Związek Sowiecki: najważniejsze informacje

Test amerykańskiej bomby atomowej na poligonie w stanie Newada. Strzał Grable, który odbył się 25 maja 1953 r. // Domena Publiczna
Wersja audio

Dlaczego świat chciał bomby atomowej. Historie krajów, które próbowały

Jacek Stawiski
Tajwan, RPA i Australia, a nawet Szwajcaria i Szwecja: po 1945 r., w czasie globalnej konfrontacji z komunizmem, wiele krajów świata przymierzało się do…
Timothy Snyder. Sztokholm, 21 marca 2023 r. // Fot. Thmas Karlsson / AFP / East News
Wersja audio

Wolność według Snydera. Czy jest na nią miejsce między Putinem a Trumpem

Piotr Oleksy
Świat pogrąża się w chaosie idei. Rosja Putina pławi się w zbrodniach, a USA Trumpa skupiają się na sobie. Co może nas zawrócić z równi pochyłej? Recepty na…
Łotewscy Polacy są lojalni wobec państwa, w którym żyją, mimo że ich prawa są ograniczane. Na zdjęciu: sala pamięci w polskiej szkole w Rzeczycy, listopad 2025 r. // Fot. Tomasz Otocki

Polacy na Łotwie są lojalni, mimo to Łotwa ogranicza ich prawa. Warszawa nie protestuje

Tomasz Otocki
Kilkadziesiąt tysięcy Polaków żyjących nad Dźwiną nie budzi takiej uwagi polskiego rządu, jak ich rodacy na Litwie. Sprzeciwu nie wywołuje nawet ograniczanie…
Wersja audio

Żydzi u boku Wehrmachtu. Fiński paradoks II wojny światowej

Aleksander R. Michalak
Żydzi walczący ramię w ramię z Niemcami, odznaczani niemieckimi medalami? Owszem, taka sytuacja miała miejsce: broniąc swojego kraju przed sowiecką agresją,…
Wielka muszla koncertowa, pod którą gromadzili się uczestnicy festiwalu, powstała w latach 60. XX w., gdy władze sowieckie próbowały zawłaszczyć estońską kulturę śpiewu. Tallin, lipiec 2025 r. // Fot. Isabelle de Pommereau

W Estonii muzyka to tożsamość. Relacja z Laulupidu, największego festiwalu chórów w Europie

Isabelle de Pommereau
Kiedyś śpiew pomógł Estończykom wyrwać się spod sowieckiej okupacji. Dziś, śpiewając, przygotowują się na to, co może przynieść przyszłość. Laulupidu – wielki…
Dom Wypoczynkowy i Pracy Twórczej Związku Pisarzy Armenii nad jeziorem Sewan, październik 2024 r. // Fot. Karol Fryta

Podróż po Armenii to jak wyprawa wehikułem czasu. Notatki z wędrówki autostopem

Karol Fryta
Lenin u fryzjera w Giumri, cmentarz ofiar trzęsienia ziemi i karabachskich wojen w Spitaku, fabryka dywanów w Iczewaniu, dom artystów nad jeziorem Sewan: w…
Szczęśliwe życie sowieckich górników - pocztówka z kadrem z filmu "Wielkie życie", 1939 r. // Domena publiczna

Polscy uchodźcy wojenni w kopalniach Donbasu. Nieznana historia sprzed 85 lat

Stanisław Calik
Jesienią 1939 r. wielu polskich obywateli przekracza granicę niemiecko-sowiecką, uciekając spod jednej okupacji pod drugą. Sądzą, że sowiecki porządek będzie…
Wjazd do Kuraczatowa. Kazachstan, 17 września 2024 r. // Fot. Agnieszka Pikulicka-Wilczewska

Ofiary sowieckiego programu jądrowego. Relacja z tajnego poligonu w Semipałatyńsku

