neuronauka: najważniejsze informacje

// Adobe Stock

Mózg, piękno i dobro. Jak neurobiologia pomaga zrozumieć potrzeby duchowe

Iain McGilchrist, Michał Łuczewski
Ian McGilchrist, psychiatra, neuropsycholog, filozof: Straciliśmy zdolność do korzystania z intuicji właściwych prawej półkuli mózgu. Wydają się kolidować z…
// Fot. Elizaveta Galitckaia / Shutterstock

Wszystko dla dzieci. Jak mózg kobiet zmienia się w ciąży

Maria Hawranek, Susana Carmona
Susana Carmona, neurobiolożka: Do niedawna my, kobiety w ciąży, jako obiekt badań byłyśmy bezgłowe. A ciąża to najbardziej znacząca przemiana, przez jaką…
// Jacob Lund / Shutterstock
Materiał promocyjny

Empatia. Dla naiwnych czy odważnych?

Festiwal Przemiany w Centrum Nauki Kopernik
// Noradoa / Adobe Stock

Czy mój mózg przetwarza kolor czerwony tak samo jak twój mózg?

Łukasz Kwiatek
Eksperyment badaczy z Uniwersytetu w Tybindze zbliża nas do rozstrzygnięcia jednego z odwiecznych filozoficznych sporów: czy te same kolory widzimy w ten sam…
// Andrey Popov / Adobe Stock

Świadomy sen jak drugie życie. Czy da się nad nim zapanować?

Piotr Szymanek
Co druga osoba na świecie doświadczy choć raz w życiu spontanicznego świadomego snu, ale mnóstwo ludzi próbuje wyćwiczyć się w technice wywoływania ich na…

„Moc umysłu”, czyli najnowsze wydanie specjalne „Tygodnika”

Wiemy, jak działa neuron. Umiemy śledzić impulsy elektryczne, rozpoznawać coraz większe wzorce, nawet modelować język za pomocą algorytmów. A jednak – coś…
Fot. Sasenki / Adobe Stock

Mózg to maszyna do uczenia się. Musimy się nauczyć lepiej z niej korzystać

Maria Hawranek, Stanislas Dehaene
Nasz naturalny apetyt na wiedzę sprawia, że chcemy się uczyć rzeczy nieznanych i samo ich odkrycie uruchamia nasz układ nagrody. Jednocześnie rzeczy te nie…
Zalley / Generator obrazu DALL-E / Open AI

Terrence Sejnowski: człowiek, który wynalazł sztuczną inteligencję

Jan K. Argasiński
Czy da się stworzyć taki sztuczny system, który uczy się, dostrzega wzorce, dopasowuje decyzje do zmieniających się okoliczności? Terrence Sejnowski nie tylko…
Wizualizacja części neuronów mózgu muszki owocowej i połączeń między nimi. // Materiały prasowe FlyWire / Princeton University

Pierwsza taka mapa: powstał kontektom muszki owocowej

Łukasz Kwiatek
Członkowie konsorcjum naukowego znanego jako FlyWire najpierw dokładnie przeskanowali mózgi muszki owocowej mikroskopem elektronowym, potem zidentyfikowali 140…

Neurony nauczyły się grać na komputerze

Katarzyna Dziadowicz
Naukowcy umożliwili opanowanie gry „Pong” kulturom komórek nerwowych hodowanych poza ciałem.
David Teniers Młodszy, Trzej pijacy w tawernie, ok. 1650-1670 r. / WIKIMEDIA / DOMENA PUBLICZNA

Czy odkryliśmy obwód w mózgu odpowiedzialny za uzależnienia?

Wojciech Brzeziński
U części pacjentów, którym udar uszkodził pewne obszary mózgu, nieoczekiwanie znikła potrzeba zapalenia papierosa.

Aminokwas wielki dla ludzkości

Katarzyna Dziadowicz
Zdjęcie w tle: Pavan Krishna / Unsplash

Łukasz Lamża: co się dzisiaj dzieje z ukraińską nauką [Miesiąc w nauce]

Łukasz Lamża
A także: jak się komunikować z całkowicie sparaliżowanym człowiekiem, jaki kształt mają słowa „buba” i „kiki”, i na co może się przydać dżdżownica origami. Na…
„Uczeni zaglądają do czaszek”, rycina barwna, 1594 r. / SCIENCE HISTORY IMAGES / ALAMY / BEW

Moda na mózg

Łukasz Jach
Wystarczy dodać do jakiegoś słowa przedrostek „neuro-”, a ludzie zaraz patrzą na nie z większym szacunkiem.
Neil Harbisson, brytyjski muzyk, performer, cyborg i aktywista, Palma de Mallorca, wrzesień 2011 r. / ENRIQUE CALVO / REUTERS / FORUM

Myślenie rzeczami

Paweł Gwiaździński
Koncepcja rozszerzonego poznania fascynuje filozofów od ponad dwóch dekad. Trwają jednak spory, czy ma ona istotne empiryczne zastosowania.
rys. lcs9 / freeimages.com

