Na czym polega jałmużna?

Obowiązek odpowiedzi na biedę wypływa z ludzkiej solidarności, a jego nakaz chrześcijanin odczytuje w jednym z dwóch najważniejszych przykazań: przykazaniu miłości bliźniego. Wyrazem tej miłości, konkretnym jej aktem, będzie jałmużna. Polega ona nie tylko na rzuceniu grosza temu, kto żebrze, ale przyjmuje kształt różnorodnych działań podejmowanych dla dobra człowieka potrzebującego, adekwatnych do sytuacji, w których się on znalazł.

Samarytanin, który zatrzymał się w drodze z Jerozolimy do Jerycha przy człowieku napadniętym przez zbójców, "wzruszył się głęboko, podszedł do niego i opatrzył mu rany, zalewając je oliwą i winem: potem wsadził go na swoje bydlę, zawiózł do gospody i pielęgnował go. Następnego dnia wziął dwa denary, dał gospodarzowi i rzekł: »Miej o nim staranie, a jeśli co więcej wydasz, ja oddam tobie, gdy będę wracał«" (Mt 10, 33-35).

Jałmużną Samarytanina były nie tylko dwa denary, które dał gospodarzowi, ale jego wzruszenie, przełamanie uprzedzeń między Żydami a Samarytanami, czas, który poświęcił, działania medyczne: wszystko, co sprawiło, że stał się bliźnim rannego.

Wartości jałmużny nie mierzy się zatem ilością pieniędzy wciśniętych w garść żebraka lub czasu spędzonego na zebraniu komitetu walki z ubóstwem, ale miarą miłości, która jest w sercu dającego.

Miłość ta wymaga realizmu, rozpoznania biedy i zaangażowania środków, które mogą jej zaradzić, ale przede wszystkim odwagi konfrontowania się z ludzkim cierpieniem.

Jałmużna może bowiem służyć tylko poprawianiu dobrego samopoczucia, poprawieniu wizerunku lub zagłuszeniu sumienia. W skrajnych przypadkach odgradza dobroczyńcę od ubogiego murem obojętności, bo sponsor czuje się już zwolniony z solidarności z cierpiącymi.

Oczywiście czasem przelew bankowy jest jedyną formą wsparcia, jakiej można udzielić ofiarom klęsk żywiołowych na odległych kontynentach czy komuś, kto nie może sobie pozwolić na drogie leczenie. Trzeba jednak pamiętać, że jałmużna bez miłości może upokarzać, zwłaszcza jeśli dający wie, jak bardzo góruje nad obdarowanym.

Dobra jałmużna to taka, w której dar jest wyrazem miłości bliźniego: dobroczyńca rozpoznaje dobro drugiego człowieka i bierze za nie odpowiedzialność. Wtedy ma szansę się przekonać, że miłosierdzia dostępują ci, którzy je czynią.