Reklama

Twarze atomu (cz. IV)

Twarze atomu (cz. IV)

16.11.2010
Czyta się kilka minut
Felix Bloch

(1905-1983)

- szwajcarski fizyk, laureat Nagrody Nobla, pierwszy dyrektor generalny CERN.

Urodził się w Zurychu. Po maturze w 1924 r. rozpoczął studia na Politechnice Federalnej w Zurychu, później na Wydziale Matematyki i Fizyki. Pod wpływem zajęć z fizyki teoretycznej prowadzonych przez Erwina Schrödingera przeniósł się jesienią 1927 r. na Uniwersytet w Lipsku, gdzie obronił doktorat na temat mechaniki kwantowej elektronów w kryształach. Jego promotorem był Werner Heisenberg. Wiosną 1933 r., ze względu na żydowskie pochodzenie swojej matki, wyjechał do USA i rozpoczął pracę na Uniwersytecie Stanforda. Po wybuchu II wojny światowej uczestniczył w pracach nad bronią jądrową w Los Alamos, a następnie w badaniach nad radarem na Harvardzie. W 1952 r. otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki za badania nad magnetycznym rezonansem jądrowym (równanie Blocha). W 1954 r. został pierwszym dyrektorem powstającej właśnie w Genewie Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN, dziś jednego z najważniejszych ośrodków badawczych w dziedzinie fizyki jądrowej.

Harold Urey

(1893-1981)

- amerykański chemik, laureat Nagrody Nobla. W ramach projektu Manhattan opracował metody przemysłowej produkcji wody ciężkiej, co przyspieszyło prace nad budową bomby atomowej.

Był synem pastora. W 1917 r. ukończył zoologię na Uniwersytecie Stanu Montana, w czasie I wojny światowej pracował w fabryce materiałów wybuchowych, gdzie zaintere-

sował się chemią. Tytuł doktora uzyskał w 1923 r., po czym w Kopenhadze uczestniczył w badaniach Nielsa Bohra nad budową atomu. Później został profesorem na Uniwersytecie Columbia, gdzie pracował do 1945 r. nad chemią izotopów. W 1931 r., rysując wykres zależności między liczbą protonów a liczbą elektronów, otrzymał regularność, która pozwoliła mu przewidzieć istnienie pewnych izotopów. Zasugerował istnienie nieznanych dotąd jąder wodoru i odkrył doświadczalnie izotop, który nazwał deuterem. W 1934 r. otrzymał za to Nagrodę Nobla z chemii.

W kolejnych latach zajmował się oddzielaniem izotopów naturalnych m.in. litu, potasu, węgla. W czasie II wojny kierował pracami nad rozdzielaniem izotopów dla potrzeb budowy bomby jądrowej, jednak zrzucenie bomb na Hiroszimę i Nagasaki wywołało jego sprzeciw - stał się przeciwnikiem broni jądrowej. Przeniósł się do Chicago, a w 1958 r. do La Jolla,

gdzie został profesorem Uniwersytetu Kalifornijskiego.

Zajął się technikami izotopowymi w badaniach geochemicznych. Pozwoliło to określić warunki klimatyczne w odległej przeszłości i postawić tezę, że początkowa atmosfera Ziemi składała się z wodoru, amoniaku i metanu, czego dowiódł później jego uczeń, Stanley Miller. Zainteresowanie tematyką kosmiczną było przyczyną, dla której w 1969 r. został wyznaczony do badania pierwszych próbek skał księżycowych.

Rolf-Dieter Heuer

(ur. 1948)

- niemiecki fizyk cząstek. Od stycznia 2009 r. pełni funkcję dyrektora Generalnego Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN.

Studiował fizykę na Uniwersytecie w Stuttgarcie. W 1977 r. obronił doktorat na Uniwersytecie w Heidelbergu. Jego promotorem był prof. Joachim Heintze. W 1998 r. został profesorem Uniwersytetu w Hamburgu.

Przed wyborem na stanowisko dyrektora generalnego CERN był dyrektorem ds. badań w laboratorium DESY w Hamburgu. Wcześniej jednak współpracował z CERN jako członek OPAL, jednego z głównych eksperymentów dotyczących fizyki cząstek - części akceleratora LEP (Wielkiego Zderzacza Elektronowo- -Pozytonowego). W latach 1984-98 pracował przy LEP, który działał w okresie 1989-2000 w CERN. Był wówczas odpowiedzialny za koordynację projektu i budowę komory śledzenia; dodatkowo w latach 1994-98 był rzecznikiem OPAL i odpowiadał za współpracę i koordynację działań 300 fizyków pracujących nad tym projektem.

Yukiya Amano

(ur. 1947)

- jest dyrektorem generalnym Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (od 2 lipca 2009 r.).

Urodził się w prefekturze Kanagawa w Japonii. W 1968 r. rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Tokijskim. Studiował także na Uniwersytecie Franche-Comté we Francji (1973-74) oraz na Uniwersytecie Nice Sophia-Antipolis (1974-75). Jeszcze przed wyjazdem na zagraniczne studia został w 1972 r. zatrudniony w japońskim MSZ, gdzie specjalizował się w problematyce rozbrojenia i nierozprzestrzeniania broni nuklearnej.

Pracował w przedstawicielstwach dyplomatycznych Japonii w Wientanie, Waszyngtonie, Brukseli i Marsylii. Był japońskim przedstawicielem na Konferencji Rozbrojeniowej w Genewie oraz ambasadorem Japonii przy MAEA. W latach 2005-06 przewodniczył Radzie Gubernatorów MAEA.

MAEA z siedzibą w Wiedniu pracuje na rzecz bezpiecznego pokojowego wykorzystania energii jądrowej, za co otrzymała w 2005 r. pokojową Nagrodę Nobla. Formalnie jest agencją ONZ, ale nie podlega jego ścisłej kontroli. Do MAEA należy 151 państw.

Sir Timothy Berners-Lee

(ur. 1955)

- jego osiągnięcia nie wiążą się bezpośrednio z fizyką jądrową, lecz z ośrodkiem CERN. Ów fizyk i programista, pracując tam nad rozproszonym systemem kontroli i wymiany informacji w czasie rzeczywistym, stworzył sieć WWW opartą o hipertekst - podstawę dzisiejszego internetu. Obecnie jest m.in. wykładowcą MIT, dyrektorem World Wide Web Consortium, członkiem Royal Society oraz Amerykańskiej Akademii Nauk.

Napisz do nas

Chcesz podzielić się przemyśleniami, do których zainspirował Cię artykuł, zainteresować nas ważną sprawą lub opowiedzieć swoją historię? Napisz do redakcji na adres redakcja@tygodnikpowszechny.pl . Wiele listów publikujemy na łamach papierowego wydania oraz w serwisie internetowym, a dzięki niejednemu sygnałowi od Czytelników powstały ważne tematy dziennikarskie.

Obserwuj nasze profile społecznościowe i angażuj się w dyskusje: na Facebooku, Twitterze, Instagramie, YouTube. Zapraszamy!

Newsletter

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]