Reklama

Powstanie w skrócie

Powstanie w skrócie

14.01.2013
Czyta się kilka minut
22 stycznia 1863 – czerwiec 1866
2

22 stycznia 1863

W centralnej Polsce (Królestwo Polskie) wybucha powstanie przeciw rosyjskiemu zaborcy, poprzedzone kilkoma latami działań konspiracyjnych, demonstracjami (zwłaszcza w Warszawie) i debatami politycznymi, w których tzw. stronnictwo Białych (umiarkowanych, gotowych do ugody z Rosją) ściera się ze stronnictwem tzw. Czerwonych (bardziej radykalnych). Katalizatorem decyzji jest ogłoszony przez cara przymusowy pobór młodzieży do wojska, wyznaczony na połowę stycznia (młodzież ucieka przed poborem do lasu).

1 lutego 1863

Walkę podejmują powstańcy z Litwy, a potem także (choć znacznie mniej licznie niż w Królestwie i na Litwie) z terenu obecnej Białorusi i części Ukrainy należącej do Rosji. To ostatnie zbrojne wystąpienie, w którym podkreśla się jedność ziem i narodów Pierwszej Rzeczypospolitej.

Styczeń – luty 1863

Oddziały powstańcze, liczące na początku kilkanaście tysięcy ludzi, podejmują ataki na rosyjskie garnizony w kilkudziesięciu miejscowościach (armia rosyjska w Królestwie Polskim liczy 100 tys. żołnierzy); przerwane zostaje na chwilę połączenie kolejowe Królestwa z Rosją.

1863–1864

Wojna partyzancka, w której powstańcom udaje się czasami zająć powiatowe miasta. Do wiosny 1865 r. oddziały powstańcze stoczą ponad 1200 bitew i potyczek, z tego ponad 950 w Królestwie Polskim i ponad 230 na Litwie. Łącznie przez wojska powstańcze przewinie się 200 tys. osób – w tym liczni ochotnicy z zaboru austriackiego i pruskiego, a nawet z innych krajów. Średnia wieku w oddziałach powstańczych to dwadzieścia kilka lat.

Październik 1863

Naczelnym wodzem (dyktatorem) Powstania zostaje Romuald Traugutt. Aresztowany w kwietniu 1864 r., zostaje stracony w sierpniu 1864 r. wraz z czterema innymi członkami Rządu Narodowego.

Październik 1864

Mają miejsce ostatnie bitwy wojsk powstańczych na Litwie.

Maj 1865

W Sokołowie Podlaskim zostaje publicznie powieszony 32-letni Stanisław Brzóska, ksiądz katolicki i dowódca ostatniego oddziału powstańczego działającego w Królestwie Polskim.

Czerwiec 1866

Wybucha tzw. Powstanie Zabajkalskie, swoisty epilog Powstania Styczniowego: siedmiuset powstańców styczniowych, zesłanych do Kraju Zabajkalskiego i zmuszonych do katorżniczej pracy przy budowie dróg, podejmuje walkę; tworzą Syberyjski Legion Wolnych Polaków i chcą przebić się do Chin; zostają rozbici przez armię carską, przywódcy Powstania zostają straceni.

Napisz do nas

Chcesz podzielić się przemyśleniami, do których zainspirował Cię artykuł, zainteresować nas ważną sprawą lub opowiedzieć swoją historię? Napisz do redakcji na adres redakcja@tygodnikpowszechny.pl . Wiele listów publikujemy na łamach papierowego wydania oraz w serwisie internetowym, a dzięki niejednemu sygnałowi od Czytelników powstały ważne tematy dziennikarskie.

Obserwuj nasze profile społecznościowe i angażuj się w dyskusje: na Facebooku, Twitterze, Instagramie, YouTube. Zapraszamy!

Newsletter

© Wszelkie prawa w tym prawa autorów i wydawcy zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów i innych części czasopisma bez zgody wydawcy zabronione [nota wydawnicza]. Jeśli na końcu artykułu znajduje się znak ℗, wówczas istnieje możliwość przedruku po zakupieniu licencji od Wydawcy [kontakt z Wydawcą]