Na skróty (25IX - 1X)

Ekonomicznie motywowana "orientacja na wydajność, instrumentalizowanie siebie i kontaktów z innymi nie zgadza się z indywidualizmem podkręcanym przez rynek, przez konsumpcję i reklamę, przez kulturę masową i panoszącą się wszędzie psychologię dla mas. Powszechny indywidualizm jest jedną z podstaw sukcesu ideologii liberalnej. Dla mnie streszcza się on w dążeniu do powszechnej samorealizacji, do kultu autentyzmu i obrony własnej tożsamości, samospełnienia, życia w zgodzie ze sobą i nade wszystko do przyznanego każdemu prawa do rozstrzygania o własnych celach i wartościach; o tym, na czym owa samorealizacja ma polegać. Prawo do samorealizacji zakłada postulat tolerancji. Skoro każdy ma prawo do samourzeczywistnienia wedle ustanowionych przez siebie wartości, to każdy zestaw wartości uznawany przez członków danej społeczności jest równoprawny i powinien być akceptowany podobnie jak każdy inny. Ale podczas gdy samorealizacja staje się zasadą urzeczywistnianą, tolerancja jest raczej postulatem albo obojętnością na inność. Lubimy kuchnię chińską i cygańską muzykę, ale im bardziej uprawiamy własny ogródek na sposób osobny, według własnych kryteriów i wartości, tym bardziej chcemy, by nasze życie miało jakiś ogólniejszy sens, by nasze wzory, nasza estetyka wpisywały się w ogólniejszy plan. Poszukujemy identyfikacji zbiorowych, szerszych odniesień dla naszego ogródka tym bardziej, im jest bardziej osobny. I wtedy kończy się tolerancja, bo nasz wzór, wypracowany przez nas zestaw wartości jest lepszy od innych. Czy ktoś widział tolerancyjnych ekologów, tolerancyjnych alterglobalistów, tolerancyjne feministki? - pyta Ireneusz Białecki na łamach "ResPubliki Nowej", w zorganizowanej przez redakcję debacie o zmierzchu liberalizmu. - Zasada, że demokracja polega na obronie praw mniejszości przed większością, znajduje słabe wsparcie. Każda większość, nawet jeśli nie jest faktyczną większością, chętnie ograniczy prawa mniejszości. I uzurpować będzie prawo do mówienia w imieniu większości, i to prawo może jej być przyznane przez opinię publiczną i media. Przykładem niech będzie PiS. Partia ta otrzymała pewnie nie więcej niż 20 proc. głosów uprawnionych do głosowania. Krucjatę moralną (lustracja, walka z układami i korupcją) prowadzi w imieniu większości. Kiedy mówi się o ograniczeniu wolności i wprowadzeniu kryteriów moralnych do polityki, warto zastanowić się, o jaką wolność i moralność chodzi. Moralność rewolucyjna, moralność wprowadzana i przywoływana przez polityków odwołuje się mocno do zawiści, zazdrości, karania, resentymentu. Co do wolności, to mam wrażenie, że doznania z nią związane są stresujące dla wielu. Wolność jako podstawa odpowiedzialności i wolność jako niezrealizowane możliwości bywa źródłem frustracji. Myślę, że ludzie jako wyborcy bardziej bronić będą wolności negatywnej, wolności od przymusu, mniej obstawać będą przy wolności pozytywnej i prawach mniejszości". Poza tym w kwartalniku m.in. fragmenty tłumaczenia "Radosnej wiedzy" Nietzschego autorstwa Małgorzaty Łukasiewicz oraz fascynujący artykuł Moniki Milewskiej o panowaniu i upadku Ceausescu - dyktatora, który swą władzę oparł na powszechnej inwigilacji obywateli.
