Józef Hofmann – 150 lat geniusza

Na lotnisku Kraków Airport można spotkać niezwykłego pasażera – Józefa Hofmanna. Z okazji 150. rocznicy urodzin jednego z najwybitniejszych pianistów w historii „Tygodnik Powszechny” przygotował wystawę poświęconą artyście, który urodził się w Krakowie, a swoją karierę rozwinął na światową skalę.

Hofmann był genialnym wirtuozem fortepianu, koncertującym od Petersburga po Nowy Jork, lecz jego talent daleko wykraczał poza estradę. Był także kompozytorem, myślicielem i wynalazcą o wyraźnie inżynierskim umyśle. Zarejestrował kilkadziesiąt patentów – od wycieraczek samochodowych i amortyzatorów po mechanizmy sprężynowe i urządzenia biurowe. Część jego pomysłów znalazła praktyczne zastosowanie w rozwijającym się przemyśle motoryzacyjnym i lotniczym.

Jednym z najbardziej zaskakujących projektów Hofmanna był prototyp urządzenia, które dziś nazwalibyśmy analogowym GPS-em. W 1910 roku „New York Times” opisywał jego wynalazek jako „ludzką mapę” – mechaniczny wskaźnik drogi montowany na desce rozdzielczej samochodu. 

Urządzenie wykorzystywało wymienne taśmy z zapisanym przebiegiem konkretnej trasy, pozwalając kierowcy na bieżąco orientować się, gdzie się znajduje. Jak pisała gazeta, był to pomysł „ingenious” i posiadający „niekwestionowaną wartość praktyczną”.

Dla Hofmanna wynalazczość nie była pobocznym zajęciem, lecz naturalnym przedłużeniem artystycznej ciekawości świata. Interesowała go precyzja ruchu, ergonomia oraz relacja między człowiekiem a narzędziem – zarówno w grze na fortepianie, jak i w projektowaniu mechanicznych rozwiązań. W tym sensie jawi się jako twórca głęboko nowoczesny, wyprzedzający swoją epokę.

Wystawa na Kraków Airport opowiada tę wielowymiarową historię w przestrzeni symbolicznej: miejscu podróży, spotkań i nieustannego ruchu. To zaproszenie do krótkiego zatrzymania się – w drodze na odlot lub po przylocie – oraz przypomnienie, że polska kultura od dawna ma globalny zasięg, a jej bohaterowie potrafili łączyć sztukę z technologiczną wyobraźnią.