym roku w Kostrzyniu. Wystąpili m.in. T. Love, Hey, Armia, Sweet Noise, Dezerter, Voo Voo, Carrantuohill i Stanisław Sojka. Festiwalowi towarzyszyły ataki “Naszego Dziennika", TV Trwam i Radia Maryja, na antenie którego o. Rydzyk nazwał Jerzego Owsiaka “diabłem", odpowiedzialnym za demoralizowanie młodzieży. W Tychach po raz szósty odbył się Festiwal Muzyczny im. Ryśka Riedla. 30 lipca minęła dziesiąta rocznica śmierci wokalisty “Dżemu". Podczas 10. Festiwalu Filmowego i Artystycznego w Kazimierzu nad Wisłą zaprezentowano ok. 300 filmów polskich i zagranicznych. Festiwal rozpoczął się od pokazu najnowszego filmu Małgorzaty Szumowskiej “Ono". W Seattle powstało muzeum science fiction, ufundowane przez Paula Allena, współzałożyciela Microsoftu. W budynku zaprojektowanym przez Franka Gehry’ego oglądać można m.in. rekwizyty filmowe - gigantycznego potwora z filmu “Obcy", hełm Lorda Vadera i miecz świetlny z “Gwiezdnych Wojen". Portal Onet.pl informuje o nowym reality show pt. “Wyścig plemników". Eliminacje wyłonią dwóch kandydatów na ojca: “O wyborze jednego zadecyduje jego inteligencja, wygląd i kondycja fizyczna, drugi zaś zostanie wybrany na podstawie predyspozycji decydujących o genetycznej zgodności z kobietą (...). Widzowie za pomocą najnowszej technologii będą oglądać rywalizację, tj. proces zapłodnienia. Wygra mężczyzna, którego plemnik najszybciej dotrze do komórki jajowej kobiety. W Wielkiej Brytanii reality show jest w fazie przygotowań, w Niemczech producent szuka już stacji zainteresowanych emisją".
(

(af, js)

8

DZIĘKUJEMY, ŻE NAS CZYTASZ!

Żeby móc dostarczać Ci więcej tekstów najwyższej dziennikarskiej próby, prosimy Cię o wykupienie dostępu. Wykup i ciesz się nieograniczonym zasobem artykułów „Tygodnika”!

Masz już konto? Zaloguj się

Dostęp trzymiesięczny
69,90 zł

Przez 92 dni będziesz mieć dostęp do wszystkich treści - każdej środy do bieżącego wydania oraz do stale powiększającego się archiwum. 

Dostęp roczny
199,90 zł

360 zł 160 zł taniej 
365 dni nieograniczonego dostępu do wszystkich treści - każdej środy do bieżącego wydania oraz do stale powiększającego się archiwum. 

Dostęp 10/10
10,00 zł

Przez 10 dni będziesz mieć dostęp do wszystkich treści - każdej środy do bieżącego wydania oraz do stale powiększającego się archiwum. 

Napisz do nas

Chcesz podzielić się przemyśleniami, do których zainspirował Cię artykuł, zainteresować nas ważną sprawą lub opowiedzieć swoją historię? Napisz do redakcji na adres redakcja@tygodnikpowszechny.pl . Wiele listów publikujemy na łamach papierowego wydania oraz w serwisie internetowym, a dzięki niejednemu sygnałowi od Czytelników powstały ważne tematy dziennikarskie.

Obserwuj nasze profile społecznościowe i angażuj się w dyskusje: na Facebooku, Twitterze, Instagramie, YouTube. Zapraszamy!

Newsletter

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]