oceany: najważniejsze informacje

Shastasaurus, wizualizacja // Daniel Eskridge / Adobe Stock
Wersja audio

Niezwykła historia ichtiozaurów. Co się stało z władcami prastarych mórz?

Daniel Tyborowski
Ichtiozaury zniknęły w ciszy. Pozostawiły po sobie skamieniałe wspomnienia: zęby, kręgi, fragmenty czaszek. Ale opowieść, którą niosą, nadal pulsuje życiem.
Statek Islandzkiej Straży Przybrzeżnej w porcie w Rejkiawiku // Fot. Luc 4H4Photography / Alamy / Be&W
Wersja audio

Mała Islandia na straży Atlantyku. Dlaczego kraj bez armii ma tak duże znaczenie?

Patrycja Bukalska
Islandia należy do krajów założycieli NATO, ale nie ma własnych sił zbrojnych. Chwiejący się dziś światowy ład może zmusić pacyfistycznych Islandczyków do…
Paralvinella hessleri // Wang H, et al./PLOS Biology / CC-BY 4.0

Morski robak produkuje orpiment. Po co mu złoty barwnik wykorzystywany w malarstwie

Łukasz Kwiatek
Żyjący w ekstremalnych warunkach na dnie oceanu Paralvinella hessleri syntezuje barwnik używany przez Rembrandta.
// IamJoyful / Adobe Stock

Pandemia rozgwiazd: tajemniczy zabójca znaleziony

Łukasz Kwiatek
W ciągu dekady tajemnicza choroba zdziesiątkowała populacje należące do dwudziestu gatunków rozgwiazd, zabijając nawet 10 miliardów osobników. Biolodzy z USA i…
// Fot. Lukas Gojda / Adobe Stock

Gdzie skutecznie uciec przed światem? Porady Juliusza Verne’a

Monika Ochędowska
Co się z nami dzieje? Gwałtowny rozwój technologii i kryzys wyobraźni. Współzależność gospodarek i globalne kryzysy. Poszukiwanie życia na dnie oceanów.…
Paul Watson po wyjściu z więzienia w Nuuk na Grenlandii, 17 grudnia 2024 r. // Fot. Alataq Moeller / AFP / East News

Paul Watson, obrońca wielorybów, wyszedł na wolność. Jak na to zareagowała Japonia?

Wojciech Brzeziński, Agata Kaźmierska
Paul Watson, który od lat prowadzi krucjatę przeciw wielorybnikom, po pięciu miesiącach został zwolniony z grenlandzkiego aresztu. Rząd Japonii, której statki…
Wydobycie konkrecji polimetalicznych (zawierające żelazo i magnez), przy pomocy zdalnie sterowanego robota (ROV), maj 2024 r. // Fot. Science Photo Library / East News

Nadchodzi era podwodnego górnictwa. Czy zaszkodzi środowisku?

Marzena Zdanowska
Wydobywanie rzadkich metali z dna oceanu może być korzystniejsze dla środowiska niż tradycyjne ziemskie górnictwo. A przy okazji pozwoli nam poznać mieszkańców…
Mural z portretem Paula Watsona na budynku w Paryżu. 4 września 2024 r. // Fot. Thibaud Moritz / AFP / East News

Ekopirat posiedzi dłużej. Grenlandia przedłużyła areszt Paula Watsona

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
Grenlandia zdecydowała o przedłużeniu aresztu Paula Watsona, ale to najmniejszy problem legendarnego obrońcy wielorybów. Nadal grozi mu ekstradycja i surowy…
Odpady z tworzyw sztucznych w Oceanie Spokojnym w okolicy Tajwanu. // Fot. Magnus Lundgren / B&EW

Oceany zmieniają się w plastikową zupę. Nowo odkryty grzyb może zjeść część śmieci

Wojciech Brzeziński
Parengyodontium album potrafi rozkładać plastikowy polietylen. Hodowany na skalę przemysłową, mógłby nam pomóc pozbyć się części plastikowych śmieci, których…
Echinothrix calamaris / Domena publiczna / Wikipedia

Na całym świecie giną jeżowce. W jaki sposób wpłynie to na rafy koralowe?