Rok w nauce

Łukasz Kwiatek, Łukasz Lamża
Co w 2019 roku było najważniejszym odkryciem? Nowy gatunek człowieka? Przekazywanie sygnałów z mózgu do mózgu? Czy może mroczne sekrety małp? I na jakie…

Koniec wrażeń fantomowych: jest proteza, którą „akceptuje” mózg

Łukasz Kwiatek
Daleko im do biologicznych kończyn: osoby, które przeszły amputacje części nogi i chodzą z protezą, doświadczają wrażeń fantomowych – czują, że utracona…
Eksperyment neuronaukowy: osoba badana obserwuje ilustracje różnych ekspresji mimicznych, podczas gdy skaner (MEG) mapuje aktywność jej mózgu / AMELIE-BENOIST / BSIP / BEW

Mózgi nie kłamią

Koryna Lewandowska, Anna Bereś
Badania neuroobrazowe zadomowiły się na dobre w marketingu i polityce. I choć dają bezprecedensowy wgląd w myśli wyborców i konsumentów, nie tak łatwo je…
/ MARTIN BARRAUD / GETTY IMAGES

Myśleński: język mózgu

Marcin Miłkowski
Czy myślimy za pomocą słów, czy obrazów? Z czego składają się nasze myśli? I skąd moglibyśmy się dowiedzieć, jak to właściwie jest?
/ EAST NEWS

Nic nowego w pamięci

Łukasz Kwiatek
Hipokamp, struktura mózgu zaangażowana m.in. w pamięć i uczenie się, u dorosłych przestaje tworzyć neurony – donoszą Shawn Sorrells i współpracownicy na łamach…
Schemat percepcji zjawisk według hipotezy Karla Fristona / Montaż Edward Augustyn / von. Grzanka / Domena publiczna

Wszyscy jesteśmy jasnowidzami

Paweł Gładziejewski
Czy da się sprowadzić całą aktywność mózgu do jednej prostej zasady? Według teorii, która ma ambicję zunifikować całą neuronaukę, działanie mózgu polega na…
/ Fot. Kamila Zarembska

Neurony ostateczne

Łukasz Kwiatek
Podobno odpowiadają za niemal wszystkie nasze funkcje poznawcze i to dzięki nim staliśmy się ludźmi. Neurony lustrzane: najgorętszy temat nauk o mózgu.
/ Fot. GETTY IMAGES

Iluzoryczny jak wolna wola

Mateusz Hohol
Często popadamy w iluzję kontroli nad zdarzeniami lub własnym zachowaniem. Czy to znaczy, że wolna wola jest tylko złudzeniem?

Słabostki silnej woli

Mateusz Hohol
Sylwester, szampan, niełatwy noworoczny poranek i lista postanowień. Skazanych na porażkę? Naukowcy podpowiadają, jak wytrwać.
/ Fot. 3D Brain Cold Spring Harbor Laboratory

Mózg targuje się sam ze sobą

Mateusz Hohol
Neuronalne mechanizmy zakupów zbadał zespół Briana Knutsona, wykorzystując funkcjonalny rezonans magnetyczny, który pozwala obserwować aktywność mózgu.
Wyprzedaż w Asda Wembley Superstore. Londyn, 28 listopada 2014 r. / Fot. Ray Tang / REX / EAST NEWS

Neuronowy szał zakupów

Mateusz Hohol
Galeria handlowa przed świętami wystawia nasz mózg na ciężką próbę. Sprzedawcy prześcigają się w przyciąganiu uwagi klientów. A gdy im się uda, nasze umysły…

Neuroscience: technologia i myszy

Łukasz Lamża
Ile zadziwiających kroków eksperymentalnych muszą poczynić neuronaukowcy, by móc ogłosić, że jakiś region lub struktura mózgu odpowiada za jakąś funkcję?…

Hodowanie mózgów w probówce – pierwsze doniesienia

Łukasz Lamża
Niedawno w Nature* opublikowano artykuł relacjonujący wyhodowanie ludzkiej tkanki mózgowej, która pod pewnymi względami przypomina normalną korę mózgową…

Bez nauki nie ma… widzenia

Łukasz Kwiatek
Jedno z pierwszych zadań, przed jakimi stają noworodki, to nauka widzenia. Mija przynajmniej kilka miesięcy, zanim młody mózg nauczy się z chaosu kolorów,…

Czy dajemy sobą manipulować? Na wojnie konsumenta z producentem

Radosław Zyzik
Jakie sztuczki stosują sprzedawcy i spece od marketingu? Czy jesteśmy konsumentami głupimi czy rozsądnymi? Dlaczego mój mózg „lubi” jakiś przedmiot, a ja…

Możliwości i granice neurobiologii

Jerzy Vetulani
Neurobiologia, jak najchętniej na polski tłumaczę neuroscience, to nauka młoda, dynamiczna i fascynująca, odkrywająca nowe światy, zmieniająca nasze spojrzenie…

Neurolaw – nowa nauka czy science-fiction?

Radosław Zyzik
Zadziwiające, w jaki sposób nauka wkroczyła na salę sądową. W procesach karnych obserwujemy obecnie sytuacje, których opis jeszcze dwie dekady temu można było…