Reklama

Ładowanie...

"Krewieństwo i miłość"

"Krewieństwo i miłość"

17.08.2003
Czyta się kilka minut
Joanna Olech w artykule “Patos i zwykłe dobro" (“TP" nr 31/03) nie wspomina o związkach Kornela Makuszyńskiego z Litwą. Pisarz dobrze poznał ten kraj, ponieważ przez pewien czas tam mieszkał, a poemat “Pieśń o ojczyźnie" częściowo poświęcił Litwie.
E

Emilia Bażeńska (1881-1926), córka Michała Ignacego Bażeńskiego (zm. w 1902 r.), właściciela majątku Burbiszki (Burbiškěs) w obecnym rejonie radziwiliskim (Radviliškěs) na Żmudzi, w latach 1908-10 studiowała na Uniwersytecie Lwowskim. We Lwowie w 1910 r. poznała Kornela Makuszyńskiego, zaprosiła go do brata Michała Bażeńskiego, ówczesnego właściciela Burbiszek. Makuszyński poznał okolicę, dwór i dobrze utrzymany majątek, duży park, w którym było kilka stawów i sadzawek, mosty kamienne i drewniane oraz pierwszy na Litwie pomnik Adama Mickiewicza, dłuta Kazimierza Ulańskiego (1878-1914) z Poniewieża, ucznia Konstantego Laszczki z Krakowa. Po roku narzeczeństwa Emilia Bażeńska i Kornel Makuszyński pobrali się. Makuszyński w latach 1913-14 mieszkał w Burbiszkach. Rozkochany w architekturze zakopiańskiej, przywiózł spod Tatr domek i postawił go w parku. Było to kuriozum, ponieważ na równinach żmudzkich domek zakopiański niezbyt dobrze się prezentował. Domek Makuszyńskiego w Burbiszkach przetrwał do drugiej wojny światowej i dopiero w czasie wojny, jak oświadczył mi bratanek Emilii Makuszyńskiej, Adam Bażeński, spłonął z częścią zabudowań dworskich. Podobno w tym domku Makuszyński, w latach 1923-24, podczas wakacji napisał poemat “Pieśń o ojczyźnie". W Burbiszkach zastała go pierwsza wojna światowa. Makuszyńskiego, jako obywatela wrogiego Rosji państwa austriackiego, aresztowano i internowano z żoną w głębi Rosji.

We wrześniu 1914 r. Makuszyńscy wyjechali do Kostromy. Dzięki staraniom szwagra Michała Bażeńskiego, a także pomocy aktorów Stanisławy Wysockiej i Juliusza Osterwy, zwolniono ich z internowania i pozwolono w 1915 r. zamieszkać w Kijowie, gdzie pisarz został prezesem Związku Literatów i Dziennikarzy Polskich oraz kierownikiem literackim Teatru Polskiego. W 1918 r. Makuszyńscy wrócili do Polski i zamieszkali w Warszawie. W 1924 r. Makuszyński wydał poemat “Pieśń o ojczyźnie", za który w 1926 r. otrzymał nagrodę państwową. W latach 1922-25 Makuszyńscy bywali w Burbiszkach, ponieważ Emilia miała w sąsiedztwie folwark Pojule, który dzierżawił, a później kupił, brat Michał. Emilia zmarła w 1926 r. na gruźlicę. Pochowano ją na Powązkach obok grobu Władysława Stanisława Reymonta, jej przyjaciela. Makuszyńska miała wielu przyjaciół pośród literatów. W jej sztambuchu pozostały wpisy m.in. Józefa Weyssenhoffa, Edwarda Leszczyńskiego, Włodzimierza Perzyńskiego. Po śmierci żony Kornel Makuszyński zerwał z Litwą, nigdy więcej tam nie pojechał. Jednakże wspomnienia z Litwy pozostawił w następujących strofach:

W tamtej to stronie lud jest zasiedziały,

Jak dąb wieczysty, zasię w jego słojach,

Tysiąc wyczytasz lat żywota chwały,

Serce swe dumnie zahartował w bojach,

Krwią nie inkaustem pisząc swe annały...

Co w jakichś starych wyczytałem zwojach.

Zaś ja, włóczęga, ciągle śniąc o gwieździe,

Żonę w litewskim tem znalazłem gnieździe.

Stąd moje z Litwą krewieństwo i miłość (...)

MIECZYSŁAW JACKIEWICZ (Olsztyn)

Napisz do nas

Chcesz podzielić się przemyśleniami, do których zainspirował Cię artykuł, zainteresować nas ważną sprawą lub opowiedzieć swoją historię? Napisz do redakcji na adres redakcja@tygodnikpowszechny.pl . Wiele listów publikujemy na łamach papierowego wydania oraz w serwisie internetowym, a dzięki niejednemu sygnałowi od Czytelników powstały ważne tematy dziennikarskie.

Obserwuj nasze profile społecznościowe i angażuj się w dyskusje: na Facebooku, Twitterze, Instagramie, YouTube. Zapraszamy!

Newsletter

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]