Strefy Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności – niezwykłe miejsca na polskiej mapie nauki dla każdego

Właśnie takie są Strefy Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności (SOWA), tworzone przez Centrum Nauki Kopernik i Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego we współpracy z lokalnymi instytucjami w całej Polsce. To miejsca, w których nauka przestaje być teorią zamkniętą w podręczniku czy internecie, a staje się realnym doświadczeniem, rozbudzającym ciekawość.

Inicjatywa SOWA to program partnerski, pozwalający działającym lokalnie instytucjom wzbogacić swoją ofertę o przygotowaną przez Centrum Nauki Kopernik wystawę oraz aktywności wspierające samodzielne odkrywanie świata. Strefy SOWA są wyposażone w interaktywne eksponaty i Majsternię – przestrzeń do podejmowania wyzwań konstruktorskich. W całej Polsce działa już 50 Stref. Mieszczą się one w mniejszych miejscowościach, dzięki czemu nauka oparta na eksperymentowaniu, testowaniu i badaniu staje się dostępna dla mieszkańców miejsc oddalonych od dużych centrów nauki. Mają wzmacniać kapitał naukowy lokalnej młodzieży, pomóc jej w rozwijaniu poczucia sprawczości i budowaniu kompetencji XXI w.

Choć zestawy eksponatów są wszędzie podobne, każda SOWA jest unikatowa ze względu na działalność prowadzoną przez macierzystą placówkę. Doświadczenie pokazuje, że samodzielne eksperymentowanie doskonale uzupełnia tradycyjne aktywności bibliotek, domów kultury, muzeów i instytucji dydaktycznych.

Strefy SOWA organizują wydarzenia promujące naukę, realizują autorskie projekty, prowadzą lub wspierają działania edukacyjne w szkołach ze swoich regionów. Współpracują ze sobą, a także z Centrum Nauki Kopernik, które wyposaża je w nowe stacje badawcze i wspiera merytorycznie oraz programowo. I podobnie jak Kopernik, Strefy SOWA zachęcają do odkrywania rzeczywistości w sposób „analogowy” – poprzez interakcję z eksponatami, samodzielne konstruowanie, testowanie własnych pomysłów.

Odwiedzający spędzają w Strefach długie godziny, całkowicie pochłonięci eksploracją. Dzieci z entuzjazmem tworzą własne animacje poklatkowe, badają ruch kroczącej sprężyny czy testują refleks. Dorośli podejmują wyzwania logiczne w Majsterni i przekonują się, że nauka nie polega na gotowych odpowiedziach, lecz na procesie odkrywania i ciągłego udoskonalania.

W 2025 roku Strefy SOWA odwiedziło w sumie 290 888 osób. Przyciągają one dzieci, młodzież i dorosłych, stając się miejscami wspólnego uczenia się, poszukiwania inspiracji i rozwijania kreatywności. Liczba gości wciąż rośnie, a rozwój sieci SOWA pokazuje, że równie ważne jak nowe technologie są doświadczenie i możliwość samodzielnego odkrywania praw rządzących światem.

Inicjatywa „SOWA – Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności” finansowana jest w ramach dotacji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, na podstawie umowy Nr 1/CNK-SOWA/2021 z dnia 2 marca 2021 r. w sprawie uruchomienia przez Centrum Nauki Kopernik 50 lokalnych Stref Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności (SOWA) w latach 2021-2028.