pamięć historyczna: najważniejsze informacje

„Wywiady” z Brytyjczykami z epoki Tudorów według AI // @impossibleaicinema

Sztuczna inteligencja i historia. Jak AI ożywia zdjęcia i zmienia pamięć

Marcin Wilkowski
Sztuczna inteligencja wkracza w obszar historii: poprawia zdjęcia, ożywia twarze, symuluje emocje. Granica między rekonstrukcją a manipulacją jest coraz mniej…
Widok na zamek w Kórniku. // Materiały prasowe PAN Biblioteka Kórnicka
MATERIAŁ PARTNERA

200 lat Biblioteki Kórnickiej PAN. Jak Kórnik ocala pamięć narodową

Magdalena Biniaś-Szkopek
Tu się nie tylko gromadzi, ale także czyta, interpretuje, bada. To zasadnicza różnica. Pamięć zamknięta w gablocie przestaje żyć. Pamięć poddana refleksji –…
Jakub Gierszał w filmie "Pojedynek", reż. Łukasz Palkowski, 2026 r. // materiały prasowe TVP VOD

Dlaczego nie potrafimy nakręcić dobrego filmu o polskiej historii

Michał Walkiewicz
W naszym kinie historycznym dominują militaria. Nie kręcimy filmów o emigracji, emancypacji i ruchach robotniczych. Dlaczego?
Film „TAJNY AGENT” („O Agente Secreto”) – reż. Kleber Mendonça Filho. Dystryb. Gutek Film. // materiały prasowe

„Tajny agent”. Dyktatura w świetnym brazylijskim thrillerze

Anita Piotrowska
Kleber Mendonça Filho zamienia pamięć i traumę w świetny thriller. „Tajny agent” opowiada o brazylijskiej dyktaturze wojskowej z rozmachem, zmysłowo i bez…
Ekshumacja ofiar represji z czasów hiszpańskiej wojny domowej i reżimu Franco. Zbiorowa mogiła na cmentarzu w Ejea de los Caballeros w prowincji Saragossa. Hiszpania, 28 października 2025 r. // Fot. Cesar Manso / AFP / East News

50 lat temu zmarł Francisco Franco. Hiszpania wciąż się go boi

Agnieszka Zielińska
Choć od śmierci Franco mija pół wieku, jego cień nadal dzieli Hiszpanów. Jedni chcą rozliczeń, inni wolą zostawić przeszłość w spokoju. Tymczasem wciąż trwają…
Trzypokoleniowa rodzina Jana Szczotki z Soli. 1928 r. // fot. Leopold Węgrzynowicz / Zbiory Muzeum Etnograficznego w Krakowie
Wersja audio

Nie było jednej wsi. Książka „Przepraszam za brzydkie pismo” Antoniny Tosiek

Olga Drenda
Czytając pamiętniki wiejskich kobiet dostrzegamy wreszcie, jak wiele ograniczeń i uproszczeń przyniósł tak popularny dzisiaj w Polsce „zwrot ludowy”.
Mural upamiętniający 80. rocznicę zwycięstwa w II wojnie światowej na ścianie budynku mieszkalnego. Krasnojarsk, Rosja, 23 kwietnia 2025 r. // Fot. Ilya Naymushin / East News

Rosyjscy szpiedzy do Trumpa: Europa naszym wspólnym wrogiem

Anna Łabuszewska
Wojna przeciw Ukrainie to kontynuacja tamtej wojny sprzed 80 lat: to przekaz rosyjskiej propagandy. Kreml po raz kolejny traktuje instrumentalnie II wojnę…
W przeddzień Dnia Pamięci o Holokauście izraelscy aktywiści przed budynkiem Jad Waszem upominają się o palestyńskie dzieci, które zginęły w czasie izraelskich nalotów na Gazę. Choć nie ma prawnego zakazu takich protestów, izraelska policja często uniemożliwia ich organizowanie. Jerozolima, 24 kwietnia 2025 r. // Fot. Yahel Gazit / Getty Images

Pamięć o II wojnie światowej jest racją bytu Izraela. Ale hasła „Nigdy więcej” nie traktuje on uniwersalnie

Marek Matusiak
Dla współczesnych Izraelczyków Zagłada jest tragedią w najściślejszym sensie narodową, z której – jeśli wynikają jakieś moralne zobowiązania – to świata wobec…
Montaż Kamienia Pamięci, tymczasowego pomnika polskich ofiar niemieckiej okupacji w Polsce w latach 1939–1945. Berlin, 16 kwietnia 2025 r. // Fot. Hannes Albert/ DPA / PAP

Wojna Putina zmienia niemiecką pamięć o II wojnie światowej. Także tam, gdzie dotyczy ona Polski

Hanna Radziejowska
To w nowym spojrzeniu części niemieckich elit na Europę Środkowo-Wschodnią tkwi kluczowa dziś zmiana w niemieckiej kulturze pamięci. Groby w Buczy przypomniały…
Dr. Matthias Oppermann // Fot. Christiane Stahr / Konrad-Adenauer-Stiftung e.V. / CC BY-SA 4.0

Pamięć o przeszłości oznacza też konkretne zobowiązania dla obecnego państwa niemieckiego – uważa historyk Matthias Oppermann

Łukasz Grajewski, Matthias Oppermann
O tym, dlaczego w Niemczech spada wiedza o Holokauście i czy można temu zapobiec, mówi „Tygodnikowi” prof. Matthias Oppermann, historyk z Fundacji Konrada…
Dr. Claus Heimes, dyrektor Goethe-Institut w Krakowie // Fot. Michał Ramus / materiały prasowe partnera

Powracające echa przeszłości: Instytut Goethego w Krakowie wobec 80. rocznicy wyzwolenia Auschwitz

Claus Heimes, Kinga Dawidowicz, Agnieszka Marecka
Żyjemy w czasach, gdy do pracy z pamięcią można angażować nowoczesne technologie, w tym hologramy i sztuczną inteligencję. To próba opowiadania na nowo…