Mizantrop na Capri

Urodził się (w 1962 r.) i dorastał w NRD, co stanowi część jego doświadczenia życiowego i powraca w liczącym kilkanaście tomów dorobku pisarskim. Ślady tamtego czasu widać też w książce „Mizantrop na Capri”, gdzie zostały one w wyrafinowany sposób splecione z doznaniem wolności pokomunistycznej i ujęte w ramach wizji historii starożytnej. Grünbein, czerpiący wzory z poezji wielkich ofiar dwóch totalitaryzmów, Mandelsztama i Celana, jest zdolnym kontynuatorem ich rozprawy z historią. Zarazem nadaje własnej filozofii dziejów – i problematyce wolności – swoisty, sięgający do klasycznych wzorów formalnych, wyjątkowy w dzisiejszej liryce wyraz poetycki. Starorzymska osnowa erudycyjnych refleksji wokół wątków wolnościowych – wolności człowieka i poety, wolności politycznej i egzystencjalnej, wolności rozumianej jako konkret historyczny i pojęcie filozoficzne – pozwala Grünbeinowi uzyskiwać głębokie i mocne efekty artystyczne; tytułowy mi¬zantrop na Capri to nie tylko podpatrzony u Swetoniusza okrutny Tyberiusz, lecz także ironiczny wygnaniec, podróżujący w głąb dziejów poeta.

Tom „Mizantrop na Capri” jest wyborem wierszy Grünbeina z wcześniejszych zbiorów i publikacji premierowych bądź rozproszonych – wszystkie łączy charakterystyczny dla jego poezji lat ostatnich dialog z antykiem. Ponieważ do dziś nie istnieje żadna książka z polskimi przekładami wierszy Grünbeina, wydaje się, że „Mizantrop...” doskonale nadaje się na polską premierę tej liryki.

ANDRZEJ KOPACKI (ur. 1959) jest poetą, literaturoznawcą, tłumaczem, członkiem redakcji „Literatury na Świecie”, autorem przekładów m.in. Waltera Benjamina, Gottfrieda Benna, Bertolta Brechta i Hansa Magnusa Enzensbergera.