Kiedy pieniądz staje się bogiem

Przełom XIX i XX w. to gwałtowny rozwój przemysłu, narodziny drapieżnego kapitalizmu i zmierzch dawnego świata. Akcja powieści Władysława Reymonta toczy się w szybko rosnącej wówczas Łodzi, ale równie dobrze – przekonują twórcy spektaklu – mogłaby dotyczyć Sosnowca. Rozwój obu miast to właściwie historie równoległe, a Łódź i Sosnowiec są bardzo do siebie podobne. 

„Umieszczenie akcji »Ziemi obiecanej« w Sosnowcu było dla nas w pewnym sensie oczywiste. Tekst Reymonta wydał nam się niezwykle aktualny również dlatego, że obecnie mamy do czynienia z podobną sytuacją społeczno-polityczną. Czasy Reymonta były burzliwe, pełne konfliktów, napięć, z majaczącą perspektywą zbliżającej się wojny. Tamten świat się szybko zmieniał, ale i nasz, ponad sto lat później, także przechodzi zmiany. Niektóre diagnozy i intuicje Reymonta porażają swoją aktualnością” – tłumaczy Jacek Jabrzyk, zastępca dyrektorki ds. artystycznych Teatru Zagłębia. 

Spektakl Mai Kleczewskiej będzie adaptacją powieści. Na scenę przeniesione zostaną wydarzenia, decyzje i działania, które doprowadziły do gorzkiego finału. Istotnym kontekstem będzie również miejsce akcji – premiera spektaklu odbędzie się w Banku Sztuki przy ulicy Małachowskiego w Sosnowcu, czyli w przedwojennym budynku, w którym do niedawna mieścił się Bank ING.  Od pewnego czasu obiekt znajduje się w rękach prywatnych, a jego właściciel chce stworzyć tu przestrzeń, która będzie łączyła biznes i sztukę, czyli Bank Sztuki właśnie. 

„Można powiedzieć, że jest to świątynia pieniądza, co oczywiście ma symboliczne znaczenie w kontekście spektaklu. Bohaterowie powieści Reymonta mają przecież jeden cel – za wszelką cenę chcą być bogaci. Nieprzyzwoicie bogaci. By tak się stało, muszą łamać wszystkie zasady. Zarówno życie ludzkie, jak i wartości nie mają wtedy żadnego znaczenia. Realizując ten spektakl, chcemy zdiagnozować moment przesilenia, w którym się obecnie znajdujemy. Sprowokować siebie i widzów do odpowiedzi na pytania, jakich wyborów dokonujemy i gdzie mogą nas one zaprowadzić” – wyjaśniają twórcy przedstawienia.

Zrealizowanie spektaklu w Sosnowcu, mieście o podobnym do łódzkiego genotypie, może być ciekawym wyzwaniem. Kiedy śledzi się historię Sosnowca, okazuje się, że to miasto jest jakby wyjęte z powieści Reymonta.

Spektakl będzie reżyserować Maja Kleczewska, która szybko podchwyciła temat i zdecydowała się na pracę w Teatrze Zagłębia. Pomógł także zbieg okoliczności. Będzie to bowiem jedna z jej ostatnich realizacji przed objęciem stanowiska dyrektorki Teatru Powszechnego, co nastąpi już we wrześniu tego roku. 

Z Kleczewską współpracuje wspaniały zespół realizatorski. Aranżacją przestrzeni, scenografią i reżyserią światła zajmuje się Fabien Lédé, znany z pracy z wybitnymi twórcami na całym świecie. Muzykę przygotowuje Cezary Duchnowski, ważna postać Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”. Konrad Parol odpowiada za kostiumy, a powieść zaadaptował Tomasz Śpiewak, znany sosnowieckiej publiczności chociażby z adaptacji „Korzeńca”.

„Na premierę »Ziemi obiecanej« zapraszamy do Sosnowca już 14 czerwca. Tydzień po premierze w Sosnowcu przedstawienie zaprezentujemy łódzkiej publiczności na Międzynarodowym Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych” – informuje Iwona Woźniak, dyrektorka Teatru Zagłębia.

Premiera zaplanowana jest na 14 czerwca 2025 r.

Spektakl zostanie zrealizowany w ramach unijnego projektu „Zróbmy sobie klimat, czyli sprawiedliwa transformacja w Sosnowcu”. Jego współorganizatorem jest miasto Sosnowiec i Bank Sztuki, a partnerem – Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, Księgarnia i Grupa Tandem.