Agnieszka Pikulicka-Wilczewska
U wielu mieszkańców Kazachstanu samo słowo „atom” wywołuje wciąż ciarki przerażenia. Mają ku temu powody. Jak 75-letni Kakym Karabajew, który za sprawą testów…
Kolejka za chlebem w Charkowie, 1932 r. / Narodowe Archiwum Ukrainy / domena publiczna

„Widziałem raj. Czyli piekło”. Młody inżynier z Zachodu trafił 90 lat temu na sowiecką Ukrainę

Maciej Piotrowski
O tym, co Jerry Berman zobaczył w krainie Wielkiego Głodu, mówią jego listy. Odnaleziono je – całkiem przypadkowo – dopiero niedawno.
Dworzec w Sewastopolu na okupowanym Krymie. Putin pojechał pierwszym pociągiem przez nowo zbudowany most łączący Krym z Rosją. 25 grudnia 2019 r. / ALEXEY PAVLISHAK / REUTERS / FORUM

Słowa Stalina w ustach Putina

Anna Łabuszewska
„Rosja to kraj o nieprzewidywalnej przeszłości”: ten stary aforyzm satyryka Michaiła Zadornowa nabiera aktualności w świetle historycznej batalii prowadzonej…
Sowiecki plakat propagandowy z września 1939 r. (fragment) / REPR. KRZYSZTOF CHOJNACKI / EAST NEWS

Doigrali się

Andrzej Zawistowski
Jesienią 1939 r. sowieccy filmowcy objeżdżali okupowane ziemie II Rzeczypospolitej. Później kręcili filmy, których antybohaterami byli Polacy. Niektóre są do…
Mogiła sowieckich żołnierzy na polanie Gorc Troszacki, maj 2019 r. / Fot. Michał Okoński /

Zakazane piosenki

Michał Okoński
W Muzeum II Wojny Światowej przerwano występ zespołu śpiewającego miłosną piosenkę. Zaiste, ciemna dziś noc.

Wyrok za wileńską masakrę

Wojciech Pięciak
Jeden ze statków, którymi władze republiki hiszpańskiej ewakuowały dzieci z terenów ogarniętych wojną domową, maj 1937 r. / AP / EAST NEWS

Virtudes wraca do Rosji

Katarzyna Mołoniewicz
Choć mają po 90 lat, do dziś nazywają ich „niños de la guerra”, wojenne dzieci. W Rosji nadal żyje około sześćdziesięciorga Hiszpanów, wywiezionych z ojczyzny…
Oddział polskich robotników-ochotników uzbrojonych w kosy wyrusza na front wojny polsko-bolszewickiej, 1920 r. / ULLSTEINBILD / BEW

Lewica przeciw Bolszewikom

Remigiusz Okraska
Polska lewica niepodległościowa krytykowała komunizm, a jej działacze płacili za to życiem. Warto o tym pamiętać w setną rocznicę bolszewickiego puczu, gdy…
„1939–1945. Pamiętamy – zwyciężamy”, tak brzmiało w tym roku główne hasło ukraińskich obchodów 70. rocznicy zakończenia II wojny światowej. Widoczny w tle Pomnik Matki Ojczyzny udekorowano papierowymi makami. Kijów, maj 2015 r. / Fot. Anatolii Stepanov / AFP / EAST NEWS

Flandryjskie maki na polach Donbasu

Tadeusz A. Olszański
II wojna światowa zamiast wojny ojczyźnianej, czerwone maki zamiast rosyjskich wstążek świętego Jerzego: emancypując się od Kremla, Ukraina buduje dziś nową…
Katyn, rok 1995: polscy badacze odkrywają pierwszą warstwę szkieletów w największej ze zbiorowych mogił / fot. archiwum Wojciecha Śmigielskiego /

Archeolog w Katyniu. Stałem nad mogiłą i myślałem, że może leży tu mój ojciec

Wojciech Śmigielski
Archeolog Wojciech Śmigielski opowiada Annie Plenzler o pracach prowadzonych w Katyniu i o tym, jak wyglądało mierzenie się z prawdą wydobywaną spod ziemi.