Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Hrabia rozdarty

Hrabia rozdarty

17.10.2017
Czyta się kilka minut
Monografia poświęcona Atanazemu Raczyńskiemu, żyjącemu w latach 1788–1874, to portret polskiego szlachcica i pruskiego arystokraty w jednym; konserwatywnego polityka, który sceptycznie odnosił się do idei polskiej niepodległości.
T

Ten wywodzący się z majętnej i dobrze sytuowanej rodziny wysoki rangą dyplomata, a także koneser i kolekcjoner sztuki, pozostawił po sobie 12 tomów dzienników, bujną korespondencję i pieczołowitą dokumentację kolekcjonerską, które, poddane wnikliwej analizie przez autora, stały się podstawą do stworzenia biografii. Pozornie spójny autoportret, wyłaniający się z jego zapisków, Michał Mencfel poddaje krytycznej analizie, tropiąc pęknięcia i rysy, uwypuklając i podkreślając rozterki swojego bohatera. Jako szczególnie interesujący jawi się „tożsamościowy” konflikt Raczyńskiego, który ostatecznie wyrzeka się polskości, na zawsze jednak pozostaje obcym w Berlinie i Prusach.

Monografia podzielona jest na trzy części, poświęcone kolejno: okresowi kształtowania się osobowości Atanazego i początków jego kariery; poczynaniom na polu dyplomacji i polityki; działalności mecenasowskiej i kolekcjonerskiej. Liczne cytaty z dzienników i korespondencji opatrzone są komentarzem wyjaśniającym kontekst epoki, tłumaczącym postępowanie Raczyńskiego, nierzadko kontrowersyjne lub niezrozumiałe z dzisiejszego punktu widzenia. Jak przystało na książkę wychodzącą spod pióra historyka sztuki, sporo uwagi poświęcone zostało Raczyńskiemu estecie: kolekcjonerowi i mecenasowi sztuki, a także artyście. Ten najbardziej dziś znany element działalności hrabiego, choć opisany ciekawie i detalicznie, w najmniejszym stopniu tłumaczy kręte ścieżki jego biografii, gdyż pozbawiony jest dramatycznego rysu właściwego opowieści o życiu politycznym i prywatnym (co oczywiście trudno uznać za zarzut).

Autor monografii nie ulega pokusie łatwego oskarżenia Raczyńskiego o koniunkturalizm czy karierowiczostwo, ale usiłuje odpowiedzieć na pytania o przyczyny określonych wyborów, ostatecznie prezentując go jako uwikłanego w historię idealistę o skomplikowanej i bogatej osobowości. Bez względu na to, czy po lekturze zgodzimy się z tą pochlebną opinią autora, pierwsza tak obszerna biografia tej niewątpliwie barwnej postaci skłania do refleksji nad „trudną polską pamięcią” o Atanazym Raczyńskim i wielu jemu podobnych w dziejach Polski. ©

Michał Mencfel, ATANAZY RACZYŃSKI (1788–1874). Biografia Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2016

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]