Łukasz Kwiatek
Infekcja ma gwałtowny przebieg: w ciągu 2-3 dni zaatakowane jeżowce tracą igły, a potem rozpadają się na kawałki. Na kolejnych rafach całe populacje jeżowców…
Pieśni wielorybów, reż. Jean-Albert Lièvre

Nasi bracia więksi. Anita Piotrowska o spektakularnym dokumencie „Pieśni wielorybów”

Anita Piotrowska
Jean-Albert Lièvre stworzył popularnonaukowy poemat, w którym narracja zza kadru prowadzona jest w pierwszej osobie liczby mnogiej. Z perspektywy wielorybów.
Misja wykonana

Z Jamesem Cookiem dookoła świata

Michał Sowiński
Nakład książkowej relacji z jego pierwszej wyprawy wyprzedał się w kilka dni. Gdy wyruszał na trzecią, ostatnią wyprawę, miał już w Europie status celebryty.
Usuwanie starych sieci rybackich na plaży. Szkocka wyspa Skye, wiosna 2023 r. / MATERIAŁY PRASOWE OCEAN.PLASTIC.POTS

W szkockich wodach co roku ok. 36 wielorybów zaplątuje się w liny. Co można zrobić poza zbieraniem odpadów?

Patrycja Bukalska
Osiem milionów ton plastiku trafia co roku do mórz i oceanów: to sieci rybackie, opony, saszetki po ketchupie, mikroplastik. Część z tych śmieci woda wyrzuca…
Ally Mitchell z żoną Louise podczas Chelsea Flower Show. Londyn, 22 maja 2023 r. / WICEK SOSNA

Przetworzył 25 ton plastikowych odpadów. Oto Ally Mitchell, nurek i założyciel Ocean Plastic Pots

Ally Mitchell, Patrycja Bukalska
Trzy lata temu zabrałem trochę odpadów ze statku towarowego, przy którym pracowałem, i zacząłem eksperymentować. Tak powstała moja pierwsza doniczka z odzysku.

Rafa blaknie, ryby się mylą

Krzysztof Story
Kaszaloty z Morza Karaibskiego, u wybrzeży Dominiki, styczeń 2022 r. / FRANCO BANFI / B&EW

O czym klikają kaszaloty

Michał Gikowski
W oceanach jest gwarno. Społeczność największych myśliwych na świecie stale komunikuje się przy użyciu zestawu sygnałów, które frapująco przypominają nasz…
Ustawianie hydrofonu na rafie koralowej w Sulawesi, Indonezja. Czerwiec 2019 r. / TIM LAMONT / UNIVERSITY OF EXETER

Ryby mają głos

Timothy A.C. Lamont, Maria Hawranek
TIMOTHY A.C. LAMONT, biolog morski: Na obumarłej rafie koralowej zainstalowaliśmy głośniki i odtwarzaliśmy dźwięki zdrowego ekosystemu. To była reklama dla…
Wielka Rafa Koralowa, Queensland, Australia / AUSCAPE / UIG / GETTY IMAGES / AUSCAPE / UIG / GETTY IMAGES

Pożar pod wodą

Szymon Drobniak
Stąpam po gruzach życia – ani trochę nie dramatyzuję. Oto jak las może płonąć bez ognia.
Na zbliżeniach – wyblakłe fragmenty umierającej Wielkiej Rafy Koralowej / Fot. RICHCAREYZIM / DREAMSTIME.COM // WWF.AUSTRALIA // WWW.RICE.EDU

Wielkość, która blaknie

Adam Robiński
Wbrew internetowej plotce Wielka Rafa Koralowa nie umarła. Choć nikt nie umie powiedzieć, jak długo jeszcze pożyje.