Marzec 1968: najważniejsze informacje

Rekonstrukcja malowanego sklepienia z drewnianej synagogi w Gwoźdźcu, centralny punkt galerii „Miasteczko” na wystawie stałej Muzeum Polin / Fot. MAGDALENA STAROWIEYSKA / MUZEUM POLIN /

Wzrok odzyskiwany

Dariusz Stola, Piotr Kosiewski
Dariusz Stola: Wychodzących z Muzeum POLIN pytamy, co zapamiętali (bez sugerowania odpowiedzi). Cieszę się, bo często słyszymy: teraz rozumiem, że dzieje Żydów…
/ MACIEJ ZIENKIEWICZ / AGENCJA GAZETA

Rok z życia linoskoczka

Mikołaj Grynberg, Michał Okoński
MIKOŁAJ GRYNBERG, pisarz: Z rozmów z nauczycielami i z rodzicami żydowskich dzieci wiem, że w szkołach znowu się pojawia sformułowanie „mydło”, że się słyszy „…
/ MIKOŁAJ GRYNBERG

Kędziory Pana Boga

Joanna Gomułka, Justyna Dąbrowska
JOANNA GOMUŁKA, matematyczka: Przestałam reagować na te wszystkie rzeczy, które różni ludzie teraz wygadują. Ale cały zgromadzony gniew we mnie jest i mogę go…
Ben Gurion, jeszcze jako przewodniczący Agencji Żydowskiej, Tel Awiw, 29 marca 1948 r. / BETTMANN / GETTY IMAGES

Polskie korzenie Izraela

Łukasz Tomasz Sroka
O tym, że państwo Izrael musi powstać, zadecydowano w Katowicach.

Pięknym za nadobne

O. Wacław Oszajca SJ
„Dlatego ze wszystkich sił staramy się (Panu) podobać zarówno wtedy, gdy przebywamy blisko, jak i wtedy, gdy tułamy się z dala”.
„Sprawiedliwość”, Teatr Powszechny w Warszawie, 9 marca 2018 r. / KRZYSZTOF BIELIŃSKI / MATERIAŁY PRASOWE TEATRU POWSZECHNEGO

Przeciw Tebom

Dariusz Kosiński
Pół wieku po Marcu ʼ68 polski teatr nie przypomina walki o „Dziady” ani buntu studentów. Mierzy się z czymś trudniejszym: z pamięcią antysemickiej nagonki i…
FOT. GRAŻYNA MAKARA

Kiedy Rzeczpospolita mówi: przepraszam

Michał Okoński
Żeby docenić przemówienie prezydenta RP w 50. rocznicę Marca ’68, nie trzeba być wyborcą Andrzeja Dudy – tak jak nie trzeba było być wyborcą Aleksandra…
/ FUNDACJA IM. HEINRICHA BÖLLA

Siła mądrego buntu

Ellen Ueberschär
Odwiedzający Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku trafiają na tablicę ukazującą chronologię ruchów wolnościowych z okresu dyktatury komunistycznej.
/ ANDRZEJ WIETESZKA

Każdy w swoją stronę

Dariusz Kosiński
„Dziady”, wystawione przez Kazimierza Dejmka przed półwieczem w Teatrze Narodowym, to legenda. Wszyscy mówią, że wyprowadziły ludzi na ulice i były…
„Dziady” w Teatrze Narodowym. Od lewej: Tadeusz Borowski, Jan Koecher, Wojciech Zeidler, Gustaw Holoubek, Mariusz Leszczyński i Tadeusz Woźniak. Listopad 1967 r. / FRANCISZEK MYSZKOWSKI / ZE ZBIORÓW ARCHIWUM ARTYSTYCZNEGO TEATRU NARODOWEGO

Wiece marcowe

Najpiękniejsze miejsce na świecie

Ewa Winnicka
Edward Gierek zapowiadał, że śląska woda pogruchocze syjonistom kości. A jak wyglądał Marzec w Zagłębiu?
Katarzyna Stroczan opuściła Polskę w 1968 roku, miała wtedy 16 lat i była po maturze. Jej rodzice wyjechali do Niemiec, ona pojechała do Anglii, gdzie studiowała malarstwo. / MAGDA STAROWIEYSKA / POLIN /

Kraj, w którym nie mogli być Polakami

Dariusz Stola
W następstwie antyżydowskiej nagonki rozpętanej w marcu 1968 r. opuściła Polskę kilkunastotysięczna fala uchodźców. Nie wszyscy byli Żydami.
Pierwsza strona spisu mienia rodziny Borejdo. Emigranci zmuszeni byli do przygotowywania szczegółowych spisów rzeczy, które zabierają ze sobą. Celnicy sprawdzali je dokładnie, niekiedy kwestionując prawo do wywozu przedmiotów, które uznali za zbyt nowe. /

Sublokator, który czuł się jak w domu

Justyna Koszarska-Szulc, Natalia Romik, Beata Chomątowska
Justyna Koszarska-Szulc i Natalia Romik: Wystawa „Obcy w domu. Wokół Marca ’68” pozwala myśleć o polskich Żydach wyjeżdżających w Marcu w kategoriach bardzo…
Kielce, marzec 1968 r. / WŁODZIMIERZ WAWRZYNKIEWICZ / PAP

Marcowe gadanie

Marsz Biednych Ludzi, inicjatywa Martina Luthera Kinga, Waszyngton, czerwiec 1968 r. / HULTON ARCHIVE / GETTY IMAGES /

Rok 1968

TP

Nie pozwólmy obudzić się upiorom

Hanna Gronkiewicz-Waltz
/ ANDRZEJ WIETESZKA

Ślad śladu

Piotr Paziński
Marzec przetrwał i ma się dobrze. Nawet jeśli prawdą jest, że u jego źródeł legły spory wśród elity władzy, trafił na podatny grunt, został przyjęty i…
Aleksander Smolar / Fot. Grażyna Makara

Bardzo smutna rocznica

Aleksander Smolar, Michał Okoński
ALEKSANDER SMOLAR: Marzec to jedyny moment, o którym można powiedzieć: „to nie my, to oni”. To nie my wyrzucaliśmy Żydów, to komuniści.
Jerzy Zawieyski przemawia w Sejmie w czasie debaty nad interpelacją koła poselskiego „Znak”. W tle po lewej Władysław Gomułka. Warszawa, 11 kwietnia 1968 r. / HENRYK ROSIAK / PAP / CAF

Interpelacja

Krzysztof Kozłowski
„Te pięści, które spadły na Stefana Kisielewskiego, spadały na przedstawiciela kultury polskiej” – wołał z mównicy sejmowej Jerzy Zawieyski. W tym momencie…