Do nagrody literackiej Angelus zostały nominowane książki: "Każdy przyniósł, co miał najlepszego" Mieczysława Abramowicza, "Dwanaście kręgów" Jurija Andruchowycza, "Spokój" Atilli Bartisa, "Białe na czarnym" Rubena Gallego, "Warunek" Eustachego Rylskiego, "Czas kóz" Luana Starovy oraz "Na przykładzie mojego brata" Uwe Timma. Przyznawana w tym roku po raz pierwszy nagroda w wysokości 150 tys. złotych - stworzona przez miasto Wrocław i redakcję "Rzeczpospolitej" - przeznaczona jest dla książek prozatorskich powstałych w języku polskim lub tłumaczonych na nasz język. Jury pod przewodnictwem Natalii Gorbaniewskiej wyłoni zwycięzcę 2 grudnia.
Nowi dyrektorzy Opery Narodowej - Janusz Pietkiewicz (dyrektor naczelny) i Ryszard Karczykowski (artystyczny) zapowiedzieli na konferencji prasowej zwiększoną obecność utworów polskich (np. Szymanowskiego) i klasyki. Wśród premier pojawi się operowa wersja "Iwony, księżniczki Burgunda" z muzyką Zygmunta Krauzego, w repertuarze pozostaną też realizacje Mariusza Trelińskiego i Krzysztofa Warlikowskiego.
Został rozstrzygnięty międzynarodowy konkurs na projekt Muzeum Tadeusza Kantora, mającego powstać przy ul. Nadwiślańskiej w Krakowie, na działce zajmowanej przez nieużywaną zabytkową elektrownię. Pierwszą nagrodę otrzymała praca autorstwa Stanisława Deńko, Piotra Nawary i Agnieszki Szultk, proponująca stworzenie konstrukcji przypominającej most przerzucony ponad elektrownią.
Krzysztof Zanussi został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Republiki Włoskiej.
W Muzeum Polskim w Rapperswilu odbyła się konferencja naukowa poświęcona życiu i twórczości Józefa Mackiewicza. W Muzeum przechowywane jest archiwum pisarza, którego zawartość - artykuły, listy, notatki i zdjęcia - została po raz pierwszy udostępniona badaczom wiosną tego roku.
Laureatką tegorocznej Nagrody Kościelskich została Jolanta Stefko, poetka i prozaik. Urodzona w 1971 r., mieszkająca w w Lipowej koło Żywca, Stefko opublikowała tomy wierszy "Po stronie niczyjej" (1998), "Ja nikogo nie lubię prócz siebie" (2001), "Dobrze, że jesteś" (2006) oraz powieści "Możliwe sny" (2003) i "Diablak" (2006). O jej twórczości pisaliśmy w "Tygodniku" wielokrotnie, ostatnio recenzując "Diablaka" - zobacz:
http://tygodnik.onet.pl/1563,1359374,dzial.html
14 października rozpoczyna się w stolicy III Międzynarodowy Festiwal Festiwali Teatralnych Spotkania. W programie 12 spektakli z 8 krajów, m.in. "Kuszenie św. Antoniego" Roberta Wilsona, belgijska adaptacja "Platformy" Michela Houellebecqa i odwołujące się do twórczości Canettiego widowisko Heinera Goebbelsa.
W konkursie oscarowym Polskę reprezentować będzie film Sławomira Fabickiego "Z odzysku".
TVP Kultura oraz TVN 24 zostały uhonorowane w Wenecji tzw. "satelitarnymi Oscarami", czyli telewizyjnymi nagrodami Hot Bird.
Wyciągając wnioski z olbrzymiej popularności "Pasji" Mela Gibsona, hollywoodzkie studio 20th Century Fox zapowiedziało utworzenie swej filii o nazwie FoxFaith, która będzie produkować filmy dla chrześcijańskich fundamentalistów. Tę grupę docelową w Stanach Zjednoczonych szacuje się na około 100 mln osób.
Minister obrony narodowej Radek Sikorski poparł pomysł występu w Afganistanie piosenkarki Doroty "Dody" Rabczewskiej i jej zespołu Virgin, mając nadzieję, iż - jak stwierdził - podniesie to morale stacjonujących tam polskich żołnierzy.