„Sonderlaboratorium SS”

Przygotowane w podobnej koncepcji – dużo zdjęć, dokumenty, tekst – poświęcane są ikonom polskiej historii XX w. ub szczególnym wydarzeniom. Dotąd ukazały się albumy poświęcone m.in. Witoldowi Pileckiemu (ten wywołał niedawno zupełnie furiacki atak tygodnika „Polityka”), Leopoldowi Okulickiemu, Wrześniowi ’39, „zimnej wojnie”, miejscom komunistycznych represji z lat 1944-56 itd.

Także siłą albumu „Sonderlaboratorium SS. Zamojszczyzna” są zdjęcia: kilkaset, czasem bardzo mocnych, w tym wiele dotąd niepublikowanych (największe wrażenie robią, jak zwykle, zdjęcia dzieci). Pokazujących to, co działo się wokół Zamościa 70 lat temu, gdy Niemcy zaczęli realizację „Generalnego Planu Wschód”, mającego przeorać demograficznie okupowane obszary. Są też dokumenty: niemieckie i także polskie, np. podziemne gazety, opisujące akcje AK i BCh przeciw Niemcom i Ukraińcom, bo w polskich gospodarstwach Niemcy osiedlali nie tylko rodaków, ale też Ukraińców, jako lojalnych wobec okupanta. Zamojszczyzna miała stać się terenem eksperymentu demograficznego, pod nadzorem SS (stąd „specjalne laboratorium SS”). Dla autorki albumu Agnieszki Jaczyńskiej jest to też część jej historii rodzinnej: jej ojciec jako dziecko doświadczył dramatu Zamojszczyzny. Dramatu, który – jak pokazuje obok reportaż o Bolesławie Pekosińskim – dla wielu jego ofiar nigdy się nie skończył...

Album jest trójjęzyczny; wszystkie teksty są także po angielsku i niemiecku.

AGNIESZKA JACZYŃSKA „Sonderlaboratorium SS. Zamojszczyzna – »pierwszy obszar osiedleńczy w Generalnym Gubernatorstwie« 1942–1943”, wyd. IPN Lublin 2012.