Jan Karski to wzór odpowiedzialności i odwagi

Jacek Stawiski: Dlaczego interesuje się Pan postacią Jana Karskiego? Co w jego działalności jest dla Pana najważniejsze?

Wojciech Pawłowski: Dla mnie Jan Karski jest wzorem postawy, jak powinien zachować się człowiek w trudnych czasach, gdy drugiemu dzieje się krzywda. Postępowanie Karskiego w czasach Holokaustu nie było powszechne dla naszego narodu. On szedł pod prąd. Proszę pamiętać, że antysemityzm w dwudziestoleciu międzywojennym dotykał nie tylko Polaków. Antysemityzm charakteryzował wiele narodów na całym świecie. A Karski widział w Żydach współbraci, którzy potrzebowali pomocy.

Jest Pan związany z Fundacją Edukacyjną im. Jana Karskiego – jakie stawia sobie cele Fundacja? Co dla Pana jest najważniejszego w jej pracy?

Misją Fundacji jest ukazanie współczesnego wymiaru spuścizny Karskiego: potrzebę najwyższych standardów służby publicznej, obrony praw człowieka i budowania relacji społecznych opartych na tolerancji i otwartości. Niewiele jest we współczesnej historii Polski postaci, które w tak niezwykły sposób uosabiają uniwersalne wartości, takie jak odpowiedzialność za losy bliźnich, odwaga i prawość. Fundacja stawia sobie ambitny cel uczynienia dokonań Jana Karskiego międzynarodowym symbolem obywatelskiej odpowiedzialności oraz przybliżenia opinii publicznej jego dziedzictwa.

Dlaczego zdecydował się Pan być darczyńcą Fundacji Edukacyjnej Jana Karskiego?

Bo idee łączone z osobą jej patrona są mi bardzo bliskie. Może to naiwne, ale wierzę, że zło można dobrem zwyciężać.

Współczesna Polska jest rozdarta i to rozdarcie ma swoje korzenie w różnym, często skrajnie odmiennym spojrzeniu na przeszłość. Czy postać i dorobek Jana Karskiego może godzić Polaków? Może być przykładem postaci przerastającej proste podziały?

Nie jestem naiwny i wiem, że żyjemy w smutnych czasach burzenia pomników, niszczenia autorytetów. Zdaję sobie sprawę, że postać Jana Karskiego dla wielu środowisk politycznych w Polsce jest bardzo niewygodna. W czasach, gdy mniejszości znowu są dyskryminowane, jego postawa, która uczy tolerancji i empatii, nie wpisuje się w mainstreamowy nurt polityki prowadzonej w naszym kraju, gdzie skrajności i wszystkie izmy zyskują na popularności. Ale moim zdaniem trzeba ludzi edukować, przypominać. By hasło „nigdy więcej” nie straciło aktualności. Dlatego trzeba takich ludzi jak Karski stawiać za wzór, trzeba mówić, jakimi ludźmi byli i jakie wartości wyznawali.

Jan Karski pisał i mówił o konieczności realizmu w polityce, zwłaszcza międzynarodowej. Czy takie przesłanie może w ogóle dzisiaj trafić do przekonania Polek i Polaków, polityków, w czasie, gdy modne są idee romantycznej walki?

Moim zdaniem sposób nauczania historii Polski jest zarzewiem i matecznikiem dla wszelkich ksenofobii oraz idei mesjanizmu i wyjątkowości naszego narodu. Romantyczny kult przegranych powstań, ignorowanie pracy organicznej, honor ponad zdrowy rozsądek. Bohaterowie naszej historii to głównie ludzie przegrani. Naturalnie nie jestem przeciwny upamiętnianiu poległych bohaterów. Jednak czcijmy ludzi, którzy tworzyli podwaliny polskości nie tylko z szablą w ręku, pamiętajmy o ludziach tworzących kulturę i podstawy finansowe. Nie ograniczajmy się jedynie do ściśle militarnej historii naszego państwa. Pamiętajmy, że patriotyzm to nie jedynie głoszenie haseł: „Bóg, honor, ojczyzna”. To przede wszystkim życie i praca w tym kraju. To zrozumienie znaczenia sojuszy w tych niebezpiecznych czasach. To nie ślepa wiara w wielkość naszego narodu, ale mądrość i świadomość, że Polska – średniej wielkości kraj w sercu Europy, żyjący w cieniu wschodniego sąsiada – musi szukać sojuszy z państwami mającymi podobne problemy i obawy.

Co dla Pana oznacza pojęcie „odpowiedzialność biznesu”?

Odpowiedzialność biznesu to dla mnie dbanie o interes społeczny, aspekt środowiskowy i etyczny. Oznacza to, że świadomie staram się wpływać na otoczenie, inwestując w pracowników, dbając o środowisko, wspierając lokalne społeczności i działając w sposób etyczny, co wykracza poza jedynie formalne obowiązki prawne. 

WOJCIECH PAWŁOWSKI – biznesmen, filantrop, prezes zarządu VRP sp. z o.o., założyciel Warta Glass, wiceprezes Polskiej Rady Biznesu, przewodniczący Polskiej Izby Opakowań, absolwent UE w Poznaniu, członek Rady Powierniczej Muzeum Narodowego w Warszawie oraz Fundacji Edukacyjnej Jana Karskiego.