Nagroda POLIN. Dla tych, którzy się nie boją

Pan Marian, jak nazywaliśmy go na korytarzach naszego muzeum, nie zabierze głosu ani w czasie obrad kapituły konkursowej, której przez wiele lat przewodniczył, ani w czasie uroczystego finału konkursu.

Wypowiedziane przez Mariana Turskiego w 2020 roku XI przykazanie „Nie bądźcie obojętni” stało się testamentem, który chcemy realizować w Muzeum POLIN, a także drogowskazem dla wszystkich zaangażowanych w ochronę dziedzictwa żydowskiego w Polsce.

Nagroda POLIN jest jedną z najważniejszych inicjatyw Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. To coś więcej niż konkurs. To wyraz uznania i szacunku dla tych, którzy nie są obojętni, dbają o pamięć o tych, których już nie ma, i nie boją się o tym mówić w swoich miastach, miasteczkach i wsiach. To corocznie powiększająca się społeczność, której przyświeca wspólny cel: ocalić od zapomnienia i pokazać, że troska o wspólną polsko-żydowską historię to ważny wymiar obywatelskiej postawy.

W swoim ostatnim przemówieniu wygłoszonym w czasie obchodów 80. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz Marian Turski przywołał inspirujące słowa pieśni Rabbiego Nachmana z Bracławia: „Cały świat jest niczym bardzo wąski most, a najważniejsze to nie bać się wcale”.

W tym jednym zdaniu zawiera się istota postawy, którą chcemy nagradzać. To przesłanie, które mówi o tym, że budowanie pomostów między przeszłością a teraźniejszością, między ludźmi, społecznościami i pokoleniami wymaga odwagi. Nagroda POLIN to wyróżnienie dla każdego kto mierzy się z trudną historią, kto codziennie wybiera pamięć zamiast zapomnienia, kto poświęca swój czas, aby z wrażliwością i szacunkiem opowiadać o polskich Żydach, naszych sąsiadach i przyjaciołach.

Zachęcamy do przesyłania zgłoszeń w konkursie Nagroda POLIN. Kandydatkami i kandydatami mogą być osoby indywidualne, organizacje społeczne, instytucje publiczne lub prywatne, które w ostatnich latach podjęły istotne, nieszablonowe działania upamiętniające historię polskich Żydów lub budujące relacje polsko-żydowskie. Kapituła konkursu, w skład której wchodzą przedstawiciele świata nauki, kultury i społeczeństwa obywatelskiego, przyznaje nagrodę główną i wyróżnienia. Łączna pula nagród w 2025 roku wynosi co najmniej 100 000 złotych.

Zgłoszenia można przesyłać do 24 sierpnia 2025 roku poprzez formularz dostępny na stronie www.polin.pl/nagroda. Wystarczy kilka prostych informacji: opis działań kandydatki lub kandydata, uzasadnienie oraz dane kontaktowe osoby zgłaszającej. Zgłosić może każdy – również osoby prywatne, które chcą wyróżnić kogoś ze swojej społeczności. To dzięki takim zgłoszeniom co roku odkrywamy niezwykłych ludzi i miejsca, które zmieniają krajobraz pamięci w Polsce.

Laureatki i laureaci zostaną ogłoszeni 28 października 2025 roku podczas uroczystego finału konkursu w Muzeum POLIN w Warszawie.

Pamięć jako wspólna sprawa. Dlaczego potrzebujemy waszego zaangażowania

Marian Turski, mój mistrz i przyjaciel, powtarzał, że Żydów w Polsce jest dziś za mało, żeby zająć się pozostałym żydowskim dziedzictwem materialnym w Polsce. Dlatego potrzebujemy pomocy tych, którzy czują, że dziedzictwo i pamięć o żydowskiej przeszłości w ich miastach, miasteczkach to także ich historia.

Już po raz jedenasty Muzeum POLIN, wspólnie ze Stowarzyszeniem Żydowski Instytut Historyczny w Polsce wyróżni lokalnych aktywistów i aktywistki, którzy codziennie, mimo przeciwności, dbają o pamięć o polskich Żydach. Ich praca jest nie tylko godna najwyższego uznania, jest kluczowa, by to dziedzictwo zostało zachowane dla przyszłych pokoleń.

Dla Stowarzyszenia praca z lokalnymi aktywistami to przyjemność i przywilej. Co roku wspieramy dziesiątki projektów, w tym wiele nowych inicjatyw, w całej Polsce w ramach Programu Grantowego. Jestem równie zbudowany tym, że co roku wśród zgłoszonych do Nagrody POLIN kandydatów i kandydatek widzę nowe nazwiska, nowe projekty. W czasach, w których Żydzi na całym świecie mierzą się z falą antysemityzmu, świadomość, że nie jesteśmy sami, że przyjaciół i przyjaciółek nam przybywa, jest ogromną wartością.

Piotr Wiślicki

Cisza, która mówi. Dlaczego Nagroda POLIN ma znaczenie

Nagroda POLIN to jedno z najbardziej budujących wydarzeń w naszym muzealnym kalendarzu. Od jedenastu lat pozwala nam doceniać ludzi, którzy z potrzeby serca i z dala od reflektorów wykonują niezwykłą pracę dbania o pamięć.

Dzięki nim historia polskich Żydów nie jest tylko wspomnieniem, lecz żywą obecnością. Wraca w opowieściach, projektach edukacyjnych, porządkowanych cmentarzach, sąsiedzkich spacerach i lokalnych wystawach. Ich działania, choć często ciche i skromne, mają siłę budowania mostów – między przeszłością a teraźniejszością, między ludźmi i pokoleniami.

Laureaci i laureatki Nagrody POLIN przypominają nam, jak wiele zależy od pojedynczego gestu, od ludzkiej wrażliwości i determinacji. To osoby, które nie godzą się na zapomnienie czyjegoś życia. Które wiedzą, że historia nie kończy się w podręczniku – ale żyje wtedy, gdy jesteśmy gotowi się w nią wsłuchać i nieść ją dalej.

W tegorocznej edycji będziemy szczególnie wspominać naszego drogiego przyjaciela, wieloletniego przewodniczącego kapituły konkursu, Mariana Turskiego. Niech jego słowa: „Nie bądźcie obojętni” staną się dewizą każdego, kto podejmuje się tak ważnej i potrzebnej pracy.

Wszystkim dotychczasowym oraz przyszłym kandydatkom i kandydatom chcę powiedzieć: Widzimy was. I dziękujemy, że jesteście. Dzięki wam pamięć nie gaśnie, ale trwa.

Zygmunt Stępiński