Szanowny Użytkowniku,

25 maja 2018 roku zaczyna obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”). W związku z tym informujemy, że wprowadziliśmy zmiany w Regulaminie Serwisu i Polityce Prywatności. Prosimy o poświęcenie kilku minut, aby się z nimi zapoznać. Możliwe jest to tutaj.

Rozumiem

Reklama

Poczekam

Poczekam

24.09.2012
Czyta się kilka minut
Szymborska przygotowywała nas w swej poezji, by postrzegać śmierć bez przesady. Już dawno sama sobie napisała epitafium.
Kolaż-wyklejanka autorstwa Wisławy Szymborskiej

– Panie doktorze, mój brat zwariował. Myśli, że jest kurą.

– Dlaczego nie wyśle go pan do szpitala?

– Zrobiłbym to, ale potrzebuję jajek.

Żart, który cytuję z pamięci, pochodzi z końcówki filmu Woody’ego Allena „Annie Hall”. Niedawno przeczytałam, że ostatnim filmem, jaki widziała Wisława Szymborska, było „O północy w Paryżu” Allena. Jerzy Illg, przyjaciel poetki, powiedział mi, że gdy szli razem do kina na „Vicky Cristina Barcelona”, wychwalał pod niebiosa urodę Penélope Cruz. Zachwycał się, że taka piękna, czarująca, że to idealna kobieta, zupełnie jak Audrey Hepburn, tylko z lepszą figurą. „Podobno ma robaki” – odparła Wisława.

***

Ostatnia jej książka nosi tytuł „Wystarczy”. Ale oczywiście wcale nie wystarczy. W żadnym wypadku. Jest bardzo krótka, nawet jak na Szymborską. Zawiera trzynaście wierszy i do zwyczajowych rozmiarów jej mniejszych tomików brakuje tu jeszcze pięciu lub sześciu tekstów. A mimo to miesiącami zwlekałam z zabraniem się do lektury. W ten sposób mogłam udawać, że będą jeszcze kolejne, że to po prostu jej najnowsze wiersze, wcale nie ostatnie.

Joanna Szczęsna i Anna Bikont w znakomitej biografii piszą o tym, jak od wielu lat Szymborska przygotowywała nas w swej poezji, by postrzegać śmierć bez przesady. Już dawno napisała sobie epitafium: „Przechodniu, wyjmij z teczki mózg elektronowy / i nad losem Szymborskiej podumaj przez chwilę” („Nagrobek”). W jej twórczości znaleźć można przeróżne ślady i błędne tropy elegijności: chmury, białe skały, szyjkę kineskopu czy negatyw fotografii. Ale „rzeczywistość wymaga / żeby i o tym powiedzieć: / życie toczy się dalej” – przypomina nam w innym słynnym wierszu. I oczywiście ma rację. Z doświadczenia wiem, że zazwyczaj ma rację. Więc nie przesadzajmy. Może wcale nie różnimy się aż tak bardzo od tego obrażonego kota: „Co więcej jest do zrobienia. / Spać i czekać”.

***

Może gdybym po prostu poczekała tu, w Deerfield w stanie Illinois, jakieś 7605 kilometrów od ulicy Piastowskiej w Krakowie, to pewnego dnia – za pół roku, osiem miesięcy lub za rok – w mojej skrzynce mailowej, dzięki uprzejmości Michała Rusinka, pojawiłby się nowy wiersz.

A kilka tygodni później otrzymałabym kolejną wiadomość, żebym natychmiast ten wiersz usunęła i przetłumaczyła tylko jego drugą, poprawioną wersję. Co z radością bym uczyniła. Cóż mogę rzec? Potrzebuję jajek.

PRZEŁOŻYŁ MARIUSZ GĄDEK

CLARE CAVANAGH (ur. 1956) jest historyczką literatury, eseistką, tłumaczką, profesorką Northwestern University. Ostatnio opublikowała książkę „Lyric Poetry and Modern Politics: Russia, Poland and the West” (2010), uhonorowaną National Book Critics Circle Award in Criticism, zaś tom wierszy Wisławy Szymborskiej „Tutaj” w przekładzie jej oraz Stanisława Barańczaka otrzymał Found in Translation Award za rok 2010. Pracuje nad biografią „Czeslaw Milosz and His Age: A Critical Life”.

Czytasz ten tekst bezpłatnie, bo Fundacja Tygodnika Powszechnego troszczy się o promowanie czytelnictwa i niezależnych mediów. Wspierając ją, pomagasz zapewnić "Tygodnikowi" suwerenność, warunek rzetelnego i niezależnego dziennikarstwa. Przekaż swój datek:

Dodaj komentarz

Usługodawca nie ponosi odpowiedzialności za treści zamieszczane przez Użytkowników w ramach komentarzy do Materiałów udostępnianych przez Usługodawcę.

Zapoznaj się z Regułami forum

Jeśli widzisz komentarz naruszający prawo lub dobre obyczaje, zgłoś go klikając w link "Zgłoś naruszenie" pod komentarzem.

Zaloguj się albo zarejestruj aby dodać komentarz

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]