DNA: najważniejsze informacje

Bakteria E. coli, ilustracja // Thom Leach / Science Photo Library RF / East News

Bakteria inna niż wszystkie. Genetycy zmodyfikowali język życia

Łukasz Lamża
Badacze z Cambridge zmienili język genomu bakterii E. coli. Otwiera to drogę do wpisywania w genom żywych istot instrukcji, których dotąd nie było.
Wizualizacja wiązania się DNA do białka P53, regulującego proces transkrypcji (syntezowania RNA na bazie DNA). Mutacje tego białka są jedną z częstych przyczyn nowotworów // Juan Gärtner / Adobe Stock

Coraz lepiej rozumiemy, jak komórki troszczą się o swoje DNA

Mariusz Gogól, Marcin Nowotny
W jądrze komórkowym zachodzi wiele reakcji. Białka nieustannie patrolują materiał genetyczny. Sprawdzają jego elastyczność, szukają pęknięć i mutacji. Gdy…
Rekonstrukcje wyglądu naszych przodków autorstwa fracunskiej rzeźbiarki Elisabeth Daynes. Od góry: rodzina neandertalska. W środku: Homo ergaster (H. erectus), Australopithecus africanus, Paranthropus boisei, Sahelanthropus tchadensis. Na dole: H. georgicus, A. afarensis (gatunek reprezentowany przez Lucy) // P. Plailly / E. Daynes / Science Photo Library / East News

Wszystkie twarze naszych przodków. Jak staliśmy się ludźmi

Kasper Kalinowski, Guido Barbujani
Guido Barbujani, genetyk i antropolog: Nasi małpi przodkowie byli biali. Pociemnieli, gdy stracili włosy. Jeszcze w epoce żelaza, w czasie mitycznego założenia…
Rachel Dolezal w programie „Today” w telewizji NBC. Nowy Jork, 16 czerwca 2015 r. // Anthony Quintano / East News

Rasa, etniczność, geny. Co o tym mówią amerykańskie badania?

Łukasz Kwiatek
W naszym społecznym dyskursie często traktujemy rasy jako coś zero-jedynkowego. Badania genetyczne pokazują, że to błąd, który zresztą z medycznego punktu…
Ilustracja // Fotogrin / Shutterstock

DNA na sprzedaż. Plajta amerykańskiego koncernu budzi obawy o prywatność danych genetycznych

Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński
23andMe zbierała dane genetyczne, ale nie tylko. Także dane dotyczące zdrowia, stylu życia, cech psychicznych, uzależnień i nawyków. Mogą one posłużyć do…

Jak badania DNA przywracają pamięć o ofiarach historii

MK / NATURE / REUTERS / HARVARD.ED
To pierwsze tego typu badanie, otwiera ono nowe metody przywracania pamięci i tożsamości anonimowych ofiar historii.
Nessie – pomnik potwora z Loch Ness na brzegu jeziora, Szkocja. / GUNTER LENZ / BE&W

Pływamy w zupie genów

Wojciech Brzeziński
Badania cząsteczek DNA zalegających w środowisku to nowe okno na współczesny i dawny świat. Ale także zagrożenie dla naszej prywatności.

Nowy mechanizm starzenia się organizmu

Michał Gikowski
Zbytnia szybkość skraca życie. Przynajmniej jeśli chodzi o kopiowanie genów. Bo nadmierny pośpiech prowadzi do powstawania kosztownych błędów.
fot. Pixabay /

Nowy rekord: zbadano DNA sprzed dwóch milionów lat

Łukasz Kwiatek

Edytor DNA w testach klinicznych

Anna Bartosik
Most Helisy w Singapurze. Charakterystyczny kształt cząsteczki DNA jest już fenomenem kulturowym / PAUL BROWN / ARDEA.COM / EAST NEWS / PAUL BROWN / ARDEA.COM / EAST NEWS

Nożyczki już tną

Anna Bartosik
W cieniu setek badań nad szczepionką i lekami mającymi powstrzymać obecną pandemię rozgrywa się kolejny etap rewolucji naukowej, związanej z metodą edycji…
Informacja genetyczna zawarta w splecionej, podwójnej nici DNA, zostaje przepisana przez enzym (w środku) na pojedynczą nić mRNA (lewy górny róg). To w oparciu o nią zostaną w rybosomach zsyntetyzowane odpowiednie białka/KEITH CHAMBERS/Science PL/RF/EN /

Druga para nożyczek

Michał Świątek
Kolejna metoda edycji genów – tym razem ingerująca w RNA – otwiera drogę do nowoczesnych terapii.

