szympansy: najważniejsze informacje

Snowball, tańcząca do muzyki kakadu żółtoczuba, gwiazda YouTube’a // Fot. Irena Schulz / Bird Lovers Only Rescue Service Inc. / AFP / East News
Wersja audio

Zwierzęta czują beat. Co poczucie rytmu mówi o ich umysłach?

Katarzyna Dziadowicz
Do przełomu w naszym rozumieniu umysłów zwierząt czasem może doprowadzić śmieszny film udostępniony na YouTubie.
Jane Goodall podczas pracy z szympansami, ok. 1985 r. // Fot. Bruce Coleman / Alamy / B&EW

Zmarła Jane Goodall: matka chrzestna szympansów, która chciała, by ludzie stali się lepsi

Łukasz Kwiatek
Jane Goodall, badaczka i działaczka na rzecz przyrody, dotknęła prawdziwego szympansiego życia. Z owoców jej pracy możemy się uczyć wrażliwości na przyrodę i…
Fot. Ralph Lear / Adobe Stock

Co szympansy mają nam do powiedzenia?

Łukasz Kwiatek
Badania Klausa Zuberbühlera zrewolucjonizowały naszą wiedzę na temat komunikacji małp. Mamy dziś dobre powody, by pytać, czy również one mają własne języki.
Szympans Kanzi wychowany w środowisku językowym, rozmawia z Sue Savage-Rumbaugh za pomocą plansz z symbolami. 2006 r. // Domena publiczna / Wikipedia

Żegnaj, Kanzi. Był małpim naukowym celebrytą

Łukasz Kwiatek
18 marca w ośrodku Ape Initiative w Des Moines w USA zmarł Kanzi, najbardziej elokwentny bonobo na świecie.
Fot. JW Studio / Adobe Stock

Daj smaczka i chodź na spacer. Ile są warte dźwiękowe przyciski komunikacyjne dla psów?

Łukasz Kwiatek
Przyciski do komunikacji z psami, zawierające nagrane wypowiedzi, stały się w ostatnich latach niezwykle popularne. Czy jednak zwierzęta potrafią z nich…
Fot. Ljupco Smokovski / Adobe Stock

Dlaczego chodzimy na dwóch nogach?

Łukasz Kwiatek
Ewolucja dwunożności poprzedziła pojawienie się pozostałych cech, które odróżniają nas od innych zwierząt. Wciąż jednak nie wiemy, co pchnęło naszych małpich…

Templeton za nadzieję

Łukasz Kwiatek
Podkast Powszechny / cykl Miesiąc w nauce

Październik w nauce

Łukasz Lamża
Naukowcy nie ustają w wysiłkach, aby stworzyć szczepionkę przeciwko wirusowi SARS-CoV-2. Ale czy to w ogóle możliwe w takiej skali czasowej, o jakiej mowa –…
Nowo narodzony szympans, Demokratyczna Republika Konga, 2011 r. / BIOS PHOTO / EAST NEWS

Dzieciobójstwo

Łukasz Kwiatek
U szympansów zwyczajnych zaskakująco często dochodzi do najgorszej ze zbrodni.
/ CHIMPHAVEN.ORG

Żegnaj, Sarah Anne

Łukasz Kwiatek
Na starość najbardziej lubiła owijać się kocem i leżeć. Od dawna lubiła też róże.

Koszty kultury

Łukasz Kwiatek
Szympansy żyjące w Parku Narodowym Taï, leżącym w Wybrzeżu Kości Słoniowej, rozłupują skorupki orzechów za pomocą kamiennych lub drewnianych narzędzi – te…
Jane Goodall i Sule, młoda szympansica w Taronga Zoo, Sydney 2011 r. / GREG WOOD / AFP / EAST NEWS

Kim są szympansy?

Łukasz Kwiatek
KSIĄŻKI W TYGODNIKU | Literatura popularnonaukowa nie nadąża dziś za tempem postępu, jaki dokonuje się w badaniach nad małpami.

Bonobo to też miłosierni samarytanie

Łukasz Kwiatek
U ludzi można obserwować (nie zawsze, ale jednak często) tendencje do niesienia bezinteresownej pomocy obcym – są one międzykulturowe i pojawiają się nawet u…
Prof. Frans de Waal w Lincoln Park Zoo w Chicago, Illinois, 2006 r. / Fot. Kuni Takahashi / CHICAGO TRIBUNE / GETTY IMAGES

Mądrzejsze, niż nam się wydaje

Frans de Waal, Łukasz Kwiatek, Bartłomiej Kucharzyk
Frans de Waal, prymatolog: Wcale nie uważam, by procesy umysłowe u zwierząt były inne niż u nas. Jesteśmy małpami z niewielką warstwą nowości.
Makak z prefektury Nagano, Japonia / Fot. JTB PHOTO / GETTY IMAGES

Profesor szympansów

Łukasz Kwiatek, Kinga Wołoszyn-Hohol
Genialne małpy? Nie ma takich – protestuje. Powściągliwie jak na kogoś, kto nauczył szympansy liczyć do 20, rozwiązywać zadania z liczbami szybciej i lepiej…
Prof. Tetsuro Matsuzawa, Festiwal Kopernika, Kraków 22 maja 2015 r. / / fot. Kamila Buturla / TP

Antropologia szympansa

Łukasz Sochacki
Odpowiedzi na pytanie, czym jest człowiek, można szukać w badaniach nad małpami – mówił podczas Festiwalu Kopernika wybitny prymatolog Tetsuro Matsuzawa.
/ Fot. Archiwum prywatne

W poszukiwaniu małpiego rozumu

Łukasz Kwiatek, Mateusz Hohol
Na umysły małp zaczęliśmy patrzeć z całkowicie nowej perspektywy. Ogromna w tym zasługa Tetsuro Matsuzawy.
/ Fot. Vidiphoto / DPA / CORBIS

Szympans szympansowi politykiem

Łukasz Kwiatek
Spiski, zamachy stanu, zdrady o świcie i o zmroku, poparcie za seks, brutalne morderstwa. Tak wyglądają realia polityki. Przynajmniej u szympansów.

Czego uczą nas małpy uczone języka?

Łukasz Kwiatek
W ośrodku Great Ape Trust, znajdującym się w Des Moines, w USA, żyje grupa małp, z którymi można rozmawiać w specjalnie zaprojektowanym języku Yerkish. Jak to…
Dr Susan Savage-Rumbaugh uczy Kanziego, szympansa bonobo, komunikowania się przy pomocy leksygramów / Fot. Georgia State University’s Language Research Center in Atlanta

Pogawędka z małpą

Łukasz Kwiatek
Według legendy w Wigilię zwierzęta mówią ludzkim głosem. Według naukowców – nie tylko w Wigilię.
/ Fot. Iowa Primate Learning Sanctuary

Jak rozmawiać z szympansami?

TP

Jak zajrzeć w umysły małp? Rozmowa z Josephem Callem

Joseph Call, Łukasz Kwiatek
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu żaden uczony nie mógł powiedzieć, bez narażania się kolegom z branży, że inne zwierzęta, nawet najbliżej z nami spokrewnione…

Jak komunikują się małpy?

Łukasz Kwiatek
Dzięki intensywnym obserwacjom prowadzonym w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat całkiem dobrze rozumiemy małpy komunikujące się w naturalnym środowisku.…

Kanzi – małpa, która mówi. Nie tylko w Wigilię

Łukasz Kwiatek
Kanzi, mógłbyś wynieść telewizor na zewnątrz? - Kanzi leniwie wstaje, chwyta telewizor i, podpierając się jedną ręką, posłusznie wynosi odbiornik za drzwi.…