Nadchodzą starożytne białka

Łukasz Kwiatek
Fragmenty DNA pozyskiwane ze skamieniałości liczących dziesiątki tysięcy lat zrewolucjonizowały naszą wiedzę o ewolucyjnej historii człowieka.
/ MARIANA BAZO / REUTERS / FORUM

Mozaika, bakterie i chimery

Mariusz Gogól
Zapomnijcie o tym, czego uczono was w szkołach. Jesteśmy niejednorodni genetycznie. Każdy z nas jest konglomeratem komórek różniących się swoim DNA.
W Indonezji: modliszka, siedząca na gałązce winorośli, zaczyna właśnie lunch. / LESSY SEBASTIAN / SOLENT NEWS & PHOTO AGENCY / EAST NEWS

Wojny genów

Mariusz Gogól
Cząsteczka DNA odpowiada nie tylko za informację genetyczną organizmu. Lepka i śmiercionośna, bywa wykorzystywana jako broń podczas starcia z patogenami.
/ RICHARD BAKER / GETTY IMAGES

Zmiany w spadku

Łukasz Sakowski
Jak to możliwe, że następnym pokoleniom mogą zostać przekazane cechy niezapisane w sekwencji DNA? Odpowiedzi szuka epigenetyka: nowa dziedzina genetyki, której…
/ ANDREW BROOKES / AFP / EAST NEWS

Genetyczne pokuszenie

Małgorzata Solecka
Polska jest jednym z niewielu krajów Europy, który nie ma przepisów dotyczących badań genetycznych. Brak regulacji oznacza, że wszystko jest dozwolone.
Danio pręgowany / PABLO BOU MIRA / ALAMY STOCK PHOTO / BEW / MONTAŻ „TP”

Modele i awatary

Anna Bartosik
Biomedycyna nie może obejść się bez zwierząt, na których testuje się leki albo obserwuje zmiany wywołane mutacjami. Coraz więcej w tej dziedzinie…

Film w DNA

Anna Bartosik
Forma zapisu obrazu zmieniała się w ciągu ostatniego stulecia: celuloidowa taśma, kaseta wideo, DVD, zapis cyfrowy na dysku komputera...
Artystyczna wizja metody CRISPR-Cas9 / Fot. Stephen Dixon / MCGOVERN INSTITUTE FOR BRAIN RESEARCH MIT

Na ostrzu genetycznego noża

Anna Bartosik
Geny da się już edytować metodą „wytnij-wklej”. Prosto i tanio: laboratorium można zbudować w garażu. I właśnie wydano pierwszą w Europie zgodę na modyfikację…

Etyczne i nieetyczne modyfikacje DNA

Artur Sporniak
Za symboliczny początek narodzin terapii genowej można uznać rok 1990, w którym rozpoczęto leczenie czteroletniej Ashanthy DeSilvy chorej na ciężki złożony…
Tomas Lindahl, Paul Modrich i Aziz Sancar, laureaci nagrody Nobla z chemii 2015 / / AFP/JUSTIN TALLIS/DUKE PHOTOGRAPHY/MEGAN MORR/UNC SCHOOL OF MEDICINE/MAX ENGLUND/EAST NEWS

Komórkowy warsztat DNA

Marcin Bójko
Noblem z chemii podzielą się trzej naukowcy, którzy odkryli metody serwisowania nici DNA znajdujących się w żywych komórkach. Bez substancji, których działanie…
/ Fot. Nick Dolding / GETTY IMAGES

Lęk w genach

Anna Bartosik
Wpływ bolesnych doświadczeń rodziców może zostać przekazany dzieciom – przekonują autorzy badań nad osobami z traumą.
Artur Sporniak / / fot. Grażyna Makara

Przekroczono niebezpieczny próg

Artur Sporniak
Potwierdziły się obawy, że w Chinach prowadzone są próby manipulowania ludzkim genomem.

DNA na dobre i złe

Jacek Kubiak
50 lat temu, 25 kwietnia 1953 roku, ukazała się w „Nature” publikacja, która odmieniła współczesny świat. Nieco wcześniej w pubie Eagle w Cambridge, Francis…

Czy duszę można sklonować?

Ks. Andrzej Szostek MIC